Кіріспе

Жаңа жылды бейнелеу

Жаңа жыл сәбиі – көбінесе редакциялық карикатураларда кездесетін Жаңа жылдың басталуын бейнелейтін тұлға. Ол келесі жылдың "тууы" мен алдыңғы жылдың "өткенін" көрсетеді, яғни "қайта жаралуды" символдайды. Жаңа жыл сәбиінің мақсаты аңызға қарай өзгеріп отырады, бірақ ол әдетте жыл бойында белгілі бір рәсімдік міндеттерді орындайды, мысалы, жылдың оқиғаларын тіркеп алу немесе жылды символ ретінде басқару.

Тарих

Жаңа жыл дәстүрі ретінде бала көтерудің ең ерте белгілі мысалдары ежелгі Грецияға дейін жетеді. Қазіргі қолданысы 20-шы ғасырдың басында кеңінен танылды.

Аңыз

Оған ең көп байланыстырылатын миф – ол жыл басында нәресте болады, бірақ Жаңа жыл сәбиі жыл аяғына қарай қартайып, қарт адамға айналады (әдетте онымен бірге суреттелетін Ұлы Уақыт сияқты). Жаңа жыл сәбиін нәресте немесе өте қарт адам ретінде көрсету жиі кездеседі. Кейбір әңгімелерде, әсіресе өткен жылдарды бейнелейтін шығармаларда, ол өз дәуіріндегі маңызды оқиғаларға ұқсас болады. Содан кейін ол өкілеттіктерін келесі Жаңа жыл сәбиіне тапсырады, ал ол өледі немесе осы күйінде қалып, зейнетке шығады.

Өкілдік

Жаңа жылды бейнелеуде, көбінесе тек бешпет киген, үстіне цилиндр мен жылды көрсететін лента тағынған сәби ұл бейнеленеді (мысалы, 2024). Оны кейде құм сағаты, шу жасағыш немесе уақытқа немесе Жаңа жыл тойына қатысты басқа да заттармен ұстап тұрған немесе байланысты етіп көрсетеді. Көбінесе ол толыққанды жаңа туған нәресте емес, көбірек тамырлы балаға ұқсайды, себебі оны жиі өздігінен тұрған, сүзіліп немесе жаңа ғана басып жүрген күйінде, немесе аз мөлшерде (көбінесе сары) шашы бар етіп көрсетеді.

Жаңа жылдық сәбидің атағы

"Бала жаңа жыл" аталымы тек аңыз кейіпкері ғана емес, кейде тірі адамдарға да беріледі. Белгілі бір жылы кез келген ауылда немесе қалада туған алғашқы сәби сол жылдың ресми "Бала жаңа жылы" деп танылып, құрметке ие болуы мүмкін. Ресми "Бала жаңа жыл" ұл немесе қыз болуы мүмкін, дегенмен аңыз бойынша "Бала жаңа жыл" көбінесе ұл болып келеді. Кейде бүкіл ел үшін ресми "Бала жаңа жылды" анықтауға әрекеттер жасалған, бірақ көбінесе бірнеше үміткер болады және жалғыз "Бала жаңа жылды" растау мүмкін емес. Дегенмен, жақындау келгендері де болды. Көптеген ауруханалар нәресте қылмыскерлердің мақсатына айналуы мүмкін деген алаңдаушылықтан оны көпшілікке жарияламайды.