Орталық Азияны зерттеген неміс ботанығы және саяхатшысы Адольф Шлагинтвейт
Adolf Schlagintweit
Адольф Шлагинтвейт – Орталық Азияны зерттеген неміс ботанігі және саяхатшысы (1829-1857). Кунлун тауларын алғашқылардың бірінен кешіп, Ақсай Чин аймағын зерттеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс ботаник және зерттеуші (1829–1857)
German botanist and explorer (1829–1857)
Адольф фон Шлагинтвейт (9 қаңтар 1829 – 26 тамыз 1857) – неміс ботаник және Орталық Азияны зерттеуші. Германн, Адольф және Роберт Шлагинтвейт ағайындыларына Британдық Шығыс Үндістан компаниясы Оңтүстік және Орталық Азиядағы Жердің магниттік өрісін зерттеуді тапсырды. Олар Кунлун тауларын кесіп өткен алғашқы еуропалықтар және Қарақорым мен Кунлун аралығындағы аймақты алғаш зерттегендер. Бірлескен зерттеулерінен кейін Адольф Шлагинтвейт жеке экспедиция жасап, қазіргі күні даулы Аксай-Чин аймағын алғаш рет кесіп өтті. Қытай тышпысы деп жаңылысқандықтан, Қашғарда өлім жазасына кесілді.
Adolf von Schlagintweit (9 January 1829 – 26 August 1857) was a German botanist and explorer of Central Asia. Brothers Hermann, Adolf and Robert Schlagintweit were commissioned by the British East India Company to study the Earth's magnetic field in South and Central Asia. They were the first Europeans to cross the Kunlun mountains and the first to explore the region between Karakoram and Kunlun. After their joint exploration, Adolf Schlagintweit made a separate expedition of his own, crossing the present day disputed Aksai Chin region for the first time. Mistaken for a Chinese spy, he was executed in Kashgar.
Өмір
Мюнхендегі бес бауырдың екіншісі Адольф, ағасы Германмен бірге 1846–1848 жылдары Альп тауларын ғылыми тұрғыдан зерттеп жариялады. Олар «Альп тауларының физикалық географиясы туралы зерттеулер» (1850) еңбегі арқылы өкілдіктерін қалыптастырды, кейіннен ағасы Роберт қосылды; үш бірлесіп 1854 жылы «Альп тауларының физикалық географиясы және геологиясы туралы жаңа зерттеулер» жариялады. 1854 жылы Александр фон Гумбольдттың ұсынысымен Шығыс Үндістан компаниясы Герман, Адольф және Робертке өз аумағында ғылыми зерттеулер жүргізуді, әсіресе Жердің магниттік өрісін зерттеуді тапсырды. Келесі үш жыл бойы олар Декан арқылы, содан кейін Гималай, Қарақорым және Құнлун тауларына дейін саяхаттады. Герман мен Роберт 1857 жылдың басында сапарларынан оралғанда, Адольф жеке зерттеулерін жалғастыру үшін қайта оралды. Ол бұрын белгісіз болған Чан Чэнмо аңғары, Лингзи Тан жазығы және Ақсай Чин арқылы жаңа жолмен жүрді. Ол осы аймаққа «Ұлы Ақсай Чин» деген ат берді және Қарақаш өзенінің аңғары арқылы Түркістанға жетті. Қытай тыңшысы деп күдіктенген ол, сот отырмай, тамыз айында Қашғар әмірі Уәли ханның бұйрығымен Қашғарда басы кесілді. Оның қазасы туралы хабар Еуропаға 1859 жылға дейін жетпеді, ол кезде Чоқан Валиханов саудагер кейпінде Қашғарға барып, ғалымның басын Ресей империясына сәтті жеткізіп келді. Оның басын қайтару Рудьярд Киплингтің 1888 жылғы «Патша болғысы келген адам» атты танымал әңгімесінің сюжеттік желісіне енді. 2017 жылы Пәкістанның Лахор мұражайында Шлагинтвейт ағайындыларының 1854–58 жылдары жасаған үнділік зерттеу сапары кезінде жасаған 50 маска табылды. Әртүрлі үнді қауымдарының этнографиялық маскалары үнді халқының этникалық әртүрлілігін көрсетеді.
The second of five brothers in Munich, Adolf, with his brother Hermann, published a scientific study of the Alps in 1846–1848. They established their reputation with the Untersuchungen über die physikalische Geographie der Alpen (1850), and were afterwards joined by their brother Robert; the three jointly published Neue Untersuchungen über die physikalische Geographie und Geologie der Alpen in 1854. In 1854, acting on the recommendation of Alexander von Humboldt, the East India Company commissioned Hermann, Adolf, and Robert to make scientific investigations in their territory and particularly to study the Earth's magnetic field. For the next three years, they travelled through the Deccan, then up into the Himalayas, Karakoram, and Kunlun mountains. While Hermann and Robert returned from their travels in early 1857, Adolf went back for further exploration on his own. He followed a new, heretofore unknown road via the Chang Chenmo Valley, Lingzi Tang Plains and the Aksai Chin. He gave the name "Great Aksai Chin" to this region, and followed the Karakash River valley to Turkestan. Suspected of being a Chinese spy, and without benefit of a trial, he was beheaded in Kashgar by Wali Khan, the emir of Kashgar in August. The circumstances of his death were not known in Europe until 1859, when Chokan Valikhanov visited Kashgar disguised as a merchant and successfully returned to the Russian Empire with the scientist's head. The return of his head provided a plot element in Rudyard Kipling's famous story "The Man Who Would Be King" (1888). In 2017 Lahore Museum Pakistan found 50 masks that the Schlagintweit brothers made during their Indian research visit in 1854 58. These ethnographic masks of various Indian communities shed light on Indian ethnic diversity.
Ботаникалық жинақтар
Шлагинтвейт ағайындары жинаған ботаникалық үлгілер әлемнің бірнеше гербарийлерінде сақталады, оның ішінде Табиғи ғылымдар академиясының Филадельфия гербарийі (PH) және Корольдік ботаникалық бақтар Викторияның Виктория Ұлттық гербарийі бар. 1853 жылы ботаник Гризеб. «Schlagintweitia» туысын жариялады, ол Астера тұқымдасына жататын, Еуропаға тән гүлді өсімдіктер туысы және Адольф Шлагинтвейттің және оның бауырлары Герман мен Роберттің құрметіне аталған.
Botanical specimens collected by the Schlagintweit brothers are held at several herbaria around the world, including the Philadelphia Herbarium at the Academy of Natural Sciences (PH) and National Herbarium of Victoria at the Royal Botanic Gardens Victoria. In 1853, botanist Griseb. published Schlagintweitia, a genus of flowering plants from Europe, belonging to the family Asteraceae, with its name honouring Adolf Schlagintweit and his brothers Herman and Robert.