Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбиялық комедиан және саясаткер (1960–1999)
Colombian comedian and politician (1960–1999)
Хайме Эрнандо Гарсон Фореро (24 қазан 1960 – 13 тамыз 1999) – колумбиялық комедиан, журналист, саясаткер және бейбітшілік жақтасы. 1990 жылдары ол өзінің ерекше саяси сатирасымен Колумбия теледидарында кеңінен танылды. Телевизиядағы жұмысынан өзге, ол FARC партизандарының кешірілген келімдіктерін босатудағы бейбіт келіссөздерге қатысты. 1999 жылы ол оңшыл әскери топтардың қастандығы салдарынан қаза тапты, бұл оқиғаға Колумбия армиясы мен қауіпсіздік қызметтерінің өкілдерінің қатысы болуы мүмкін деген күдік туды, бұл туралы бұрынғы әскери топтардың командирлері куәлік берді.
Jaime Hernando Garzón Forero (24 October 1960 – 13 August 1999) was a Colombian comedian, journalist, politician, and peace activist. He was popular on Colombian television during the 1990s for his unique political satire. In addition to his work on television, he also had roles as a peace negotiator in the release of FARC guerrillas' hostages. He was murdered in 1999 by right wing paramilitary hitmen, with suspected support from members of the Colombian military and security services, according to testimonies of former paramilitaries commanders.
Өмір
Хаим Гарсон 1960 жылы 24 қазанда Богота қаласында дүниеге келген. Ол Колумбия Ұлттық университетінде заң және саясаттануды оқыды, бірақ саяси және телевизиялық қызметіне белсенді қатысуы оқуын аяқтауға кедері келтірді. Гарсон Богота қаласындағы «Мильонариос» футбол клубының жанкүйері болған.
Jaime Garzón was born in Bogotá on 24 October 1960. He studied law and political science at the Universidad Nacional de Colombia, but his active involvement in politics and television did not allow him to finish. Garzón was an avid fan of Millonarios FC, a football club based in his hometown of Bogota.
Сумапаз қаласының әкімі
Гарзон Андрес Пастрана Арангоның Богота қаласының мэрі лауазымына сайлау науқанына қосылды. Сайлауда жеңіске жеткен соң Пастрана 1988 жылы оны ауданның дамымаған ауылдық аймағы Сумапаз қаласының әкімі етіп тағайындады. Гарзон Сумапаздағы тұрмыстық деңгейді жақсартуға тырысты. Бір жылдың ішінде ол денсаулық сақтау орталығын ашты, мектепті жаңартты және қаланың жалғыз көшесін асфальттады. Бірақ оның ерекшелігі Пастрананың орталық басшылығына ұнамады. Телеграмма арқылы Сумапаздағы заңды жезөкшеханалардың санын хабарлауды сұрағанда, ол: "Después de una inspección visual, informo que aquí las únicas putas, son las putas FARC" деп жауап берді. Бұл оның қара юмор сезіміне тән саркастикалық жауап, шамамен "Көрнекі тексеруден кейін, осы жердегі жалғыз жезөкшелер – FARC екенін хабарлаймын" деп аударылады. Бұл жауап және басқа да ерекшеліктері орталық басшылықты Сумапазда ол жезөкшехана ашқан деген қорытындыға жеткізді. Қалалық басқарма хатшысы Вольмар Перес Ортис оны қызметтен босату туралы шешімге қол қойды.
Garzón joined the political campaign of Andrés Pastrana Arango for mayor of Bogotá. After winning the elections, Pastrana nominated him as mayor of Sumapaz, an underdeveloped rural locality in the district, in 1988. Garzón tried to improve the standard of living in Sumapaz. In a year, he created a health center, the school was improved and the only street of town was paved. But his originality was not well seen by the central administration of Pastrana. Asked in a telegram to notify the number of legal brothels in Sumapaz, he answered: "Después de una inspección visual, informo que aquí las únicas putas, son las putas FARC", a sarcastic answer typical of his sense of black humor, roughly translated as "After a visual inspection, I report that the only whores around here are the fucking FARC", a wordplay, as in Colombian Spanish the word 'putas' could mean both 'whores' as noun, and 'fucking' as an intensifier adjective. That answer and other eccentricities, brought to the conclusion by the central administration that he had founded a brothel in Sumapaz. The municipal government secretary, Volmar Pérez Ortiz, signed his destitution.
Бейбітшілік белсендісі
1998 жылы 23 наурызда 200 FARC партизаны Виллависенсио – Богота тас жолынан 32 адамды ұрлап әкетті. Тұтқындардың арасында төрт америкалық және бір итальяндық азамат болды. 27 наурызда ұрлауға қарсы күрес жетекшісі Хосе Альфредо Эскобардың рұқсатымен Гарзон басқарған комиссия тоғыз тұтқынды босатуға рұқсат берді. 4 маусымда Эскобар Гарзонның тұтқындарды босатудағы рөлін гуманитарлық миссия ретінде қорғады. 1999 жылдың мамырында Гарсон АҚШ елшісінің де арасында болған кейбір тұлғалардың алдында өткен коктейль кешінде генерал Мора оны FARC-пен байланысы бар деп айыптағанын айтты. 1999 жылдың 25 мамырында сенатор Пьедад Кордобаны Карлос Кастаньоның жарымәскери тобы ұрлап кетті және ол оны партизанмен ынтымақтасқан деп айыптады. Сенатор Кордованың сөзіне қарағанда, Кастаньо Гарзонды да атап өткен. Бостандыққа шыққан соң ол журналистпен кездесіп, қауіп туралы ескертті. FARC-тың тұтқындарды босату процесіне қатысуы және бейбіт диалогты ынталандыру ниеті оған көптеген қауіп-қатерлер әкелді, бірақ ең елеулі қауіптер Кастаньодан келді. Ол 26-шы көшеден оңтүстікке бұрылып, Кинта-Паредес ауданындағы Корферияс маңынан өте жатқанда, жасырын тіркеу нөмірі бар ақ мотоциклде екі адам оны тоқтатып, жүздеген адам көшеге шықты. 122-ші көшеге жақын Солтүстік тас жолына жаяу өткелдің құлауынан көлік қозғалысы нашарлады, себебі адамдар тоғысқа қатысушылардың сөресінен өтеді деп жаңылысты. Үш адам қаза тауып, 30-ы жарақат алды. Сол жұма күні кешке Noticiero CM& телеарнасының спорт комментаторы Сесар Аугусто Лондоньо өзінің қаза тапқан әріптесінің есімінен Хериберто де ла Каллеге арналған естелік сөзді оқыды. Ол сөзді былай бастады: "Осы спорт жаңалықтарының соңы. Қандай елдің бұл!". 2021 жылдың 5 ақпанында сот бұрынғы ADS директорының орынбасары Хосе Мигель Нарваезге Хайме Гарсонды өлтіргені үшін 26 жылдық жазасын растады, қылмыс жасалғанына 21 жылдан астам уақыт өткен соң.
On 23 March 1998, 200 FARC guerrillas kidnapped 32 people on the Villavicencio – Bogotá road. Among the hostages were four US citizens and an Italian. On 27 March a commission, with the authorization of anti kidnapping czar José Alfredo Escobar and led by Garzón, allowed the release of nine of the hostages. On 4 June, Escobar, defended the role of Garzón in the release of the hostages as a humanitarian mission. In May 1999 Garzón said in a cocktail party in front of some personalities, among them the US Ambassador, that General Mora was accusing him of being a collaborator of the FARC. On 25 May 1999, Senator Piedad Córdoba was kidnapped by the paramilitary group of Carlos Castaño, and she was accused by him of being a collaborator of the guerrilla. According to Senator Córdoba, Castaño also mentioned Garzón. Once she was released, she met the journalist and warned him of the danger. The participation in the process of the FARC's hostage releases and the intention to promote a dialogue of peace brought him many threats, but the most noticeable were those from Castaño. When he was turning toward the south coming from 26th Street in the Barrio Quinta Paredes sector, in front of Corferias, two men riding a high velocity white motorcycle with hidden plates Hundreds of people went out into the streets. The vehicular traffic worsened when a pedestrian bridge fell onto the North Highway, near 122nd Street, because a group of people thought wrongly that the funeral would pass by the site. Three people died and 30 were injured. On that Friday night, sports presenter César Augusto Londoño for Noticiero CM& had to introduce a memorial note to Heriberto de la Calle, one of the characters of his murdered companion. He introduced the note saying: "that's all for sports Shitty country!". On 5 February 2021, the court confirmed the 26 year sentence against former ADS deputy director José Miguel Narváez for the murder of Jaime Garzón after more than 21 years of the crime.
Тергеу
Судья Хулио Роберто Баллен Сильваның сөзіне қарағанда, AUC оның партизандар ұстаған кешірілгендерді олардың отбасылары атынан босату бойынша келіссөздерге қатысқанына қарсы шықты. Оның өліміне дейін болған оқиғаның бірнеше нұсқасы бар. Бірінде Гарзонға оны өлтіру туралы бұйрық келгені хабарланды; ол дереу Кастаньомен байланысқа түсті, ол онымен кездесуді оның өлімінен кейін бір күнге жоспарлады және өлтіруді тоқтату туралы қарсы бұйрық жіберді. Бұл бұйрық нақты кісі өлтірушілерге жетпеген немесе кеш келген болуы мүмкін. Осыдан кейбір адамдар кездесудің тұзақ екенін болжады. Холман Моррис басқарған Contravía телебағдарламасы жүргізген тергеу, Departamento Administrativo de Seguridad (DAS, сол кездегі мемлекеттік барлау агенттігі) агенттерінің тергеуді шын оқиғалардан ауыртпалы ету үшін жалған куәгерлерді пайдаланғанын көрсететін дәлелдер тапты. Сондай-ақ, жартылай әскери топтың басшысы Фредди Рендон Эррера, "Эль Алеман" деген атпен белгілі, әскери күштердің мүшелерін кісі өлтірудің авторлары деп айыптады.
According to Judge Julio Roberto Ballén Silva, the AUC reacted against his involvement in negotiations for the release of guerrilla held hostages on behalf of their family members. There are several versions of what happened in the days preceding his murder. In one of them Garzón was informed of an order to assassinate him; he then contacted Castaño, who scheduled a meeting with him to take place just the day after his murder and sent a counter order to abort the assassination. The order apparently either never reached the actual killers, or came after it was too late. This led some to speculate that the meeting was a trap. An investigation conducted by the TV program Contravía directed by Holman Morris provides evidence of the participation of agents of the Departamento Administrativo de Seguridad (DAS, the then state intelligence agency) in employing false witnesses to cause the investigation turn away from the real events. Likewise, the paramilitary leader Freddy Rendón Herrera aka "El Alemán" accused members of the military forces of being intellectual authors of the murder.
Кастано қылмыстың авторы деп айыпталады .
1999 жылдың 13 қыркүйегінде билік журналисті өлтіргендерді ұстауға кепілдік беру үшін дереу әрекет етті. Алғашқы тергеуге төрт адам қатысып, қылмыстың негізгі куәгерлері болды: Мария Ампаро Аррояве Мантилла, Уилсон Ллано Кабальеро, «Эль Профе» лақабымен белгілі, Марибель Перес Хименес және Уилсон Рауль Рамирес Муньос. Қылмыс уақыты тым ерте болғанымен және Мария Ампаро Аррояве ғимараттың 4-қабатында (өлтіру орнынан 100 метр қашықтықта) тұрғанда, ал екі қаскөй мүйізді бас киім кигенімен, ол өлтірушілердің бірінің сыртқы түрін және киімін егжей-тегжейлі сипаттауға үлкерді. 1999 жылдың 19 тамызында Гарсонның өліміне жауаптылықты әскери жоғары лауазымды тұлғаларға жатқызған журналистің пікіріне жауап ретінде Қорғаныс министрі Луис Фернандо Рамирес Ұлттық армияның бірнеше командирлерімен бірге қоғамдық мәлімдеме жасады. Онда олар мұндай пікірді артық көріп, жала жапқандық деп бағалап, ғасырдың соңындағы ең үздік журналистердің бірі, ең танымал юморист және соңғы онжылдықтардағы Колумбия қоғамының өткір сыншысы болған журналистің өлімін жоққа шығарып, айыптады. 2000 жылдың 6 қаңтарында Медельин полициясы Хуан Пабло Ортис Агуделоны, «Бочас» лақабымен белгілі, ұстады. Әкімшілік қауіпсіздік департаментінің мәліметінше, ол Гарсонды атқан адам еді және Мария Ампаро Аррояве оны таныды. 6 маусымда ол сотталушы ретінде қанағаттандырылмады. Сот тағы да Карлос Кастаноның қылмыстың бас ұйымдастырушысы екеніне тоқталды, сондықтан Кастано 38 жылға бас бостандығынан айырылып, 790 миллион песо айыппұл төлеуге міндеттелді. 2008 жылдың 9 мамырында бұрынғы жартылай әскери жетекші Диего Фернандо Мурильо, «Дон Берна» лақабымен белгілі, Карлос Кастаноға қызмет еткен Медельиннің «Ла Терраса» қылмыстық тобының мүшелері Гарсонды өлтіргенін мәлімдеді. 2008 жылдың маусым айында жартылай әскери жетекші Хорхе Иван Лаверде, «Эль Игуано» лақабымен белгілі, Әділет және бейбітшілік заңына сәйкес, DAS-тің бұрынғы директоры Хосе Мигель Нарваэс Карлос Кастаноны Хайме Гарсонды өлтіруге итермелегенін мәлімдеді. Бір айдан кейін, шілде айында, тағы бір жартылай әскери бұрынғы мүшесі Эвер Велоза Гарсия («HH» лақабымен белгілі) Карлос Кастаноға тиесілі USB дискісін бас прокурорға тапсырып, оның ішінде Ла Терраса тобына Хайме Гарсонды өлтіруді бұйырғандығы туралы дәлелдер бар екенін айтты. Сонымен қатар, Велоза Кастаноның бірнеше рет Гарсонның өлімі қателік болғанын және «ұлттық армияның кейбір достарына көмектесу үшін жасалғанын» айтқандығын мәлімдеді. 2009 жылдың қазан айында бұрынғы жартылай әскери жетекші Фредди Рендон Эррера, «Эль Алеман» лақабымен белгілі, Әділет және бейбітшілік процесінде Карлос Кастаноның журналисті өлтіруді «сол кездегі жоғары әскери жетекшілердің тікелей өтініші бойынша» бұйырғанын айтты.
On 13 September 1999, the authorities reacted promptly to guarantee the arrest of the assassins of the journalist. Four people participated in the first investigations as key witnesses of the crime: María Amparo Arroyave Mantilla, Wilson Llano Caballero alias El Profe, Maribel Pérez Jiménez and Wilson Raúl Ramirez Muñoz. Although the time of the crime was too early and María Amparo Arroyave was on the 4th floor of a building (located 100 meters from the place of the assassination) and the two hitmen were wearing helmets, she was able to give a detailed description of one of the assassins' face and clothing. On 19 August 1999, as an answer to the suggestion of a journalist, who had said that the responsibility for the crime of Garzón fell on the military superiors, the Minister of Defense, Luis Fernando Ramírez, along with several commanders of the National Army, made a public declaration. In it, they announced that such suggestion was defamatory and that they rejected and condemned the crime of one of the best journalists of the end of the century, the best humorist and the sharpest critic of the Colombian society of the last decades. On 6 January 2000, the Police of Medellín arrested Juan Pablo Ortiz Agudelo, alias Bochas, who, according to the Administrative Department of Security, was the assassin that shot Garzón and was recognized by María Amparo Arroyave. On 6 June he was declared absent defendant. The tribunal concluded once more that Carlos Castaño was the mastermind of the crime, therefore Castaño was sentenced to 38 years in prison and fined 790 million pesos. On 9 May 2008, the former Paramilitary leader Diego Fernando Murillo alias Don Berna, said that members of the criminal gang La Terraza of Medellín, that served Carlos Castaño, were the assassins of Garzón. In June 2008, paramilitary leader Jorge Iván Laverde, alias El Iguano, declared before Law of Justice and Peace that the former sub director of the DAS, José Miguel Narváez, instigated Carlos Castaño to kill Jaime Garzón. A month later, in July, another paramilitary former member, Ever Veloza García alias HH, gave a USB drive that belonged to Carlos Castaño to the Attorney General and said that the USB contained evidence that Castaño ordered La Terraza gang to assassinate Jaime Garzón. Furthermore, Veloza said that Castaño had said, at several occasions, that the crime of Garzón was a mistake and that "it was carried out to do some friends of the National Army a favor ". In October 2009 former paramilitary leader Freddy Rendón Herrera, alias "El Alemán", told the Justice and Peace process that Carlos Castaño had ordered the assassination of the journalist under "specific request of senior military leaders of the time".