Кіріспе

Далиттерден христиандыққа өткендер

"Далит христиан" немесе "христиан Далит" термині Үндістан субконтинентінде басқа діндерден христиандыққа өткендерді сипаттау үшін қолданылады, және Оңтүстік Азиядағы индуист, христиан, мұсылман және сикх қоғамдарында олар әлі де далиттер ретінде жіктеледі. Индуист далиттерді кейде "Харижан" деп атайды. Пәкістандық христиандардың шамамен 90% -ы Чухра кастасынан шыққан далиттер, ал үндістандық христиандардың кем дегенде 9% -ы далиттер, олар Үнді субконтинентінің әртүрлі аймандарының әлеуметтік тәжірибелеріне сәйкес жіктеледі. Христиандыққа өткеніне қарамастан, бұл топ діни қауымдастығының ішінде де, сыртында да таптық жүйенің кең таралған ықпалынан әлеуметтік кемсітушілікке жиі ұшырайды. Колониялық дәуірдегі христиан миссионерлері шіркеудегі таптық иерархияны жоюға тырысқанмен, таптық негізделген тәжірибелердің іздері кейбір христиан қауымдастықтарында, басқа христиандардан ерекшеленетін тәжірибелер мен рәсімдермен сақталып қалған. Бұл мақалада Үндістан субконтинентіндегі далит христиандардың тарихи жолы мен қазіргі жағдайы, теңдік үшін күресі және Үндістанның резервация саясаты бойынша танылу талаптары қарастырылады. Сонымен қатар, далит христиандардың мәдени және діни көріністері, соның ішінде 19-ғасырда далит христиан әндерінің әлеуметтік өзгерістер құралы ретінде пайда болуы жайлы мәліметтер келтіріледі.

Касталық жүйе

Индияның колониялық аймағында уағыздаған христиан миссионерлері шіркеудегі касталық жүйеге қарсы күресті. Дегенмен, Оңтүстік Азиядағы христиан дінінің әртүрлі тармақтарындағы адамдардың кейбіреуі әлі де касталық жүйеге қатысты әлеуметтік тәжірибелерді, оның барлық әдет-ғұрыптары мен нормаларын, өз тегіне байланысты түрлі деңгейде сақтап келеді. Үндістандағы басқа христиандар касталық мәдениетті өзі ұстанбаса да, христиан қауымынан тыс жерде касталық дискриминацияға ұшырауы мүмкін. Оңтүстік Азиядағы үш негізгі христиан тармағында тарихи және қазіргі кезде касталық қабылдаудың әртүрлі деңгейлері кездеседі. Протестант шіркеулері христиан қауымы арасында индуистік әлеуметтік тәртіптің бір бөлігі ретінде оны жоққа шығарып, кастасыз христиан қауымын құруға тырысады. Рим-католик шіркеуі кейде мәдени тұрғыдан дәйекті көзқарас қалыптастырады, касталық жүйені Үндістанның әлеуметтік құрылымының бір бөлігі деп қарастырады және Үндістандағы тарихының көп бөлігінде солай болды. Сириялық православие шіркеулері де кейде осыған ұқсас жауап береді, бірақ олар өз шіркеулерінде әртүрлі касталарды сақтап тұрудың орнына, касталық жүйеде бір каста ретінде әрекет етуге бейім. Кералада осыған байланысты дискриминацияның бірнеше жағдайлары тіркелген. Колониялық Кераладағы далит христиандары дінін өзгерткеніне қарамастан, әлеуметтік иерархияның төменгі сатысында қалып, қатаң кемсітушілікке ұшырады. Кераладағы сириялық христиандар голландтық отарлау кезеңінде құл саудасында маңызды рөл атқарды, көбінесе Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының агенттері ретінде әрекет етті. Дін мекемелері құл қоймалары ретінде, тіпті құл аукциондары өткізілетін орындар ретінде пайдаланылды. Алғашқы дінге кіргендерге жоғары касталы жер иелерінің жерінде уақытша тұрақтарда ғана тұруға рұқсат етілді. Олар өз шіркеулерін салу үшін миссионерлерден жер сұрады, өйткені жоғары касталар оларды осы шіркеулерден шығарып тастады. Бірақ, көбінесе таяқ, саз және сабаннан жасалған бұл шіркеулерге жоғары касталы индустар мен белгілі мұсылман топтары жиі шабуыл жасап, өртеп жіберді. Шіркеулерде далит христиандарына дискриминациялық қатынас көрсетілді, мысалы, ғибадат кезінде артқа отыруға мәжбүр етілді немесе зираттағы бөлек орындарға орналастырылды. Бұл кемсітушілік ХХ ғасырдың басында да жалғасты, Кераладағы шіркеулерде касталық зорлық-зомбылық пен әлеуметтік бөлінулер кең таралды. Касталық статуттарға қатысты Үндістандағы далит христиандары мен басқа христиандарға әсер ететін маңызды факторлардың бірі – касталық жүйені сақтаудағы аймақтық айырмашылықтар. Дінін өзгерткеннен кейін, адамдар бұрынғы касталарындағы артықшылықтарынан айырылып, төменгі касталар көбінесе жаңа мүмкіндіктерге ие болады. Сахар мұсылман істері жөніндегі комитетінің мәліметінше, Үндістандағы христиандардың тек 9%-ы scheduled caste мәртебесіне ие, 32,8%-ы scheduled tribe мәртебесіне ие, ал 24,8%-ы басқа да әлеуметтік жағдайы нашар топтарға жатады. 1990 жылдары әлі де касталық жүйенің кейбір түрлерін сақтайтын және басшылық лауазымдарда дискриминацияға жол беретін христиан ұйымдарына қарсы наразылықтар болды. Далиттер мұндай тәжірибелерді Исаның теңдік принциптеріне қайшы деп есептеді. Оңтүстік Үндістанда христиан дініне кірген далиттер индуизмдегі діни тәжірибелердегі бақылаушы рөлінен христиан дінінің басшылары мен өкілдеріне айналды. Олар сонымен қатар далиттердің саяси талаптарын ілгерілетуде ықпалды рөл атқарады.

Қорытынды

Далиттер индуизм, буддизм және сикхизм діндерін ұстанатындар үшін резервация қолжетімді, бірақ далит христиандары мен мұсылмандары Үндістанның резервация саясаты бойынша каста ретінде қорғалмайды. 1950 жылы Үндістан Конституциясы қол сұғылмаушылықты жойып, осы касталарды жоспарлы касталар мен тайпаларға айналдырды: сонымен бірге, ол оң іс-қимыл жүйесін (резервация саясаты деп аталады) енгізді, осы арқылы үкіметтік және жартылай үкіметтік жұмыстардың 22,5 пайызы, соның ішінде Парламент пен штаттық заң шығарушы органдардағы орындар осы касталардағы адамдарға резервтелді; заң сондай-ақ мектептер мен колледждерге қабылдау үшін орындар бөлді. 1980 жылы конституциялық саясат елдегі қалған 3743 артта қалған кастаны қамту үшін кеңейтілді. Бірақ ешқандай кастаға жатпайтынын мәлімдейтін христиандар квотаға кірмейді, яғни христиан дініне өткен далиттер үкімет жүргізетін оң ықпал ету бағдарламасының құрамына енбейді. Далит христиандары үкіметке жұмыс мүмкіндіктерін жақсарту үшін резервация саясатын далит христиандарына да таратуды сұрап үндеді. 2008 жылы Ұлттық азшылықтар комиссиясы тапсырыс берген зерттеуде далит мұсылмандары мен далит христиандарына да резервация тарату ұсынылды. Зерттеуге сәйкес, Үндістан мұсылмандары мен христиандары конституциялық кепілдіктерге ие болуы керек.

Далит христиан әндері

Далит христиан әндері 19 ғасырдағы Кералада әлеуметтік өзгерістер мен құтылудың маңызды құралы ретінде пайда болды. Осы әндер арқылы Кераладағы Далит қауымы, негізінен Пулая және Парая касталарынан тұратын, қатал касталық жүйеге және касталық құлдыққа қарсы тұрудың жолын тапты. Бұл әндер христиан дініне өткен Далиттердің мәдени және діни өмірінің маңызды бөлігіне айналды. Кераланың орта ғасырларында касталық құлдық және төменгі касталық адамдарды сату кең таралған әлеуметтік құбылыс болды. 1498 жылы португалдықтардың, ал 1603 жылы голландтардың келуі құл саудасының желісін күшейтті. Португал дәуірінде құл касталары христиан дініне көшті, көптеген Пулаялар португалдық есімдермен суға батырылды. Керала қоғамының маңызды бөлігі болған Сирия христиандары ірі құл иелері болды және құл сатуда маңызды рөл атқарды. 19 ғасырда христиан миссионерлері мен жергілікті уағыздаушылар құлдыққа және кастаға қарсы үгілген әндер жазды және орындады. Әндер заманауи малаялам тілінде жазылған, осылайша оларды кең аудиторияға жеткізуге мүмкіндік берді, және көбінесе жол бойындағы жиындарда орындалды. LMS миссионері Сэмюэл Матьер және жергілікті миссионер Мосавалсала Састрикал Далит қауымдарында ыстық ықыласпен айтылған әндер жазды. Осы әндердің бірі, "Адимавела Ожинжу" ("Біздің құлдығымыз аяқталды; енді құл жұмысы жоқ") 19 ғасырдағы Кераладағы төменгі касталық құлдықтың тарихын бейнелейді. Бұл әндер дәстүрлі Карнатик музыка стилінде орындалды, Сирия христиандарының діни тәжірибелерінен және бұрынғы буын Далиттер қолданған касталық тілден мүлдем өзгеше болды. Олар олардың әлеуметтік өміріндегі өзгерістердің символы болды және ойларын босатуға кеңістік берді. Әндер Далиттердің өміріне әсер етіп, олардың өмірлік тәжірибесін өзгертті. Орталық Кераладағы Далит пасторы Веттамала Филиппозе (1900-85) шіркеулердегі кемсітушілікке берік сеніммен жауап берген Далит христиандарының жарқын мысалы болып табылады. 1924 жылдан кейін Сирия христиандары Кераланың орталық аймағының әртүрлі бөліктерінде бірнеше жаңғыру жиналыстарын өткізді, және Далиттер де осы жиналыстарға қатысты. Раннидегі Далит пасторы Веттамала Филиппозе бірде Сирия христиан пасторы Маммен Пастордың сөзін тыңдауға барды. Маммен Пастор қараңғы түсті жас Филиппозені өзіне қарайтын және оның сөзін мұқият тыңдайтын болғандықтан, уағызын тоқтатып, Филиппозенің сыртқы түріне қатысты жамандаушы пікір білдірді. Бұл сөз Филиппозені ренжітті, ол орнынан тұрып жаңа ән айтты: