Кіріспе

Ирландияның аңыздық жоғары патшасы

Олом Фотла ("Фодланың ғалымы", Ирландияның поэтикалық атауы; кейіннен Оллам Фодла деп жазылады), Фиаху Финскотахтың ұлы, ортағасырлық ирланд аңыздары мен тарихи дәстүрлеріне сәйкес, Ирландияның жоғары патшасы болды. Оның нақты аты Эохайд еді. Ол өзінен бұрынғы патша, Файлдердгойтты өлтіргеннен кейін билікке келді, ал оның әкесі Мюнемон, өз әкесін өлтірген еді. Ол қырық жыл патшалық құрды және Тарада табиғи себептерден қайтыс болды. Оның орнын бес ұрпақтың үзіліссіз тізбегі басты, бастапқысы – ұлы Финахта, одан кейін тағы екі ұлы, Сланолл және Геде Ольготах. Ол Феис Темарах, яки Тара жиналысын құрған деп есептеледі. Китинг Феис Темрахты парламент сияқты жиналыс ретінде сипаттайды, онда Ирландияның ақсүйектері, ғалымдары және әскери қолбасшылары Самхайн күні үш жылда бір рет жиналып, заңдарды қабылдап, жаңартып, жылнамалар мен жазбаларды бекітетін еді. Жиналыстан бұрын және кейін үш күн той-думандар өткізілді. Сондай-ақ, ол Тарада Мур нОлломан, яки Ғалымның бекінісі деп аталатын құрылыс салды. 1870 жылдары Э. А. Конвелл Лаухкрив мегалитикалық қабір кешеніндегі Т-кеуірдің Оллам Фодхланың қабірі екенін айтты. Бұл тұжырым Джеймс Фергюссонның ("Rude Stone Monuments in All Countries", 1872, 5-тарау, 199-бет) Лаухкривтегі қабір кешенінің тарихи құжаттарда белгілі Tailten (немесе Talten) зираты болғаны және қазіргі Телтаун елді мекенінің ескі атауды сақтайтыны туралы мәлімдемесіне негізделген. Конвелл сондай-ақ осы жердегі неолиттік өрнектермен безендірілген үлкен тасты, "Карганың креслосы" деп аталатын, Оллам Фодхланың сот отырысқан орны деп санайды, өйткені ол заң шығарушы ретінде танылған. Бұл болжамдық байланыс патша мен орынды байланыстыратын оның диссертациясының маңызды бөлігі болды. Бұл тұжырым көбінесе болжамдарға негізделген.

Уақыт аралығы

Лебор Габала Эренн оның билігін Арбакс пен Сосармның билігімен сәйкестендіреді, олар медиялықтардың патшалары деп есептелген, бірақ қазірде аңызғы ирандық билеушілер саналады. Китингтің "Форас Феаса ар Эйрин" хронологиясы оның билігін б.з.д. 943–913 жылдарға, ал "Төрт мастердің жылнамалары" б.з.д. 1318–1278 жылдарға жатқызады.