Кіріспе

Седилиялар (лат. sedīle, "орындық") – шіркеу архитектурасында, әдетте тастан жасалған, құрбандық алтарының оңтүстік жағында, көбінесе ғибадатхананың алдында орналасқан, дін қызметкері мен оның көмекшілері – диакон және субдикон үшін мисса кезінде пайдаланылатын орындықтар. Орындықтар көбінесе шіркеудің негізгі қабырғасына енгізіліп орнатылады. Барлық седилиялар тастан жасалмайды; Кенттегі Родмершемдегі Сент-Николас шіркеуінде 15 ғасырға дейін сақталған деп есептелетін ағаш седилия бар. Егер бір ғана орындық болса, "седиль" сөзі қолданылады, мысалы, Сент-Мэри (Принс-Рисборо, Букингемшир) немесе Сент-Агата (Коутс, Батыс Сассекс) шіркеулерінде. Катакомбалардағы алғашқы мысалдар дін қызметкері үшін жеке инкрустациялар болды. Уақыт өте келе, үш седилия жиі кездесетін нұсқаға айналды, бірақ бес седилияға дейін мысалдар да бар. Оларды қабырғаның қалыңдығына енгізу практикасы 12 ғасырдың соңында басталды; кейбір ерте мысалдар тек тас орындықтардан тұрады, ал Кенттегі Ленхамда тастан жасалған бір орындық немесе кресло кездеседі. Олар орналасқан нишалар немесе ойықтар көбінесе шатырлармен әшекейленген, мүсіндік тіректермен, шыңдармен және киелі бөлмелермен бөлінген; орындықтар кейде әртүрлі биіктікте орналасқан, ал шығыс жаққа орналасқан орындық әрқашан ең биік болады, сондай-ақ кейде пискина орналастырылған қосымша ниша да қарастырылады.

Үш орындық

Литургияның белгілі бір бөлімдерінде, әсіресе Глория мен Кредо кезінде, дін қызметкерлері үш орындықта (сондай-ақ леуілік орындық, скамья, кресло, бас жұрғызушының креслосы) отыратын. Екінші Ватикандық собордан бері, Литургияны "леуілік қызмет" ретінде тойлау Рим тәртібінің ерекше түрінде ғана қалыптасқан.

Функциясы, орналасуы және түрлері

Үш орындықтың орналасуы бас құрбандық алтарының жанындағы ғибадатхананың оңтүстік қабырғасында (оң жағында, жазу жағында) орналасқан. Мұнда ғибадатхана қабырғасымен біріктірілген ең көне, ниша тәрізді үш орындық сақталған. Кейінгі үлгілерде орындықтардың үстіндегі шатырлардың мұнаралық архитектурасы дербес дамиды. 14 ғасырдан бастап, ағаштан жасалған жиһаз басым болды, олардың құрылысы хор стендтеріне жақтағы қабырғаларымен, артқы қабырғаларымен және шатырларымен формальды түрде ұқсас болды. Бірақ үш орындықтың қатарында әдетте үстелдер мен бүгілетін орындықтар жоқ. Сирек жағдайларда үш орындық діни рәсімге қатысушылар үшін леуілік орындықтар ретінде емес, құрмет орындықтары ретінде орнатылған, сондықтан оларды ғибадатхананың батыс жағында кездестіруге болады.