Кіріспе
Латын поэзиясы жинағы
«Одалар» («Кармина») – Горацийдің латын лирикасының төрт кітаптан тұратын жинағы. Горацийдің одалық форматы мен стилі содан бері басқа ақындар тарапынан да қолданылып келеді. 1-3 кітаптар б.з.б. 23 жылы жарық көрді. 15 өлеңнен тұратын төртінші кітап б.з.б. 13 жылы жарық көрді. «Одалар» грек түпнұсқаларының – Пиндар, Сапфо және Алкей сияқты ақындардың қысқа лирикалық поэзиясын саналы түрде еліктеу арқылы жазылған. Горацийдің таланты осы ескі формаларды Август дәуіріндегі Римнің қоғамдық өміріне қатысты мәселелерге қолдануда болды. «Одалар» махаббат, достық, шарап, дін, мораль, патриотизм сияқты алуан түрлі тақырыптарды қамтиды; сонымен қатар Август пен оның туыстарына арналған мақтау өлеңдері, өмірдің беймәлімдігі, тыныштық пен қанағатқа ұмтылыс, және шаралылық немесе «алтын орталық» сияқты тақырыптар мен оқиғалар туралы өлеңдер де бар. Ағылшын тіліндегі ғалымдар «Одаларды» әдеби туынды деп санайды. Бірақ Горацийді зерттеген ғалымның жаңа дәлелдері олардың өнер орындалысы ретінде, грек лирикалық әнінің латын тіліне аударылып, жаңаша түсіндірілген нұсқасы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Римдік жазушы Петроний, Горацийдің өлімінен кейін бір ғасырдан аспайтын уақытта, «Одалардың» ерекше сәнділігі мен (зерттелген спонтандылығы) curiosa felicitas туралы айтқан (Сатирикон 118). Ағылшын ақыны Альфред Теннисон «Одалар – барлық уақыттың созылған саусағында жарқырап тұратын, бес сөзден тұратын асыл тастар» (Принцесса, ІІ бөлім, l.355) деп мәлімдеген.
Қорытынды
Төрт кітапта барлығы 103 өлең бар (егер "Кармен Секуляре" қосылса, 104 өлең). Олардың барлығы бірдей ұзындықта емес. 1-кітапта 876, 2-кітапта 572, 3-кітапта 1004, ал 4-кітапта 582 жол бар. ("Кармен Секуляре" 76 жолдан тұрады.) Әр кітапта сәйкесінше 38, 20, 30 және 15 өлең бар. Өлеңдердің ұзындығы 8 жолдан 80 жолға дейін жетеді, ал орташа ұзындығы шамамен 30 жол.
1- кітап
1-кітап 38 өлеңнен тұрады. Тоғыз өлеңнің алғашқы тізбегі әртүрлі өлшемде, ал оныншы өлшем 1.11-де пайда болады. 1.12–1.18 өлеңдері екінші шеруді құрайды деп ұсынылған, бұл жолы грек лирикалық ақындарына сілтемелер немесе еліктеулер: 1.12-де Пиндар, 1.13-де Сапфо, 1.14-де Алкей, 1.15-де Бакхилид, 1.16-да Стесихор, 1.17-де Анакреон, ал 1.18-де қайта Алкей. Кітапта көптеген белгілі тіркестер бар, мысалы, nunc est bibendum (1.37.1), carpe diem (1.9.7) және nil desperandum (1.7.27). Өлеңдерді былайша жинақтауға болады:
I.1, Maecenas atavis edite regibus – Одалардың бірінші үш кітабын Мейценасқа (Хорацийдің меценаты) арнау –
Әр адам өзінің басым құштарлығымен басқарылады: Олимпиадалық көлік жүргізушісі, саясаткер, саудагер, шаруа, керуенші, ләззат іздеуші, әскер және аңшы. Лирикалық ақын атағын иелену – Хорацийдің жалғыз тілегі. I.2, Iam satis terris nivis atque dirae – Октавианға, мемлекеттің құтқарушысы және үміті –
Бұл оданың тақырыбы Тибрдің тасып кетуі, ол ақынға Девкалионның су тасқынын еске салады. Ол апаттың себебін Илияның (Тибрдің әйелі) ашуы, азаматтық соғыстар және Юлий Цезардың өлтірілуі деп санайды. Октавиан, адам кейпіндегі Меркурий ретінде, империяны құтқару үшін шақырылады. I.3, Sic te diva potens Cypri – Виргилийге, Грекияға аттанатын –
Ода Виргилийдің Афинаға қауіпсіз сапары үшін дұғамен басталады, бұл ең алғашқы теңізшілердің батылдығын және табиғаттың қиындықтарын жеңудегі адамдардың батылдығын көрсетеді. I.4, Solvitur acris hiems – Көктемге арналған гимн –
Маусымның өзгеруі өмірдің қысқалығы туралы ескертеді. Хораций досы Сестийді – vitae summa brevis spem nos vetat incohare longam (Өмірдің қысқалығы бізді алыс үмітке беріліп қалуға тыйым салады) деп шақырады. I.5, Quis multa gracilis te puer in rosa – Жел мен теңіздей адал емес, және оның қиялын ешбір сүйікті ұстай алмайды. (Одалар 1.5-ке қараңыз.) I.6, Scribēris Vario fortis et hostium victor – Хораций Римнің көрнекті қолбасшысы М. Випсаниус Агриппаны лайықты түрде мақтауға қабілетсіздігін мойындайды. I.7, Laudabunt alii claram Rhodon aut Mytilenen – Ең әдемі жер, о, Планкус, Тибур – Сонда, немесе қайда болсаңыз да, уайымдарыңызды шарапқа батырыңыз. I.8, Lydia, dic, per omnis te deos oro – Сибаристің мықты спортшыдан сүйкімдіге айналуын көрген Лидияға. I.9, Vides ut alta stet nive candidum – Қыссыз бізді қуанышқа бөлейді (Soracte) –
(Алкейдің түпнұсқасынан қарызбен) – Талиархқа. Қар терең, аяз қатты – Ошақтың үстіне жинап, ескі шарапты алып келіңіз – Қалғанын құдайларға қалдырыңыз. I.10, Mercuri, facunde nepos Atlantis – Меркурийге арналған гимн –
Меркурий сөздік құдай және адам өркениетінің бастамашысы ретінде; құдайлардың хабаршысы және лираның ойлап табушысы ретінде; қолөнер мен айла-шарғыда шебер; және жандарды Адуға жетелеуші. I.11, Tu ne quaesieris – Carpe Diem! –
Ақын Левконояны астрологтар мен жосықтардың жалған өнеріне құлақ аспауға шақырады. Болашақты зерттеудің қажеті жоқ – қазірдің өзін ләззаттандырайық, өйткені біз осыған ғана бұйрық бере аламыз. Ол белгілі бір сөзбен аяқталады: carpe diem, quam minimum credula postero (Күнді пайдалан, ертеңге мүмкіндігінше аз сенім арта отырып). I.12, Quem virum aut heroa lyra – Октавианды мақтау –
Ақын Октавианды құдайлар мен батырлармен және бұрынғы римдіктердің атақтыларымен байланыстыра отырып, мадақтайды. I.13, Cum tu, Lydia – Қызғаныш –
Лидияға арналған – Ақын қызғаныш қасіретін махаббат тұрақтылығы қамтамасыз еткен бақытпен салыстырады. I.14, O navis, referent in mare te novi fluctus – Мемлекеттік кеме –
Хораций Рим мемлекетінің ұдайы дауылдармен шайқалып, құламай қалған кезеңіне сілтеме жасайды. Ол жаңа қауіп-қатерден сақ болып, кемежайда қауіпсіз болуды сұрайды. I.15, Pastor cum traheret – Нерейдің болжамы –
Париж Спартадан Трояға Еленамен бірге асығатын кезде, Нерей желдерді тыныштап, пайғамбарлық етеді – Илиумның құлауы сөзсіз. I.16, O matre pulchra filia pulchrior – Кешірім сұрау –
Ақын өзінің өлеңінің ұятсыз сөздерінен бір әйелді ренжітті; ол енді қателігі үшін кешірім сұрайды. Ол ашу-ызаның қайғылы салдарын айтып, оны басуға шақырады. I.17, Velox amoenum saepe Lucretilem – Тиндариске елдің рақатын көруге шақыру –
Хораций Тиндаристі өзінің Сабин фермасына шақырады және ол жердегі тыныштық пен қауіпсіздіктің ауасын сипаттайды, өйткені ол Фаунус пен ауылдық құдайлардың қорғауымен жарылқаған. I.18, Nullam, Vare, sacra vite prius severis arborem – Шарапты мақтау және шамадан тыс ішімдіктің зиянды әсері. I.19, Mater saeva Cupidinum – Ақынның Глицераға деген махаббаты.
Every man is governed by his ruling passion: the Olympian charioteer, the politician, the trader, the husbandman, the merchant, the man of pleasure, the soldier, and the hunter. To win the title of a lyric poet is all that Horace desires. I.2, Iam satis terris nivis atque dirae – To Octavian, The Deliverer and Hope of the State –
The subject of this ode is the overflowing of the Tiber, which recalls to the poet the flood of Deucalion. He imagines that the disaster is caused by the wrath of Ilia (the wife of Tiber), the civil wars, and the assassination of Julius Caesar. Octavian, as Mercury in human shape, is invoked to save the empire. I.3, Sic te diva potens Cypri – To Virgil, Setting Out for Greece –
The ode begins with a prayer for the safe voyage of Virgil to Athens, which suggests the daring of the earliest mariners and the boldness of men in overcoming difficulties set by Nature. I.4, Solvitur acris hiems – A Hymn to Springtime –
The changing season warns us of the shortness of life. Horace urges his friend Sestius – vitae summa brevis spem nos vetat incohare longam (The brief sum of life forbids us cling to far off hope). I.5, Quis multa gracilis te puer in rosa – To the flirt Pyrrha, who is as faithless as the winds or seas, and whose fancy no lover can hold onto. (See Odes 1.5.) I.6, Scribēris Vario fortis et hostium victor – Horace pleads his inability to worthily sing the praises of M. Vipsanius Agrippa, the distinguished Roman Commander. I.7, Laudabunt alii claram Rhodon aut Mytilenen – Fairest of Spots, O Plancus, is Tibur – There, or wherever you may be, drown your cares in wine. I.8, Lydia, dic, per omnis te deos oro – To Lydia, who has transformed Sybaris from a hardy athlete into a doting lover. I.9, Vides ut alta stet nive candidum – Winter Without Bids Us Make Merry Within (Soracte) –
(with borrowing from an original by Alcaeus) – To Thaliarchus. The snow is deep and the frost is keen – Pile high the hearth and bring out old wine – Leave all else to the gods. I.10, Mercuri, facunde nepos Atlantis – Hymn to Mercury –
Mercury is addressed as the god of eloquence and the promoter of the civilization of man; as the messenger of the gods and the inventor of the lyre; skilled in craft and cunning; and the conductor of souls to the Underworld. I.11, Tu ne quaesieris – Carpe Diem! –
The poet seeks to dissuade Leuconoe from giving heed to the false arts of astrologers and diviners. It is vain to inquire into the future – Let us enjoy the present, for this is all we can command. It closes with the famous line: carpe diem, quam minimum credula postero (Seize the day, trusting tomorrow as little as possible). I.12, Quem virum aut heroa lyra – The Praises of Octavian –
The poet praises Octavian by associating him with gods and heroes, and distinguished Romans of earlier days. I.13, Cum tu, Lydia – Jealousy –
Addressed to Lydia – The poet contrasts the misery of jealousy with the happiness secured by constancy in love. I.14, O navis, referent in mare te novi fluctus – The Ship of State –
Horace refers to a period during which the Roman state was tossed and nearly wrecked by perpetual storms. He exhorts it to beware of fresh perils and keep safely in harbor. I.15, Pastor cum traheret – The Prophecy of Nereus –
As Paris hurries from Sparta to Troy with Helen, Nereus stills the winds and prophesies – Ilium's doom is inevitable. I.16, O matre pulchra filia pulchrior – An Apology –
The poet has offended some lady by the intemperate utterances of his verse; he now seeks forgiveness for the fault. He describes the sad effects of unbridled anger, and urges her to restrain hers. I.17, Velox amoenum saepe Lucretilem – An Invitation to Tyndaris to Enjoy the Delights of the Country –
Horace invites Tyndaris to his Sabine farm, and describes the air of tranquility and security there, blessed as it is with favoring protection of Faunus and the rural deities. I.18, Nullam, Vare, sacra vite prius severis arborem – The Praise of Wine, and the ill effects of intemperance. I.19, Mater saeva Cupidinum – The Poet's Love for Glycera
I.20, Vile potabis modicis Sabinum cantharis – Мейценасқа шақыру –
Ақынға келгенде қарапайым тостағаннан кедей Сабин шарабын ішесіз. I.21, Dianam tenerae dicite virgines – Диана мен Аполлонға және олардың анасы Латонаға арналған гимн.
You will drink poor Sabine wine in modest bowls when you visit the poet. I.21, Dianam tenerae dicite virgines – Hymn to Diana and Apollo and their mother Latona
I.22, Integer vitae scelerisque purus – Өмірде адал және зұлымдықтан таза –
Аристий Фускқа арналған – Ұлылықпен адал өмірді мақтаудан басталып, тәтті күлкілі "Лалагеге" арналған махаббат әнімен аяқталады (II.5.16, Проперций IV.7.45-ке қараңыз). I.23, Vitas inuleo me similis, Chloë – Мені қорқаудың қажеті жоқ, Хлоя, мені қашпа. (Одалар 1.23-ке қараңыз.) I.24, Quis desiderio sit pudor aut modus – Виргилийге – Квинтилийдің өліміне ағымдағы жоқтау.
Addressed to Aristius Fuscus – Begins as a solemn praise of honest living and ends in a mock heroic song of love for sweetly laughing "Lalage" (cf. II.5.16, Propertius IV.7.45). I.23, Vitas inuleo me similis, Chloë – Fear Me Not, Chloe, and do not shun me. (See Odes 1.23.) I.24, Quis desiderio sit pudor aut modus – To Virgil – A Lament for the Death of Quintilius
I.25, Parcius iunctas quatiunt fenestras – Лидия, сенің сұлулығың өтті –
Хораций Лидияны қартайып бара жатқанымен және оның жанкүйерлерінің жоқтығымен мазақтайды. I.26, Musis amicus tristitiam et metus tradam – Элий Ламияны мақтау –
Ақын Мұзаларды Элий Ламияны, соғыстағы ерліктерімен ерекшеленген адамды мақтауға шақырады. I.27, Natis in usum laetitiae scyphis – Модерация билік етсін –
Шарап тойында Хораций даулы достарын ұстауға тырысады – Опусқа келген Мегилланың бауырына оның махаббатының нысаны туралы айтуды сұрайды. I.28, Te maris et terrae numeroque – Өлім, бәрінің тағдыры –
Көмілмеген дене ең алдымен философ Архитатқа философиялық ойлармен жүгінеді, содан кейін өтіп бара жатқан саудагерден тоқтауға және оны жерлеуге сұрайды. I.29, Icci, beatis nunc Arabum invides – Оқушының авантюраға айналуы –
Икцийге философиядан бас тартып, Арабия Феликске экспедицияға қосылу ниетіне қарсылық білдіру. I.30, O Venus, regina Cnidi Paphique – Венераға дұға –
Венерадан сүйікті Кипрді уақытша тастап, Глицераның үйіне дайындалған ғибадатхананы құрметпен безенуін сұрау. I.31, Quid dedicatum poscit Apollinem vates? – Оның ғибадатханасын қадірлеу үшін Аполлонға дұға –
I.32, Poscimus, si quid vacui sub umbra – Лираға шақыру –
Ақын лирасына жүгінеді және лираға грек ақыны Алкейдің мақтауын қосады. I.33, Albi, ne doleas plus nimio memor – Адал емес Глицера –
Замандас ақын Тибуллға жоғалған махаббатқа байланысты көңіл көтеру. I.34, Parcus deorum cultor et infrequens – Ақынның қателіктен бас тартуы –
Бұлтсыз аспанда оқ күркіреуін естігеннен кейін Хораций бұрынғы қателігінен бас тартып, Юпитерге, Фортунаға және құдайлардың басшылық күшіне сенетінін жариялайды. I.35, O diva, gratum quae regis Antium – Фортунаға гимн –
Ақын Фортунаны құдіретті құдай ретінде шақырады. Ол Октавианды алыс жорықтарында сақтап, мемлекетті апатты азаматтық соғыстардан құтқаруын өтінеді. I.36, Et ture et fidibus iuvat – Октавианның Испаниядан қауіпсіз оралуына құттықтау –
I.37, Nunc est bibendum – Енді ішу уақыты! –
Октавианның Актиум шайқасындағы жеңісіне арналған ода, ...
Horace taunts Lydia with her approaching old age and her lack of admirers. I.26, Musis amicus tristitiam et metus tradam – In Praise of Aelius Lamia –
The poet bids the Muses to inspire him to sing the praises of Aelius Lamia, a man distinguished for his exploits in war. I.27, Natis in usum laetitiae scyphis – Let Moderation Reign –
At a wine party, Horace endeavors to restrain his quarrelsome companions – He asks the brother of Megilla of Opus to confide the object of his affections. I.28, Te maris et terrae numeroque – Death, The Doom of All –
An unburied corpse first addresses the deceased philosopher Archytas with some philosophical reflections, then requests a passing merchant to stop and bury him. I.29, Icci, beatis nunc Arabum invides – The Scholar Turned Adventurer –
A remonstrance addressed to Iccius on his intention of giving up philosophy and of joining the expedition to Arabia Felix. I.30, O Venus, regina Cnidi Paphique – A Prayer to Venus –
Venus is invoked to abandon for a while her beloved Cyprus, and to honor with her presence the temple prepared for her at the home of Glycera. I.31, Quid dedicatum poscit Apollinem vates? – Prayer to Apollo on the consecration of his temple. I.32, Poscimus, si quid vacui sub umbra – Invocation to the Lyre –
The poet addresses his lyre, and blends with the address the praises of the Greek poet Alcaeus. I.33, Albi, ne doleas plus nimio memor – The Faithless Glycera –
A consolation to the contemporary poet Tibullus over a lost love. I.34, Parcus deorum cultor et infrequens – The Poet's Conversion from Error –
After hearing thunder in a cloudless sky, Horace renounces his former error and declares his belief in Jupiter, Fortuna, and the superintending providence of the gods. I.35, O diva, gratum quae regis Antium – Hymn to Fortuna –
The poet invokes Fortune as an all powerful goddess. He implores her to preserve Octavian in his distant expeditions, and to save the state from ruinous civil wars. I.36, Et ture et fidibus iuvat – An Ode of Congratulation to Plotius Numida, on his safe return from Spain, where he had been serving under Octavian in a war against the Cantabrians. I.37, Nunc est bibendum – Now Is the Time to Drink! –
An ode of joy for Octavian's victory at Actium, the capture of Alexandria, and the death of Cleopatra (30 BC). The tone of triumph over the fallen queen is tempered by a tribute of admiration to her lofty pride and resolute courage. I.38, Persicos odi, puer, apparatus – Away With Oriental Luxury! –
Horace directs his servant to make the simplest preparations for his entertainment.
2-кітап
2-кітап 20 өлеңнен тұрады. Бұл кітап стилі жағынан 1-кітаптан ерекшеленеді: 1-кітаптағы әртүрлі өлшемдердің орнына, екеуін қоспағанда, барлық одалар алькейлік немесе сапфикалық. Одалар 1-кітаптағылардан сәл ұзын: тек бір ода 6 шумақтан кем, ал 1-кітапта 24 ода бар; сондай-ақ, одалар 10 шумақтан аспайды, 3-кітапта он ода ұзын. Өлеңдер мұқият реттелгендей: біріншісі және соңғысы тиісінше Полио мен Меценасқа (Хорацийдің екі демеушісіне) арналған, ал екі орталық ода (10 және 11) Меценастың жекжаттысы Люциус Лициний Варро Муренаға және Полионың жекжаттысы болуы мүмкін Квинктийге арналған. 20 өлеңнің 13-і тірі адамдарға арналған, бұл 1- және 3-кітаптардан артық. Көптеген өлеңдерінде Хораций түрлі философиялық мектептерден кеңес береді. II.1, Motum ex Metello consule civicum – Азамат соғысының тарихын жазып жатқан трагедия жазушы Азиний Полиоға. Римдіктердің өзара қақтығыстарынан туған қырғынға айқай. II.2, Nullus argento color est avaris – Ақшаны ақылмен қолдану – Тарихшы Салусттың немересі Салустий Криспуске. Байлыққа құмарлық өзінше өседі. Шекпенді адам – нағыз патша. II.3, Aequam memento rebus in arduis – Шекпенділіктің даналығы, Өлімнің анықтығы – Квинт Делийге. Өмірден ләззат алалық, өйткені өлім бәрімізден де жақында мүліктің бәрін алып кетеді. II.4, Ne sit ancillae tibi amor pudori – Ксантий Фокейге – Хораций досын құлы Филлиске деген махаббатына батылдық сыйлайды. II.5, Nondum subacta ferre iugum valet – Әлі ерте! – Әдемі Лалаж оның құмарлығына жауап беруге әлі жас. Бірақ жақын арада жағдай өзгереді. II.6, Septimi, Gadis aditure mecum et – Тибурдың сұлулығы – Бірақ Тарантум да әдемі – Хорацийдің досы, римдік Септимийге, онымен бірге жердің шетіне дейін баруға. Ақын Тибур ескілігінің демалыс орны болсын деп дұға етеді; немесе, егер олай болмаса, Тарантум төңірегіндегі елді таңдайды. II.7, O saepe mecum tempus in ultimum – Қуанышпен оралу – Бұрынғыда Брут армиясындағы серігі болған Помпей Варусқа, азаматтық құқықтарын қалпына келтіргені үшін құттықтау. II.8, Ulla si iuris tibi peierati – Бариннің зиянды сүйкімділігі – Бариннің адалдығын жойғаны үшін, оны көкте жазаламайды. Керісінше, оның сұлулығы мен тартымдылығы артып келеді. Ол аналар мен әкелерді, әйелдерді қорқытады. II.9, Non semper imbres nubibus hispidos – Көңілділікке тыныс, Вальгий! – Гай Вальгий Руфқа Мист есімді ұлдың өлімі туралы. Барлық қиындықтардың соңы бар, сондықтан тым қайғырмаңыз. Керісінше, Августтың соңғы жеңістерін тойлайық. II.10, Rectius vives, Licini, neque altum – Алтын орта – Луций Лициний Варро Муренаға. Шекпенді өмір – кемелді өмір. II.11, Quid bellicosus Cantaber et Scythes – Өмірден даналықпен ләззат ал! – Хораций досы Квинкций Хирпинусқа өмірден даналықпен ләззат алуға және уайымдамауға кеңес береді. II.12, Nolis longa ferae bella Numantiae – Лицимнияның сүйкімділігі – Хораций өзінің лирикалық өлеңдерінің римдіктердің соғыстарын немесе мифология шайқастарын жазуға жарамсыз екенін айтады. Ол Меценасқа Цезардың жорықтарының тарихын прозада жазуды кеңес береді, ал өзі Лицимнияны мақтайды (кейбір түсіндірушілер Лицимния Меценастың әйелі Терентияның басқа аты екенін айтады). II.13, Ille et nefasto te posuit die – Шарапаттан құтылу – Бұл өлең Хорацийдің Сабин иелігіндегі ағаш құлап, кенеттен өлімнен құтылуынан туындады. (Бұл оқиға Одаларда, II.17 жолында 28 және III.4 жолында 27-де де айтылады.) Ағаш отырғызған адамға наразылығын білдіргеннен кейін, ол өмірдің белгісіздігі және қараңғы Прозерпинаның әлемі туралы жалпы ойға келеді. II.14, Eheu fugaces, Postume, Postume – Өлім сөзсіз – Бай досы Постумға арналған. Шіру мен өлімнің өршуін тоқтатуға ештеңе келмейді, бұл жер бетіндегі барлық адамдардың ортақ тағдыры. Адамдар байлық жинап, тек басқа біреу ысырап етуі үшін жинайды. II.15, Iam pauca aratro iugera regiae – Зәулімдікке қарсы – Хораций байлар арасында кең таралған зәулімдікті сипаттап, ежелгі римдіктердің қарапайымдығы мен сақтығын мақтайды. II.16, Otium divos rogat in patenti – Қанағаттану – Жалғыз бақыт – Барлық адам тыныштыққа ұмтылады, оны байлық сатып ала алмайды. Қанағаттану, байлық емес, шынайы бақытты етеді. II.17, Cur me querellis exanimas tuis? – Мейценасқа аурудан айыққан кезде – Хораций бір күні екеуіне де өлім әкелуі керек дейді. Олардың гороскоптары керемет ұқсас және екеуі де үлкен қауіптен құтылды. II.18, Non ebur neque aureum – Байлықтың бекершілігі – Ақылмен өмір сүретін ақын байлықтың бекершілігін айтады, себебі барлық адамды бір соңғы күткен. II.19, Bacchum in remotis carmina rupibus – Бакхусқа гимн – Ақын Бакхустың құдіретті күшіне, жеңіске жеткеніне және жаратылыстың иесі екеніне мадақ айтады. Жер, теңіз және табиғаттың бәрі оған бағынады, адамдар оның құлы, ал гиганттар мен Орк мондары оның алдында жеңіліске ұшырайды. II.20, Non usitata nec tenui ferar – Ақын өзінің мәңгілігін болжайды – Ақын өз денесінен құстың кейпіне айналып, адамдардың мекенінен қашып кетеді, қабірдің бос құрметіне мұқтаж болмайды.
To Sallustius Crispus (nephew of the historian Sallust). The love of gain grows by self indulgence. The moderate man is the genuine king. II.3, Aequam memento rebus in arduis – The Wisdom of Moderation, The Certainty of Death –
To Quintus Dellius. Let us enjoy our life while we may, for death will soon strip us all alike of our possessions. II.4, Ne sit ancillae tibi amor pudori – To Xanthias Phoceus – Horace encourages his friend on his love for Phyllis, his slave. II.5, Nondum subacta ferre iugum valet – Not Yet! –
The beautiful Lalage is still too young to return his passion – Soon it will be otherwise. II.6, Septimi, Gadis aditure mecum et – Fairest of All is Tibur – Yet Tarentum, Too, Is Fair –
To Horace's friend, the Roman knight Septimius, who would go with him to the ends of the earth. The poet prays that Tibur may be the resting place of his old age; or, if that may not be, he will choose the country which lies around Tarentum. II.7, O saepe mecum tempus in ultimum – A Joyful Return –
An ode of congratulation to Pompeius Varus, once the poet's comrade in the army of Brutus, on his restoration to civil rights. II.8, Ulla si iuris tibi peierati – The Baleful Charms of Barine –
On the courtesan Barine's utter faithlessness, which Heaven will not punish – Indeed, her beauty and fascination are ever increasing. She brings dread to mothers, fathers, and wives. II.9, Non semper imbres nubibus hispidos – A Truce to Sorrow, Valgius! –
To Gaius Valgius Rufus on the death of a boy called Mystes. Since all troubles have their natural end, do not mourn overmuch. Rather let us celebrate the latest victories of Augustus. II.10, Rectius vives, Licini, neque altum – The Golden Mean –
To Lucius Licinius Varro Murena. The moderate life is the perfect life. II.11, Quid bellicosus Cantaber et Scythes – Enjoy Life Wisely! –
Horace in a half playful tone advises his friend Quinctius Hirpinus to enjoy life wisely, and not to fret. II.12, Nolis longa ferae bella Numantiae – The Charms of Licymnia –
Horace pleads the unfitness of his lyric poetry to record the wars of the Romans or the battles of mythology. He advises Maecenas to write in prose the history of Caesar's campaigns, while he himself will sing the praises of Licymnia (some commentators say that Licymnia was another name for Terentia, the wife of Maecenas). II.13, Ille et nefasto te posuit die – A Narrow Escape –
This ode owes its origin to Horace's narrow escape from sudden death by the falling of a tree on his Sabine estate. (This same event is also alluded to in Odes, II.17 line 28 and III.4 line 27.) After expressing his indignation against the person who planted the tree, he passes to a general reflection on the uncertainty of life and the realms of dark Proserpine. II.14, Eheu fugaces, Postume, Postume – Death is Inevitable –
Addressed to Postumus, a rich friend. Nothing can stay the advance of decay and death, the common doom of all on earth. Men pile up wealth, only for another to waste it. II.15, Iam pauca aratro iugera regiae – Against Luxury –
Horace describes the extravagant luxury prevalent among the rich, and praises the simplicity and frugality of the old Romans. II.16, Otium divos rogat in patenti – Contentment With Our Lot the Only True Happiness –
All men long for repose, which riches cannot buy. Contentment, not wealth, makes genuine happiness. II.17, Cur me querellis exanimas tuis? – To Maecenas on His Recovery from Illness –
Horace says that the same day must of necessity bring death to them both – Their horoscopes are wonderfully alike and they have both been saved from extreme peril. II.18, Non ebur neque aureum – The Vanity of Riches –
The poet, content with his own moderate fortune, inveighs against the blindness of avarice – for the same end awaits all men. II.19, Bacchum in remotis carmina rupibus – Hymn to Bacchus –
The poet celebrates Bacchus as all powerful, all conquering, and lord of creation; whom the earth, the sea and all nature obey; to whom men are subject, and the giants and the monsters of Orcus are all brought low. II.20, Non usitata nec tenui ferar – The Poet Prophesies His Own Immortality –
Transformed into a swan, the poet will soar away from the abodes of men, nor will he need the empty honors of a tomb.
3-кітап
Ежелгі редактор Порфирион осы кітаптың алғашқы алты өлеңін біртұтас тізбек ретінде қарастырды, олардың бірлігі ортақ моральдық мақсатқа негізделген және Римнің барлық патриот азаматтарына арналған. Бұл алты «Римдік ода», кейіннен (1882 жылы Х.Т. Плюсс) осылай аталып кеткен, ортақ өлшемге ие және римдік қасиеттерді дәріптеу және Август тұсындағы Римнің даңқы туралы ортақ тақырыпты қамтиды. III.2 одасында «Отан үшін өлу – тәтті және құрметті» деген мәшһүр сөздер кездеседі. III.5 одасындағы «Caelo tonantem credidimus Jovem» Августы қазіргі Римде Марк Атилий Регул сияқты өткен римдік батырлардың ерлігін қайта жаңғыртуға тағайындалған жаңа Юпитер ретінде нақтылайды. 3-кітап 30 өлеңнен тұрады. III.1, Odi profanum vulgus et arceo – Бақыт туралы – Философия – бұл бастамасыз көпшілік түсінбейтін құпия. Байлық пен лауазымның құны жоқ. Қанағатқа ұмтылу маңызды. Көшкенмен де алаңдауды басаңдатуға болмайды. III.2, Angustam amice pauperiem pati – Ерлік туралы – Гораций өз елі үшін күресте төзімділік пен батырлықты, саясатта адалдық пен діни құрметті мақтайды. III.3, Iustum et tenacem propositi virum – Адалдық пен табандылық туралы – Адалдық пен нық қадамның артықшылығы: Поллукс, Геркулес және Ромулдың мысалдары. Юнонаның Римнің тағдыры туралы құдайларға айтқан сөзі. III.4, Descende caelo et dic age tibia – Ақылды кеңес және мейірімділік туралы – Музалар Горацийдің жастығынан бері оны қорғап, кеңес беріп келеді. Олар Августқа да солай істейді, оны мейірімділікке және инабатқа шақырады. Зорлық-зомбылық пен мақтанғанудың жамандығы, керісінше, Титан мен Гиганттар және басқалар арқылы көрінеді. III.5, Caelo tonantem credidimus Iovem – Августқа – Ерлік және қайрат туралы – Август британдар мен парфтарды бағындырғаны үшін жер бетіндегі құдай ретінде танылады. Красс әскерлерінің (асылғаннан кейін парфтарға үйленген) арсыздықтары Регулдың (бейбіт келісімге келу үшін Карфагеннен босатылған, бірақ Сенатты көндіре алмаған, содан кейін Карфагенге қайтып, өлімге дейін азапталған) асыл үлгісімен салыстырылады. III.6, Delicta maiorum inmeritus lues – Қасиеттілік және тазалық – Ескі дәстүрлерге оралу! – Гораций қазіргі уақыттағы үй ішіндегі өнегесіздік пен діни институттарды жек көруді айыптайды және ежелгі дәуірдегі қарапайым және таза әдет-ғұрыптарға шұғыл оралуға шақырады. III.7, Quid fles, Asterie, quem tibi candidi – Сабырлылық, Астерия! – Гораций Астерияны сүйіктісі Гигестің жоқтығына байланысты жұбатады және оған өзінің антына опасыздық жасамауын ескертеді. III.8, Martis caelebs quid agam Kalendis – Қуанышты мерейтой – Гораций Мейценасты наурыздың календасы (әйелдер мерекесі) мерекесін, сонымен қатар ағаш құлап жаздан аман қалған мерейтойын бірге тойлауға шақырады. III.9, Donec gratus eram tibi – Екі ғашықтың татуласуы – Көбінесе «Амебалық» ода деп аталады (грекше αμείβω – алмасу), ол екі ғашықтың арасындағы дау-жанжал мен олардың татуласуын көркем диалогпен сипаттайды. III.10, Extremum Tanain si biberes, Lyce – Ғашықтың шағымы – Гораций Лисаны оның мейірімсіздігіне мәңгілікке төтеп бере алмайтыны туралы ескертеді. III.11, Mercuri, – nam te docilis magistro – Ескерту, Лида, Данайдтардан! – Меркурийге – Гораций құдайдан Лиданың қатал мінез-құлқын жеңе алатын әуенді үйретуін сұрайды. Ода Данаус қыздарының тағдыры және олардың әлемдегі апаты туралы әңгімемен аяқталады. III.12, Miserarum est neque amori dare ludum – Бақытсыз Необула – Необуланың өмірі қуанышсыз, әрқашан қатаң күзетшінің бақылауында. Тек келбетті Хебрус туралы ой оның ойларын аластатады. III.13, O fons Bandusiae splendidior vitro – О, Бандусия қайнар көзі! – Ертең Бандусия қайнар көзіне құрбандық шалынады, оның салқын суы малға ұсынылады, ал қазір өлеңмен мәңгілікке сақталған. III.14, Herculis ritu modo dictus, o plebs – Августтың оралуы – Гораций Августтың Испаниядан оралған күнін (б.з.д. 24 ж.) мерекелік күн деп жариялайды, онда ол қаһарлы Кантабрларды бағындырған. III.15, Uxor pauperis Ibyci – Хлорис, жасыңа қарай әрекет ет! – Гораций Хлористі жас көрінуге тырысуымен және оның беймәлім өмірімен мазақтайды, ал ол шын мәнінде қарт әйел. III.16, Inclusam Danaen turris aenea – Қанағат – нағыз байлық – Алтын – барлық күшті, бірақ оның иелігі алаңдау мен тыныштықсыздық әкеледі. Нағыз қанағат – азға қанағат ету, Гораций өзінің Сабин шаруашылығында сияқты. III.17, Aeli vetusto nobilis ab Lamo – Ертеңгі дауылға дайындалыңыз – Элий Ламияға – Қарақал ертең дауылды күн болатынын болжайды – Мүмкіндігінше отын жинап, күнді мерекелік мерекемен өткізіңіз. III.18, Faune, Nympharum fugientum amator – Фавнға арналған гимн – Гораций Фавннан өзінің малдары мен егістіктерін жарылқауын сұрайды, өйткені Фавн жақын болғанда, бүкіл ауыл қуанады. III.19, Quantum distet ab Inacho – Тойға шақыру – Гораций Телефті тарихи зерттеулерін біраз уақытқа қалдырып, Муреннаның құрметіне тойға шақырады. III.20, Non vides quanto moveas periclo – Жаулары – Гораций Пирр мен қандай да бір қыздың Неархтың ерекше назары үшін жарысқанын әзілмен сипаттайды. III.21, O nata mecum consule Manlio – Шарап ыдысына – Гораций, достарының бірі – ритор Марк Валерий Мессала Корвинге қонақ күтуге дайындалып, шараптың көптеген артықшылықтарын жырлайды. III.22, Montium custos nemorumque virgo – Дианаға – Гораций Дианаға қарағай ағашын арнайды және құдайға жыл сайын құрбандық шалуға уәде береді. III.23, Caelo supinas si tuleris manus – Кемтар құрбандықтар – Гораций рустикалық Фидильге құдайлардың ықыласын қымбат құрбандықтармен емес, шын сезіммен ұсынылған қарапайым құрбандықтармен алуға болатынын жеткізеді. III.24, Intactis opulentior – Маммон қарғысы – Шексіз байлық қорқыныштан құтылмайды немесе өлімді болдырмайды. Скифтер сияқты қарапайым өмір – ең сау және ең жақсы. Қазіргі шарап пен ерсіздікті шектеу үшін қатаң заңдар қажет. III.25, Quo me, Bacche, rapis tui – Август құрметіне Бахусқа – Гораций өзін Бахуспен орман мен дала арасында алып кетеді, алыс үңгірде Августың мақтауын айтуға. III.26, Vixi puellis nuper idoneus – Махаббаттың жеңістері аяқталды – Мақтаншыл Хлоядан жеңілген ақын, зейнеткер әскердей, махаббаттың қаруларын тастап береді. Бірақ ол Венерадан соңғы тілегі ретінде оның шағымдануын жазаламауын сұрайды. III.27, Impios parrae recinentis omen – Галатея, сақ бол! – Галатеяға арналған, ол дауылды Адриатика теңізінен саяхат жасауға дайындалып жатыр. Ол сақ болуға шақырады – себебі сақтық болмағандықтан Европа теңіз арқылы алып кетеді. Бұл өлең аллегориялық екені айтылады: бір ұсыныс Галатея махаббат теңізіне шығудағы қыз, екіншісі – б.з.д. 25 жылы Рим империясының құрамына кірген Галатия провинциясы туралы. Сондай-ақ, Гораций Европаның оқиғасын трагедиялық кейіпкердің оқиғасы ретінде жасайтыны байқалады. III.28, Festo quid potius die – Нептун құрметіне – Гораций Лиданы Нептун мерекесінде өзіне келіп, онымен бірге шарап ішіп, ән айтуға шақырады. III.29, Tyrrhena regum progenies, tibi – Мейценасқа шақыру – Гораций Мейценасты Римнің түтіні мен байлығынан қашып, өзінің Сабин шаруашылығына келуге шақырады. Ол болашақ белгісіз болғандықтан, қазірде ақылмен және жақсы өмір сүру керектігін еске салады. III.30, Exegi monumentum aere perennius – Ақынның мәңгілік даңқы – Бұл соңғы өлеңде Гораций өзінің лирикалық ақындардың бірінші және ең ұлысы ретінде мәңгілік даңқын сенімділікпен болжайды.
Philosophy is a mystery which the uninitiated crowd cannot understand. The worthlessness of riches and rank. The praise of contentment. Care cannot be banished by change of scene. III.2, Angustam amice pauperiem pati – On Virtue –
Horace extols the virtue of endurance and valor in fighting for one's country, of integrity in politics, and of religious honor. III.3, Iustum et tenacem propositi virum – On Integrity and Perseverance –
The merit of integrity and resolution: the examples of Pollux, Hercules and Romulus. Juno's speech to the gods on the destiny of Rome. III.4, Descende caelo et dic age tibia – On Wise Counsel and Clemency –
The Muses have guarded and given counsel to Horace since his youth. They also do so to Augustus, and prompt him to clemency and kindness. The evils of violence and arrogance, on the other hand, are exemplified by the Titans and Giants, and others. III.5, Caelo tonantem credidimus Iovem – To Augustus – On Virtue and Fortitude –
Augustus will be recognized as a god on earth for his subjugation of the Britons and Parthians. The disgraceful actions of Crassus's troops (who married Parthians after being taken prisoner) are contrasted by the noble example of Regulus (who was released from Carthage to negotiate a peace, but dissuaded the Senate, and then returned to Carthage to be tortured to death). III.6, Delicta maiorum inmeritus lues – Piety & Chastity – Return to the Old Morals! –
Horace condemns the prevailing domestic immorality and contempt of the institutions of religion, and earnestly urges a speedy return to the simpler and purer manners of ancient times. III.7, Quid fles, Asterie, quem tibi candidi – Constancy, Asterie! –
Horace consoles Asterie on the absence of her lover Gyges, and warns her not to be unfaithful to her own vows. III.8, Martis caelebs quid agam Kalendis – A Happy Anniversary –
Horace invites Maecenas to celebrate with him the festival of the Calends of March (the Feast of the Matrons), which was also the anniversary of his narrow escape from sudden death by a falling tree. III.9, Donec gratus eram tibi – The Reconciliation of Two Lovers –
Often referred to as an "Amoebaean" ode (from the Greek αμείβω – to exchange), it describes, in graceful dialogue, a quarrel between two lovers and their reconciliation. III.10, Extremum Tanain si biberes, Lyce – A Lover's Complaint –
Horace warns Lyce that he cannot put up with her unkindness forever. III.11, Mercuri, – nam te docilis magistro – Take Warning, Lyde, from the Danaids! –
To Mercury – Horace begs the god to teach him such melody as will overcome the unkindness of Lyde. The ode concludes with the tale of the daughters of Danaus, and their doom in the underworld. III.12, Miserarum est neque amori dare ludum – Unhappy Neobule –
Joyless is the life of Neobule, ever under the watchful eye of a strict guardian. Only thoughts of handsome Hebrus take her mind off her troubles. III.13, O fons Bandusiae splendidior vitro – O, Fountain of Bandusia! –
Tomorrow a sacrifice will be offered to the fountain of Bandusia, whose refreshing coolness is offered to the flocks and herds, and which is now immortalized in verse. III.14, Herculis ritu modo dictus, o plebs – The Return of Augustus –
Horace proclaims a festal day on the return of Augustus from Spain (c. 24 BC), where he had reduced to subjection the fierce Cantabri. III.15, Uxor pauperis Ibyci – Chloris, Act Your Age! –
Horace taunts Chloris with her attempts to appear young, and with her frivolous life, while she is really an old woman. III.16, Inclusam Danaen turris aenea – Contentment is Genuine Wealth –
Gold is all powerful, but its possession brings care and restlessness. True contentment is to be satisfied with little, as Horace is with his Sabine farm. III.17, Aeli vetusto nobilis ab Lamo – Prepare for Storms Tomorrow –
To Aelius Lamia – The crow foretells a stormy day tomorrow – Gather some firewood while you may, and spend the day in festivity. III.18, Faune, Nympharum fugientum amator – Hymn to Faunus –
Horace asks Faunus to bless his flocks and fields, for when Faunus is near, the whole countryside is glad. III.19, Quantum distet ab Inacho – Invitation to a Banquet –
Horace invites Telephus to give up for a time his historical researches, and join him at a banquet in honor of Murena. III.20, Non vides quanto moveas periclo – The Rivals –
Horace humorously describes a contest between Pyrrhus and some maiden for the exclusive regards of Nearchus. III.21, O nata mecum consule Manlio – To a Wine Jar –
Horace, preparing to entertain his friend the orator Marcus Valerius Messalla Corvinus, sings of the manifold virtues of wine. III.22, Montium custos nemorumque virgo – To Diana –
Horace dedicates a pine tree to Diana, and vows to the goddess a yearly sacrifice. III.23, Caelo supinas si tuleris manus – Humble Sacrifices Devoutly Offered –
Horace assures the rustic Phidyle that the favor of the gods is gained not by costly offerings, but simple sacrifices such as salted meal offered with true feeling. III.24, Intactis opulentior – The Curse of Mammon –
Boundless riches cannot banish fear or avert death. A simple life like that of the Scythians is the healthiest and best. Stringent laws are needed to curb the present luxury and licentiousness. III.25, Quo me, Bacche, rapis tui – To Bacchus in Honor of Augustus –
Horace fancies himself carried along by Bacchus amid woods and wilds to celebrate, in some distant cave, the praises of Augustus. III.26, Vixi puellis nuper idoneus – Love's Triumphs Are Ended –
Scorned by the haughty Chloe, the poet, like a discharged soldier, abandons the arms of love. But he begs of Venus, as a last request, that his slighted love may not go unavenged. III.27, Impios parrae recinentis omen – Galatea, Beware! –
Addressed to Galatea, whom the poet wishes well on a voyage she is about to make across the stormy Adriatic Sea. He bids her to beware – for it was through lack of caution that Europa was carried away across the sea. It has been argued that the poem is allegorical: one suggestion is that Galatea is a girl about to embark on the stormy seas of love; another is that there is a reference to the Roman province of Galatia, which became part of the Roman Empire in 25 BC. It has also been noted that Horace develops the story of Europa as if she were a heroine in a tragic drama. III.28, Festo quid potius die – In Neptune's Honor –
An invitation to Lyde to visit the poet on the festival of Neptune, and join him in wine and song. III.29, Tyrrhena regum progenies, tibi – Invitation to Maecenas –
Horace invites Maecenas to leave the smoke and wealth and bustle of Rome, and come to visit him on his Sabine farm. He bids him to remember that we must live wisely and well in the present, as the future is uncertain. III.30, Exegi monumentum aere perennius – The Poet's Immortal Fame –
In this closing poem, Horace confidently predicts his enduring fame as the first and greatest of the lyric poets of Rome. He asserts: Exēgī monument(um) aere perennius (I have raised a monument more permanent than bronze).
4-кітап
Хораций б.з.д. 13 жылы 15 өлеңнен тұратын төртінші «Одалар» кітабын жариялады. Хораций жинақтың алғашқы өлеңінің алғашқы сөздерімен уақыт аралығын мойындады: Intermissa, Venus, diū / rūrsus bella movēs (Венера, сіз ұзақ үзілген шайқастарға қайта ораласыз). IV.1, Intermissa, Venus, diu – Венера, тыныш бол! –
Хораций қартайған шағында махаббат құдайының жаңа құштарлықтарымен мазаланатынын айтады. Ол оған жас және лайықты адам, досы Паулюс Максимусқа жүгінуді тапсырады. Бірақ неге ол, Хораций, әдемі Лигуринді аңсайды? IV.2, Pindarum quisquis studet aemulari – Август туралы ән айту маған бұйрық емес! –
Хорацийден Юл Антоний (Марк Антонийдің ұлы және Августтың әпкесі Октавияның күйеу баласы) Августтың жеңістері туралы Пиндар стилінде ән айтуды сұрады. Хораций өзінің жетіспеушілігін айтып, Юлдан өлеңді өзі жазуын өтінеді. IV.3, Quem tu, Melpomene, semel – Мельпомена, Лирикалық поэзия Музасы –
Муза Мельпоменаға Хораций өзінің поэтикалық шабытын және Рим лирикалық ақыны ретінде ие болған құрметтерін жатқызады. IV.4, Qualem ministrum fulminis alitem – Августтың кіші асырап алған ұлы Друзды мақтау –
(Тиберийді мақтайтын IV.14 Одасымен байланысты). Бұл ода император Ливияның кіші ұлы Друздың Раети және Винделиктерді жеңгені үшін мақтауы. Оның әкесі Август оны ұлылыққа тәрбиелегені үшін мақталады. Сондай-ақ, Римнің төзімділігі туралы Ганнибалдың сөзі де келтірілген. IV.5, Divis orte bonis, optume Romulae – Август, қайтып кел! –
Хораций Августтан Римге қайтуын өтінеді және оның билігі кезіндегі княздықтың тыныштығы мен тәртібін сипаттайды. IV.6, Dive, quem proles Niobaea magnae – Аполлонға шақыру –
Б.з.д. 17 жылы Август Хорацийге Секулярлық фестивальде орындалатын гимн – Carmen Saeculare-ды жазуды тапсырды. Бұл ода Аполлонға көмек және осы маңызды міндет үшін шабыт беруді өтіну болып табылады. IV.7, Diffugere nives, redeunt iam – Көктемнің қайта оралуының сабағы –
I.4-ке ұқсас көктемгі тақырыптағы ода. Досы Торкватусқа арналған. Жер қайтадан жаңарып, айдың сәулесі күшейеді, бірақ адам өмірінің соңы – өлім. Сондықтан, біздің күндерімізді барынша пайдалануға тырысайық. IV.8, Donarem pateras grataque commodus – Поэзияны мақтау –
Бұл ода К. Марций Цензориноға жазылған және ол Сатурналиялық сыйлық ретінде жіберілген болуы мүмкін. Хораций қоладан жасалған вазаларды, үш аяқтыларды немесе грек өнерінің асыл тастарын сыйлаған болар еді, бірақ оларда мұндай нәрсе жоқ. Оның орнына ол өлеңнің өлмейтіндігін сыйлауға тиіс. (Одада (28) dignum laude virum Mūsa vetat morī «Мақтауға лайық адамды Муза өлмеуге рұхсат бермейді» деген жол бар.) IV.9, Ne forte credas interitura quae – Лоллийді мақтау –
IV.8-дегідей, Хораций өзінің өлеңдері арқылы Лоллийге, даналық пен адалдық иесіне өлмейтіндікке уәде береді. IV.10, O crudelis adhuc et Veneris – Сұлулықтың уақыты шартты –
Әдемі жігіт Лигуринді мақтайтын ода және қартаюдың сөзсіздігі. IV.11, Est mihi nonum superantis annum – Қуанышты туған күн –
Филиске Хорацийдің Сабин шаруашылығында Мейценастың туған күнін тойлауға шақыру. IV.12, Iam veris comites – Көктемнің рахаты –
Вергилийге арналған (бірақ міндетті түрде б.з.д. 19 жылы қайтыс болған ақын емес). Жел мен құстар қайтып келді – Көктем мерекесіне шақыру – Ақын егер Вергилий хош иісті құмыра әкелсе, жақсы шараппен қамтамасыз етуге келіседі. IV.13, Audivere, Lyce, di mea vota – Жаза –
Хораций қартайған Лицені жас және тартымды көрінуге жасаған әрекеттерімен қысымға алады. IV.14, Quae cura patrum quaeve Quiritium – Августтың үлкен асырап алған ұлы Тиберийді мақтау –
(IV.4-ке қосымша, Друзды мақтайды). Хораций император Ливияның үлкен ұлы Тиберийдің Раетия Альптеріндегі тайпаларға қарсы жеңіске жетуі арқылы көрсеткен батылдығы мен ерліктерін құрметтейді. Содан кейін ол Августы мақтайды, оны соғыстың даңқы, Рим мен Италияның қорғанышы және әлемнің талассыз билеушісі ретінде мақтайды. IV.15, Phoebus volentem proelia me loqui – Августың мақтаулары –
Хораций Августтың жеңістерін әнмен жазады – Бейбітшілік, жақсы тәртіп, қоғамдық моральдың орнауы, Рим есімінің шетелде кең таралуы, үйде қауіпсіздік пен бақыт.
Horace complains that in advancing age he is vexed with new desires by the cruel goddess of love. He bids her to turn to a more youthful and worthy subject, his friend Paulus Maximus. But why is he, Horace, pining for the handsome Ligurinus? IV.2, Pindarum quisquis studet aemulari – Not for Me to Sing of Augustus! –
Horace was asked by Iulus Antonius (the son of Mark Antony and stepson of Augustus' sister Octavia) to sing of Augustus' victories in a Pindaric ode. Horace declines, alleging lack of talent, and requests Iulus to compose the poem himself. IV.3, Quem tu, Melpomene, semel – To Melpomene, Muse of Lyric Poetry –
To the Muse Melpomene Horace ascribes his poetic inspiration and the honors which he enjoys as the lyric poet of Rome. IV.4, Qualem ministrum fulminis alitem – In Praise of Drusus, the Younger Stepson of Augustus –
(A companion to Ode IV.14, which praises Tiberius). This ode praises Drusus, the younger son of the Empress Livia, on his victory over the Raeti and Vindelici. His stepfather Augustus is praised as having trained him to greatness. A speech of Hannibal about Rome's resilience is also included. IV.5, Divis orte bonis, optume Romulae – Augustus, Return! –
Horace begs Augustus to return to Rome, and describes the peace and good order of the principate under his reign. IV.6, Dive, quem proles Niobaea magnae – Invocation to Apollo –
In the year 17 BC, Augustus commissioned Horace to write the Carmen Saeculare, a hymn to be sung at the Saecular festival. This ode is an invocation to Apollo, begging help and inspiration for this important task. IV.7, Diffugere nives, redeunt iam – The Lesson of Spring's Return –
An ode on the same springtime theme as I.4 – Addressed to his friend Torquatus. Though the earth renews itself, and the waning moon waxes afresh, yet death is the ending of human life. Let us then make the best of our days while they last. IV.8, Donarem pateras grataque commodus – In Praise of Poetry –
This ode was written to C. Marcius Censorinus and probably sent as a Saturnalian gift. Horace would give bronze vases, or tripods, or gems of Grecian art, but he does not have these. What he has to give instead is the immortality of a poem. (The ode contains the line (28) dignum laude virum Mūsa vetat morī 'A man worthy of praise the Muse does not allow to die'.) IV.9, Ne forte credas interitura quae – In Praise of Lollius –
As in IV.8, Horace promises immortality through his verses, this time to Lollius, a man of wisdom and integrity. IV.10, O crudelis adhuc et Veneris – Beauty Is Fleeting –
An ode to a beautiful boy, Ligurinus, and the inevitability of old age. IV.11, Est mihi nonum superantis annum – A Joyous Birthday –
An invitation to Phyllis to celebrate the birthday of Maecenas at Horace's Sabine farm. IV.12, Iam veris comites – The Delights of Spring –
Addressed to Virgil (although not necessarily the poet, who died in 19 BC). The breezes and birds have returned – An invitation to a feast of Spring – The poet agrees to supply some fine wine, if Virgil will bring a jar of perfume. IV.13, Audivere, Lyce, di mea vota – Retribution –
Horace taunts Lyce, now growing old, on her desperate attempts to seem young and fascinating. IV.14, Quae cura patrum quaeve Quiritium – In Praise of Tiberius, the Elder Stepson of Augustus –
(A companion to Ode IV.4, which praises Drusus.) Horace honors the courage and exploits of Tiberius, the elder son of the empress Livia, on his victories over the tribes of the Raetian Alps. He then praises Augustus, whom he extols as the glory of the war, the defense of Roman and Italy, and as the undisputed ruler of the world. IV.15, Phoebus volentem proelia me loqui – The Praises of Augustus –
Horace records in song the victories of Augustus – Peace, good order, the establishment of public morals, the extended glory of the Roman name abroad, and security and happiness at home.
Стилистиканың дамуы
Нисбет пен Хаббард (1970) «Одалар» кітабының 1-ші кітабына жасаған түсіндірмелерінде Хорацийдің «Алькаика» стиліндегі төрт кітаптағы белгілі бір өзгерістерді байқады. Оларға мысал ретінде строфаның алғашқы үш жолындағы қысқа бірінші буынның пайыздық көрсеткішінің біртіндеп төмендеуі жатады (1-ші кітапта 7.2%, 2-ші кітапта 3.1%, 3-ші кітапта 2.0%, ал 4-ші кітапта 0%). Сондай-ақ, 3-ші және 4-ші кітаптардағы строфаның 3-ші жолында көп буынды + екі буынды аяқталулардың (мысалы, *fātālis incestusque iūdex*) үлесі айтарлықтай жоғары: тиісінше 5.0%, 5.8%, 24.6%, 30.2%. 3-ші және 4-ші кітаптардағы строфаның 3-ші жолында төрт буынды немесе екі емес буынды аяқталулардан (мысалы, *nōdō coercēs vīperīnō* немесе *prōnōs relābī posse rīvōs*) толығымен бас тарту да байқалды. Дактилдік сөзбен басталатын 4-ші жолдардың саны да біртіндеп азайды (мысалы, *torquibus exiguīs renīdet*): тиісінше 35.0%, 22.1%, 17.8%, 13.2%. Осы байқаулардың негізінде Нисбет пен Хаббард 1-3 кітаптардағы өлеңдердің жазылу ретімен орналастырылғанын болжайды, бірақ 1-ші кітаптағы кейбір өлеңдердің салыстырмалы түрде кеш жазылған болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды. Дегенмен, олар *fātālis incestusque iūdex* сияқты жолдардың қолданылуының өзі соңғы кезеңді көрсете бермейтінін айтады, себебі мұндай жолдар мәнерлі стильмен байланысты: мысалы, 3-ші кітапта алты Римдік Одада (3.1–6) 21 мұндай жол бар, бірақ 3.17, 3.21, 3.23-те жоқ. Г. О. Хатчинсон (2002) кітаптардың тізбектеп жазылғанын қолдайтын бірнеше басқа стильдік ерекшеліктерге назар аударады. Олардың бірі – «and» сөзінің екі буынды (*atque*) айтылуының азаюы. «Одалардың» төрт кітабында ол жолдардың 0.8%, 0.7%, 0.1% және 0.3%-ында кездеседі. Бұл тенденция тек «Одаларда» ғана емес, Хорацийдің басқа да шығармаларында және тіпті Вергилий сияқты басқа ақындарда да байқалады. Кітаптардың тізбектеп жазылғанын көрсететін тағы бір көрсеткіш – сапфикалық 4-ші жолдардың үлесі: (*terruit urbem*) (3 буын + 2) және *rara iuventūs* (2 буын + 3). Бұл екі тип 1-ші кітапта тең дәрежеде кездеседі, бірақ кейінгі кітаптарда бірінші тип көбірек таралған. Осы және басқа да себептерге байланысты Хатчинсон, әдеттегідей, барлығы бірдей жарияланбастан, алғашқы екі кітаптың бастапқыда жеке-жеке жарияланғанын, ал үш кітаптың б.з.д. 23 жылы жинақ ретінде жарық көргенін айтады. Бұл қайта басылым, мүмкін, 1.13-ші хатта айтылған, онда Хораций өзінің досы Виннийден Августқа кітаптар жинағын қолайлы сәтте табыстауын сұрайды.
a gradual decrease in the percentage of short first syllables in the first three lines of the stanza (7.2% in book 1, 3.1% in book 2, 2.0% in book 3, and 0% in book 4). a much larger proportion of polysyllable + disyllable endings (e. g. fātālis incestusque iūdex) in the 3rd line of the stanza in books 3 and 4: 5.0%, 5.8%, 24.6%, 30.2% respectively. the complete avoidance of quadrisyllabic or double disyllabic endings (e. g. nōdō coercēs vīperīnō or prōnōs relābī posse rīvōs) in the 3rd line of the stanza in books 3 and 4.
the gradual decrease in the number of 4th lines beginning with a dactylic word (e. g. torquibus exiguīs renīdet): 35.0%, 22.1%, 17.8%, 13.2% respectively. From these observations Nisbet and Hubbard deduce that the odes in books 1 to 3 are probably arranged roughly in order of composition, though they do not rule out that some of the poems in book 1 might be comparatively late. They add, however, that the use of lines of the type fātālis incestusque iūdex may not by itself be indicative of a late date, since such lines are associated with a grandiloquent style: in book 3, for example, there are 21 such lines in the six Roman Odes (3.1–6), but none in the slighter 3.17, 3.21, 3.23. G. O. Hutchinson (2002) looks at several other stylistic features which support the view that the books were written in sequence. One is the decreasing use of atque 'and' pronounced as two syllables. In the four books of Odes, it occurs in 0.8%, 0.7%, 0.1%, and 0.3% of lines respectively. This trend is seen not only in the Odes, but also in other works of Horace and even in other poets such as Virgil. Another indication that the books were written sequentially is the proportion of Sapphic 4th lines of the type terruit urbem) (3 syllables + 2) versus rara iuventūs (2 syllables + 3). The two types are equally common in book 1, but in later books the first type becomes increasingly common. For these and other reasons Hutchinson argues that rather than being published all together, as is usually thought, it is likely that the first two books were at first published individually, but that all three books were later issued as a collection in 23 BC. This republication is probably what is referred to in Epistle 1.13, in which Horace requests his friend Vinnius to present a collection of books to Augustus at an opportune moment.
Күнін белгілейтін өлеңдер
Л. П. Уилкинсонның пікірінше, "Одалардың" қайсысы да б.з.д. 30 жылға дейін жазылғандығын көрсететін нақты дәлел жоқ. Оның ойынша, Гораций б.з.д. 30 жылы "Эподаларын" және "Сатиралардың" екінші кітабын аяқтаған, содан кейін бірден "Одалар" жұмысына кіріскен. Дегенмен, Нисбет пен Хаббард 1.37 өлеңі "алғашқы алкаидалық тәжірибе сияқты оқылмайтынын" атап көрсеткендіктен, кейбір "Одалардың" одан бұрын жазылмағанына толық сенімді болу мүмкін емес деп санайды. Бірінші кітаптағы кейбір өлеңдердің жазылған уақытын шамамен анықтауға болады. 1.37 өлеңі Клеопатра патшайымының өлімі туралы айтады (б.з.д. 30 ж.). 1.31 өлеңі Октавианның б.з.д. 28 жылы Палатин төбесінде Аполлонға арналған ғибадатхананы ашқан сәтін бейнелейді. 1.29 өлеңі, болжам бойынша, Элий Галлдың б.з.д. 26/25 жылдары Арабия Феликстің (Бақытты Арабия) жеріне жасаған жорығына сілтеме жасайды. Екінші кітапта 2.9 өлеңі б.з.д. 27 жылғы қаңтардан кейін жазылған болуы керек, себебі онда Октавиан сол жылы алған "Август" аталымы қолданылған. Бұл аталым үшінші және төртінші кітаптарда да кездеседі, бірақ бірінші кітапта табылмайды, дегенмен Октавиан осы кітапта алты рет "Цезарь" деген атпен есімдерін табады. 2.4 өлеңінде Гораций өзінің 40 жаста екенін мәлімдейді, ол б.з.д. 25 жылы желтоқсанда жеткен жасы. 2.6 өлеңіндегі кантабрилер туралы айтылуы, бәлкім, б.з.д. 25 немесе 24 жылғы көтеріліске қатысты болуы мүмкін. Үшінші кітапта нақты уақыты белгілі бірнеше өлең бар, олардың ішінде 3.14 өлеңі Августтың б.з.д. 24 жылы Испаниядан оралғанын көрсетеді. Осыдан кейін бірнеше жыл үзіліс болды, осы кезеңде Гораций б.з.д. 17 жылы "Кармен Саэкуларені" жазды. 4.1 өлеңінде Гораций өзінің шамамен 50 жаста екенін айтады, осылайша бұл өлеңнің б.з.д. 15 жылға жуық уақытта жазылғанын білдіреді. 4.2 және 4.5 "Одаларының" оқиғасы б.з.д. 13 жылғы жазға дейін болған, бұл төртінші кітаптың жарық көрген жылы болуы мүмкін.
Кітаптар 13
Алғашқы үш кітаптың әртүрлі ерекшеліктері болғанымен (мысалы, 1-кітап әртүрлі өлшемдермен басталады, ал 3.1–6 – барлығы бір өлшемде), жинақтағы өлеңдердің орналасуында белгілі бір үлгілер көрінеді. Бірнеше схемалар ұсынылған, бірақ орналасудың бір қағидасы – жинақтың бірінші және екінші жартысы арасындағы симметрия (яғни, хиастикалық немесе сақина тәрізді құрылым), сондықтан бірінші жартысындағы бірнеше одалар екінші жартысындағы сәйкес одалармен тақырыптық немесе сөздік байланысқа ие. Мысалы, бірінші (1.1) және соңғы (3.30) одаларында, екеуі де сирек кездесетін өлшемде және екеуі де Мэценға арналған, Гораций латын тілінде эолиялық стильдегі лирикалық поэзияны ең бірінші имитациялағанын мақтан тұтады. 5-ші өлеңде (1.5) және соңғыдан 5-ші (3.26) өлеңде Гораций киімдерін немесе лирасын теңіз құдайының храмына арнап, махаббат істерінен бас тартатынын білдіреді. 6-шы одада (1.6) ол Музаның Цезарьді (Октавианды) мақтауға тыйым салғанын айтады, ал соңғыдан 6-шы (3.25) одада Бакхус оны Цезарьді мақтауға шабыттандырғанын мәлімдейді. 10-шы өлең (1.10) – Меркурийге арналған гимн, ал соңғыдан 10-шы (3.21) – шарап ыдысына арналған гимн. Кейде өлеңдер тақырыптық емес, сөз тіркестері арқылы байланыстырылады. Мысалы, 18-ші өлең (шарапты мадақтау) және соңғыдан 18-ші (Бандузия бұлағы) тақырыптық жағынан көп ортақ емес, бірақ 1.18-дің соңғы жолындағы «шыныдан да мөлдір» деген perlucidior vitro және 3.13-тің бірінші жолындағы «шыныдан да жарқыраған» деген splendidior vitro сөздерімен байланысты. 1.19-да Гораций «Глицераның жарқыраған сұлулығына» (Glycerae nitor) тәнті болады, ал 3.12-де (соңғыдан 19-шы) Необул «Гебрустың жарқыраған сұлулығына» (nitor Hebri) тәнті болады. 1.24-де Гораций Вергилийді досы Квинтилийді жоқтап жылап жатқандай бейнелейді, ал 3.7-де (соңғыдан 24-ші) ол Астерияны досы Гигесті жоқтап жылап жатқандай бейнелейді. Бір-екі жағдайда сәйкес өлеңдердің орналасуы дәл келмейді: мысалы, Гораций досы Вергилий үшін қауіпті Адриатика теңізі арқылы қауіпсіз сапар тілеп дұға ететін 1.3 одасы 3.28-ге (соңғыдан 3-ші) емес, 3.27-ге байланысты, ол белгілі бір Галатея үшін Адриатика арқылы қауіпсіз сапар тілеп дұға етумен басталады; ал 20-шы өлең (1.20), Мэценға шақыру, күткендей, 3.11-ге емес, 3.8-ге сәйкес келеді, бұл да Мэценға шақыру. Осы симметриялық схема бойынша екі орталық өлең – 2.6 және 2.7 (кезектегі 44-ші және соңғы 44-ші), екеуі де достық тақырыбында: бірінде Гораций досы Септимийдің болашақта өзімен бірге баруды қалайтынын сипаттайды, екіншісінде ол досы Помпеймен бірге бұрын барған жерлерді айтады. Бұл екі өлеңнің арасында да сөздік эхолар бар, мысалы, әр өлеңнің бірінші жолындағы «менмен» деген сөз, ал әрқайсысының соңғы сөзі ретінде amici / amico «дос». Осыдан бұрынғы төрт өлең (2.2–2.5) және одан кейінгі төрт өлең (2.8–2.11) де симметрияны көрсетеді: мысалы, 2.3 және 2.10-да Гораций «алтын орталық жолмен» өмір сүруді ұсынады; 2.5 және 2.8-де ол екі куртизанканы сипаттайды, біреуі әлі тәжірибесіз, екіншісі тәжірибелі; және т.б. Алайда, барлық одалар жеке-жеке жинақтың екінші жартысындағы сәйкес келетін өлеңдермен сәйкес келмейді. Мысалы, сегіз ода 1.8–1.14 тәуелсіз цикл құрайтын сияқты. Бұл топта тек бір өлеңді (1.10) оның сәйкес келетін өлеңімен (3.21) сәйкес келтіруге болады, бірақ топтың барлығы 3.17–3.24-тен сегіз одадан тұратын басқа топты теңестіреді. Сол сияқты, 1.30–1.38 тобы 2.13–2.20 тобымен теңгеріледі. Әр топтың ішінде ішкі сәйкестіктер болуы мүмкін: мысалы, 1.8 және 1.13 – Лидияға арналған махаббат өлеңдері. Осылайша, бүкіл жинақты симметриялы деп қарастыруға болады, тіпті екі жартысы бірдей ұзындықта болмаса да (тиісінше 1040 және 1412 жол). Басқа ғалымдар кейбір жағдайларда өлеңдердің келесі өлеңмен тақырыптық жағынан жұптасатынын атап өтті. Осылайша, 2-ші кітапта 2.2 және 2.3 екеуі де философиялық кеңес береді; 2.4 және 2.5 екеуі де махаббат туралы кеңес береді; 2.6 және 2.7 екеуі де достық туралы өлеңдер; 2.8 және 2.9 махаббат өлеңдері; ал 2.10 және 2.11 тағы да философиялық, яғни хиастикалық құрылымды құрайды. Алайда кейбір ғалымдар бұл принципті бүкіл кітапта жалғастыру қиын деп есептейді. Хиастикалық құрылым осы кезеңдегі басқа да өлеңдер кітаптарында да байқалады, мысалы, Вергилийдің Эклоги, Горацийдің Сатираларының 1-кітабы, Проперцийдің 1-кітабы, Тибуллдың 1 және 2-кітаптарында.
Римдік одалар
3-кітаптан басталатын алты ода, барлығы Алкаик метрімен және Рим империясы, ізгілік және Август сияқты маңызды тақырыптар бойынша жинақта өз алдына тәуелсіз топ құрайтыны көптен бері мойындалған. Плюсс (1882) жылдан бері олар «Римдік одалар» деп аталады. 336 жолдан тұратын олар 3-кітаптың дәл үштен бірін құрайды, 3.7-ден 3.19-ға дейінгі 13 өлең екінші үштен бірін, ал 3.20-дан 3.30-ға дейінгі 11 өлең қалған бөлігін құрайды. Ғалымдар алты оданың құрылымын көрсететін бірнеше схема ұсынды, бірақ ең көп тараған пікір бойынша ең ұзын ода, 3.4, Музалардың Горацийге өмір бойы берген қорғанысын және Юпитердің алыптар үстінен жеңісін сипаттайды. (80 жолдан тұратын бұл, кез келген кітаптағы ең ұзын ода.) Бұл орталық оданың екі жағында 3.3 және 3.5 одалары орналасқан, олардың құрылымы өте ұқсас. Басқа да мәселелермен қатар, екеуінде де 18-жолдан басталатын ұзақ сөз бар, бірі Юнонаның, екіншісі Регулдың; біреуі Трояның құлауы туралы, екіншісі Карфаген туралы айтады. Бұлар өз кезегінде 3.2 және 3.6 одаларымен шектеледі, бірі римдік ерлерге қажетті мінез-құлықты, екіншісі римдік әйелдерде жолсыздыққа ұшыраған моральдық құлдырауды сипаттайды. Осы рет бойынша, бірінші ода, 3.1, қалған бесеуіне кіріспе қызметін аткарады; оның алғашқы сегіз жолы, әсіресе, 3.4 тақырыбын болжайды, Горацийді Музалардың жөндісі ретінде көрсетеді және Юпитердің алыптар үстінен жеңісін Августтың империядағы билігімен теңестіреді. 3.4-тің орталық ода ретінде орналасуы одалардың ұзындығымен расталады. Себебі, егер алты оданың ұзындығы – 48, 32, 72, 80, 56 және 48 жол – қарастырылса, 3.2 және 3.3 (104 жол) ұзындығы 3.5 және 3.6 (сондай-ақ 104 жол) ұзындығымен бірдей екені көрінеді, бұл орталық оданың айналасында симметриялық шеңбер құрайды. Тағы бір симметрия – 3.2 және 3.6 (80 жол) ұзындығы орталық 3.4 одасының ұзындығымен (сондай-ақ 80 жол) тең. Тағы бір мүмкіндік – 3.1 және 3.2 одаларын 3.6 одасын теңгеріп, 3.4 одасын бұрынғыдай орталық ода ретінде сақтау. Бұл реттеуді жолдардың саны да қолдайды, себебі сыртқы шеңбердің 3.1 + 3.2 + 3.6 (128 жол) қосындысы ішкі шеңбердің 3.3 + 3.5 (сондай-ақ 128 жол) қосындысына тең. 3.1 және 3.4 одаларының қосындысы да 128 жолға жетеді. 3.2 одасы (1-3 кітаптарының соңынан 29-шы) кітаптың бірінші жартысындағы 1.29 одасымен (басынан 29-шы) байланысты өлеңдердің бірі. «Acrem militiam/acri militia» – «қанды соғыс» тіркесі екі оданың да 2-жолында кездеседі, сондай-ақ олар ортақ сөздікпен байланысты: «Medo/Parthos» – «парсылар», «virginum/virgo» – «қыз», «sponsus/sponso» – «құда». Екі одада да Гораций жеңіске жеткен римдіктерге қарағанда, жаулап алынған варварларға көбірек симпатия танытады.
4-кітап
4-кітап үшін бірнеше схемалар ұсынылды, мысалы пентадикалық немесе триадикалық, бірақ Эдуард Френкель сияқты көптеген ғалымдар өлімнің қажеттілігі туралы айтатын орталық үш өлеңді (4.7–4.9) жеке топ ретінде қарастырды. Хелена Деттмер бұл орталық үш өлеңнің екі басқа топпен (4.3–4.6 және 4.10–4.13) шеңберленгенін көрсетеді, олардың әрқайсысы төрт өлеңнен тұрады және хиазмалық түрде құрылған: осылайша 4.3–4.6 тақырыбы – Кармен Секуляре, Друзды мақтау, Августы мақтау, Кармен Секуляре, ал 4.10–4.13 тақырыбы – Қартаю және махаббат, Шақыру, Шақыру, Қартаю және махаббат. Кітаптың ортасындағы 4.8 өлең ерекше, себебі ол сирек қолданылатын 1-ші Асклепиадалық метрді пайдаланады, ол тек 1–3 Одалардың бірінші және соңғы өлеңдерінде ғана қолданылады; осы үш өлеңнің барлығы да Горацийдің өлеңдері арқылы мәңгілік даңққа ие болатынын сипаттайды. 38 жолдан тұратын ол 103 оданың ішінде төртке бөлінбейтін жолдар саны бар жалғыз өлең (бірақ кейбір сыншылар оны түзету үшін екі жолды алып тастауды ұсынды).
Сирек кездесетін метрлер
Қалған метрлер әрқайсысы тек бір-екі өлеңде ғана қолданылады. Асклепиадалық метрлер сияқты, архелохиялық метрлердің де атаулары бойынша ғалымдар арасында пікір білдіруде келісім жоқ.
Пайдаланылған әдебиеттер
Детмер, Х. М. Р. (1976). Хорацийдің "Одаларының" құрылымдық үлгісі. Мичиган университетінің PhD диссертациясы. Хатчинсон, Г. О. (2002). "Хорацийдің "Одалар" кітабының 1-3 кітаптарының жариялануы және ерекшелігі". "Классикалық тоқсандық", 52-том, 2-сан (2002), 517–537 беттер. Нисбет, Р. Г. М. & Хаббард, М. (1970). Хорацийдің "Одаларының" 1-кітабына түсініктеме. Оксфорд. Нисбет, Р. Г. М. & Хаббард, М. (1978). Хорацийдің "Одаларына" түсініктеме, 2-кітап. Оксфорд. Порт, В. (1926). "Август дәуіріндегі өлеңдер жинағының реті". Philologus, 81(1–4).