Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Психологиялық терапияның түрі
Form of psychological therapy
Когнитивті-аналитикалық терапия (КАТ) – психологиялық терапияның бір түрі, алғаш рет Энтони Райл Ұлыбританияда жасаған. Бұл белгілі бір уақытқа шектелген терапия Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде ресурстары шектеулі мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесінде нақты қолжетімді тиімді және үнемді психологиялық көмек көрсету мақсатымен әзірленді. Ол қайта қалыптастыруды қарқынды пайдалануымен, когнитивтік және аналитикалық тәжірибелерді біріктіруімен және пациентті емдеу процесіне белсенді түрде тартуымен ерекшеленеді. КАТ маманы пациентпен бірлесіп процедуралық тізбектерді анықтауға ұмтылады; оқиғалар, ойлар, сезімдер және ынталардың тізбегі, бұл мақсатты проблеманың (мысалы, өзін-өзі зақымдау) қалай пайда болатынын және қалай сақталып қалатынын түсіндіреді. Процедуралық тізбек моделімен қатар, КАТ-тың тағы бір ерекшелігі – өзара рөлдерді (ӨР) пайдалану. Бұл проблемалар пациенттің ішінде емес, адамдар арасында туындайтынын көрсетеді. ӨР-лер ерте жаста қалыптасып, кейін өмірде қайта ойнатылуы мүмкін; мысалы, бала кезінде ата-анасынан қағылғандай сезінген адам кейін өмірде тасталып қалғандай сезінуі мүмкін (немесе тіпті өзінің басқаларын қағылуына себеп болуы мүмкін).
Cognitive analytic therapy (CAT) is a form of psychological therapy initially developed in the United Kingdom by Anthony Ryle. This time limited therapy was developed in the context of the UK's National Health Service with the aim of providing effective and affordable psychological treatment which could be realistically provided in a resource constrained public health system. It is distinctive due to its intensive use of reformulation, its integration of cognitive and analytic practice and its collaborative nature, involving the patient very actively in their treatment. The CAT practitioner aims to work with the patient to identify procedural sequences; chains of events, thoughts, emotions and motivations that explain how a target problem (for example self harm) is established and maintained. In addition to the procedural sequence model, a second distinguishing feature of CAT is the use of reciprocal roles (RRs). These identify problems as occurring between people and not within the patient. RRs may be set up in early life and then be replayed in later life; for example someone who as a child felt neglected by parents perceived as abandoning might be vulnerable to feelings of abandonment in later life (or indeed neglect themselves).
Шығару көздері мен шығу тегі
Атауынан көрініп тұрғандай, когнитивті-аналитикалық терапия (КАТ) когнитивтік және аналитикалық терапия идеяларына негізделген интегративтік терапия ретінде қалыптасты. КАТ-қа Джордж Келлидің конструктивизмі де ықпал етті. Келли жеке құрылымдық теорияны және репертуарлық тор әдісін жасады, ал Келлидің терапияға қатысу көзқарасы психотерапевт Энтони Райлге ұнаған "авторитарлық емес тәжірибе үлгісін" ұсынды. Жалпы тәжірибелі дәрігер және аналитикалық тұрғыдан оқытылған психотерапевт Райл 1970 жылдары репертуарлық торларды пайдалана отырып, психотерапия тәжірибесін зерттеуді жүргізді. Ол талдау жұмысында талқыланған тақырыптардың алғашқы сессиялардың стенограммаларында кездесетінін анықтады. Бұл пациенттің бастан кешіретін проблемаларын нақты айқындауды және осы айқындаманы пациентпен бөлісуді қамтиды, осылайша оларды психотерапияға өзара іс-қимылмен айналысатын кәсіп ретінде тартуға болады. Кейіннен КАТ-қа кеңестік психолог Лев Выготский мен орыс философы Михаил Бахтиннің еңбектері әсер етті. Выготскийден жақын даму аймағы (ЖДА) және тіреу сияқты ұғымдар келді. ЖДА пациентке қойылған жаңа міндеттердің олардың қазіргі қабілеттерінен асып түсуі керек екенін білдіреді (мысалы, әлеуметтік жағдайларға қатысты алаңдаушылыққа төзу), бірақ шағын және қол жетімді көлемде ғана. Тіреу терапевттің пациенттің өзгеріске ұмтылысын қолдауын білдіреді, бірақ пациенттің қажеттіліктері өзгерер сайын қолдау деңгейін өзгертуді қамтиды. Бахтин диалогтық реттілік талдауы сияқты техникаларды ұсынатын диалогтық сияқты ұғымдарды ұсынды. Бұл мінез-құлық, ойлау және эмоциялар тізбегін анықтап, визуализациялауға бағытталған құрылымдалған әрекет, соның арқасында пациент оларды жақсырақ сезінеді және өзгерте бастайды.
As the name implies, cognitive analytic therapy (CAT) evolved as an integrative therapy based on ideas from cognitive and analytic therapies. CAT was also influenced in part by George Kelly's constructivism. Kelly had developed personal construct theory and the repertory grid method, and Kelly's approach to therapy "offered a model of nonauthoritarian practice" that psychotherapist Anthony Ryle found appealing. Ryle, a general practitioner and analytically trained psychotherapist, was undertaking research into psychotherapy practice using repertory grids in the 1970s. He found that the themes eventually addressed in analytic work were in fact present in transcripts from the very first sessions. This would include explicitly formulating the problems experienced by the patient, and sharing this formulation with the patient to engage them in psychotherapy as a co operative enterprise. Subsequently, CAT has been influenced by ideas from the work of Soviet psychologist Lev Vygotsky and Russian philosopher Mikhail Bakhtin. From Vygotsky come concepts such as the zone of proximal development (ZPD) and scaffolding. The ZPD implies that new tasks set for the patient (for example, tolerating anxiety about social situations) should extend what they do beyond their current capabilities, but only by a small and achievable amount. Scaffolding involves the therapist providing support for the patient's efforts to change, but varying this level of support as the patient's needs change. Bakhtin provided concepts such as dialogism from which come techniques such as Dialogical Sequence Analysis. This is a structured attempt to identify and visually display sequences of behaviour, thinking, and emotions so that the patient becomes more aware of these and can start to modify them.
Іс жүзінде
Бұл модель клиенттермен бірлесіп жұмыс істеуге баса назар аударады және бейімделусіз мінез-құлық үлгілерін түсінуге шоғырланады. Терапияның мақсаты – клиенттің осы үлгілерді тануына, олардың пайда болу себептерін түсінуіне және одан кейін жақсырақ қабылдау үшін баламалы стратегияларды үйренуіне көмектесу. Бұл тәсіл әрқашан уақыт бойынша шектеледі, әдетте 8–24 апталық сеанстардан тұрады (нақты саны терапияның басында келісіледі). 16 сеанс ең көп кездесетін ұзақтығы. Терапияның алғашқы тоқсанында (Қайта құру кезеңі) терапевт қажетті барлық ақпаратты жинап, науқастан қазіргі проблемалары және өмірдегі бұрынғы тәжірибелері туралы сұрайды. Содан кейін терапевт клиентке қайта құру хаты жазады. Бұл хат терапевттің клиенттің проблемаларын түсінуін қысқаша баяндайды. Балалық шақтағы мінез-құлық үлгілері мен олардың ересек өмірге тигізетін әсері арасындағы байланысты түсінуге ерекше назар беріледі. Хат пациент пен терапевттің келісімімен бекітіледі және жұмыстың қалған бөлігіне негіз болады. Қайта құру хатынан кейін науқастан проблемалардың туындауын және олардың жағдайын тіркеу үшін күнделіктерді немесе бағалау парақтарын толтыруы сұралуы мүмкін. Осы кезеңде (Тану кезеңі деп аталады) пациент және терапевт пациентке қиындықтар туғызатын тиімсіз процедураларды көрсететін схемалық түсіндірме құрастырады. Бұл кезеңнің мақсаты – пациентке проблемалардың қашан және қалай пайда болатынын анықтауға көмектесу. 2014 жылы жарияланған КТ зерттеулерінің шолуында бес рандомизацияланған бақыланатын сынақ жарияланғанымен, тәсілге қатысты зерттеу деректері көбінесе шағын масштабты, тәжірибеге негізделген зерттеулермен шектелгені хабарланды. Бұл зерттеулер көбінесе күрделі және ауыр клиникалық топтармен жүргізілді; шолуға алынған зерттеулердің 44% жекелік бұзылыстарымен айналысты. КТ-ны оның басталуынан бері 30 жылдығына дейін қарастыратын шолу 11 нәтиже зерттеуінің мета-талдауын қамтиды. Зерттеулерде емделген пациенттердің жалпы саны 324 болды және барлық зерттеулер бойынша әсердің орташа шамасы 0,83 (95% сенімділік интервалы 0,66–1,00) құрады. Бұл үлкен әсер және КТ психикалық денсаулық проблемаларын емдеуде тиімді екенін көрсетеді.
The model emphasises collaborative work with the client, and focuses on the understanding of the patterns of maladaptive behaviours. The aim of the therapy is to enable the client to recognise these patterns, understand their origins, and subsequently to learn alternative strategies in order to cope better. The approach is always time limited, typically taking place over 8–24 weekly sessions (the precise number being agreed at the start of therapy). Sixteen sessions is probably the most common length. In the first quarter of the therapy (the Reformulation phase) the therapist collects all the relevant information, asking the patient about present day problems and also earlier life experiences. At that point the therapist writes a reformulation letter to the client. This letter summarises the therapist's understanding of the client's problems. Particular attention is given to understanding the connection between childhood patterns of behaviour and their impact on adult life. The letter is agreed between patient and therapist and forms the basis for the rest of the work. After the reformulation letter the patient may be asked to complete diaries or rating sheets to record the occurrence of problems and their context. During this period (known as the Recognition phase) patient and therapist construct a diagrammatic formulation to illustrate the unhelpful procedures which maintain problems for the patient. The aim of this phase is to enable the patient to recognise when and how problems occur. A review of CAT research evidence published in 2014 reported that although there were five randomised controlled trials published, research evidence into the approach was dominated by small scale, practice based studies. These tended to be with complex and severe clinical groups; 44% of studies reviewed involved personality disorder. A review of CAT looking back over the 30 years to its beginnings contains a meta analysis of 11 outcome studies of CAT. The overall number of patients treated in the studies was 324 and the average effect size across all studies was 0.83 (95% confidence interval 0.66–1.00). This is a large effect and suggests that CAT is efficacious in treating mental health problems.
Рандомизацияланған бақыланатын сынақтардан алынған деректер
КАТ нервтік анорексиясы бар адамдарда субъективті жақсаруға әкелетіні дәлелденді. Бұған қоса, шекаралық тұлғалық бұзылысы диагнозы қойылған жасөспірімдерде де елеулі жақсарулар байқалды. Тағы бір зерттеу көрсеткендей, ересектердегі тұлғалық бұзылуларына КАТ қолдану симптомдарды жеңілдетуге және қарым-қатынас дағдыларын жақсартуға көмектескен, ал бақылау тобындағы пациенттердің жағдайы нашарлаған. КАТ пациенттердің қант диабетін басқаруын да жақсартады. Өзін-өзі зардап етуге бейім жастарды бағалау үшін КАТ негізіндегі әдіс қолданылған рандомизацияланған бақыланатын зерттеу, оның емдеуге қатысу деңгейін арттыруда тиімді екенін көрсетті.
CAT has been shown to lead to subjective improvement in people with anorexia nervosa. It has also been shown to produce significant improvements in adolescents with a diagnosis of borderline personality disorder. A different trial suggested that CAT for adult patients with personality disorders also showed improvements in symptoms and interpersonal functioning, as against controls who deteriorated on these measures. CAT has also been shown to improve patients' management of diabetes. An RCT of the use of a CAT informed assessment for young people who had self harmed suggested that it was effective in increasing rates of attendance at community follow up.