Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір қырлы қытай семсері
Single edged blade
the Chinese sword
Көппіршік семсер – бұл қысқа дао немесе бір қырлы семсер, бастапқыда Оңтүстік Қытайдан шыққан, бірақ солтүстікте де қолданылған. Көппіршік қылыштардың 19 ғасырдың басында пайда болғаны есептеледі. 1840 жылдардағы бірнеше ағылшын тіліндегі мәліметтерде Гуандунның жергілікті жасақтарының "екі қылышпен" – күзетінен ілмек шығатын қысқа қылыштармен, олар бір қынына сыйып тұратын, жаттығулары сипатталған. Көппіршік семсерінің жалпағы шамамен адамның алқанының ұзындығындай болады, бұл оны кең жеңдерге немесе етіктерге оңай жасыруға, ал жақын арадағы шайқаста айналып, бұрылуға ыңғайлы жасайды. Көппіршік семсерлері көбінесе жұптап қолданылады. Қылыштардың жұбын бір қынына салып, бір қару сияқты алып жүруге болады. Көппіршік семсерінде, сай сияқты, қолды қорғау үшін кішкентай крест-қорғауы бар, оны қарсыластың қаруын тоқтату немесе ілгектеу үшін де пайдалануға болады. Кейбір нұсқаларында крест-қорғауы үлкейтіліп, екінші ұстағыш қосылған, осылай ұстағанда семсерлерді тонфа жұбындай басқаруға болады. Қаруды жарақатсыз қолдану қажет болғанда, оны мыс бұғау сияқты да пайдалануға болады. Дәстүр бойынша, көппіршік семсерінің жалпағы тек жартысы ғана – ортасынан ұшына дейін кескілеп жіптелген; мұны Цин әулетінің барлық көне үлгілерінде көруге болады. Жалпақтың ортасынан төменгі бөлігін кескілемей, дөңгелек қалдырады, осылай жарақатсыз соққылар беруге және кескіш жағына зақым келтірмей тоқтатуға болады. Көппіршік семсерлер көбінесе жеке жекпе-жек шеберлеріне тапсырыспен жасалған, жаппай өндірілмеген, сондықтан әрбір жұп қылыш өзгеше болады; алайда, бүгінгі күні орташа жалпақтың ұзындығы шамамен … ал тұтқасы … болады.
The butterfly sword is a short dao, or single edged sword, originally from southern China, though it has also seen use in the north. It is thought that butterfly swords date from the early 19th century. Several English language accounts from the 1840s describe local militia in Guangdong being trained in the "double swords", short swords with a hook extending from the guard, and fitting into a single scabbard. The blade of a butterfly sword is roughly as long as a human forearm, which allows easy concealment inside loose sleeves or boots, and allows greater maneuverability when spinning and rotating during close quarters fighting. Butterfly swords are usually wielded in pairs. A pair of swords will often be carried side by side within the same scabbard, so as to give the appearance of a single weapon. The butterfly sword has a small crossguard to protect the hands of the wielder, similar to that of a sai, which can also be used to block or hook an opponent's weapon. In some versions the crossguard is enlarged offering a second handhold, held in this position the swords can be manipulated in a manner akin to a pair of tonfa. They may also be used as brass knuckles when non lethal application of the weapon is desired. Traditionally, the blade of a butterfly sword is only sharpened along half of its edge – from the middle of the blade to the tip; this can be seen in all vintage specimens from the Qing dynasty. The blade from the midpoint down is left blunt so that it can be used to deliver non lethal strikes and to block without damaging the sharpened edge. Butterflies were generally commissioned for individual martial artists, not mass produced, so every set of swords is different; however, an average blade today is about long with a handle.
Басқа терминдер
Көппіршік қылыштарды ағылшын тілінде көбінесе 'көппіршік пышақ' деп атайды. Дегенмен, оларды бүктелетін балисонг пышағымен шатастырмау керек, оны да жиі 'көппіршік пышақ' деп атайды. Қытай тіліндегі "дао" сөзі, ұзындығына қарамастан, кесу және шабуды негізгі қызмет етіп атқаратын кез келген қылышты білдіреді. Кунг-фуның кейбір бағыттарында, мысалы Вин Чун стилінде, көппіршік қылыштарды Бат Джам До (системаның формасымен аталған, кантон тілінде сөзбе-сөз "Сегіз кесу/шабу қылышы") деп атайды.
Butterfly swords are usually called 'butterfly knives' in English. However, they should not be confused with the folding balisong, which is also commonly called a butterfly knife. The Chinese word dao is used to designate any blade whose primary function is to cut and slash regardless of length. In some branches of Kung Fu, such as Wing Chun, butterfly knives are known as Baat Jaam Do (named after the system's form, literally 'Eight Chopping/Slashing Knives' in Cantonese).
Қолдану
Көппіршік қылыштар бірнеше қытай жекпе-жек өнерінде қолданылады, ең белгілілері – Вин Чун, Хун Га және Чой Ли Фут. Вин Чунда, көппіршік қылышпен күрестің ерекше бір жағы – оның принциптері барлық басқа қару-жарақтардың негізін құрайды. Теория бойынша, Вин Чун шеберінің қолындағы кез келген нысан, көппіршік қылыштар сияқты, бірдей қозғалыс принциптерін сақтайды. Бұл себебі, көппіршік қылыштарды қолдану – бос қолмен күрестің бір түрі. Қарудың дизайны, оның ішінде квильон (қорғағыш қанат), пышақ пішіні және ұзындығы, жекпе-жек өнерінің әр стиліне, нақты шежіресіне және жеке тұлғасына қарай өзгеше болады. Мысалы, кейбір жекпе-жек өнері шежірелері көппіршік қылыштарды Сай сияқты алға және кері ұстап ауыстырады, сондықтан кері ұстағанда қолға ыңғайлы келетін квильон қажет. Кейбір шежірелер қарсыластың таяғын немесе пышағын квильон мен омыртқа арасына қысып алады, оларға омыртқаға жақын және оған параллель ұзын квильон керек, ол қылышты айналдырғаннан кейін қолға сыяды. Кейбір мектептерде айналдыру мен қысып алуға бірдей жарамды, бірақ екеуі үшін де ең оңтайлы емес гибридтік квильон дизайны ұнады. Кейбір көппіршік қылыштарда ұзын, тар пышақ болған, ол қадалауға баса назар аударған. "Қызыл қайық" пышақтары деп аталатын, өткір ұшы бар қауіпті пышақтарды қытай революционерлері Вин Чун шежіресінде қолданған, бірақ қазіргі Вин Чун шеберлері кесу мен шабуға баса назар аударатын кеңірек пішіндегі пышақты артық көреді. Вин Чун аңыздары бұл монахтардың өлтірудің орнына мүгедек етуді қалағандарымен байланысты. Бұл пышақтар көбінесе тек кесу/шабуға жарамды, немесе екеуіне де ыңғайлы болатын, бірақ ұшы сәл қисайған, өткір ұшты болады. Пышақтың дұрыс ұзындығы – шежіре мен жеке тұлғаның үйлесімі. Хун Га стиліндегі шебер үшін пышақтың ұзындығы кері ұстағанда шынтақтан бірнеше дюйм артық болуы керек. Вин Чун мектептерінде пышақты қолдың ішіне айналдыратын техникаларды қолданады, онда пышақтың ұзындығы бицепстің ішкі жағына дейінгі қашықтыққа байланысты. Басқа Вин Чун мектептері бицепстің сыртқы жағын өлшейді.
Butterfly swords are used in several Chinese martial arts, notably Wing Chun, Hung Ga, and Choy Li Fut. In Wing Chun, one notable aspect of butterfly sword combat is that its principles are the basis for all other weaponry. In theory, any object that can be held in the hands of a Wing Chun practitioner will follow the same basic principles of movement as the butterfly swords. This is because the use of butterfly swords is simply an extension of empty handed combat. The design of the weapon, including the quillon (crossguard) shape, blade profile and blade length, are specific to each style of martial arts, the precise lineage, and individual. For example, some martial arts lineages flip the butterfly swords between the forward and reverse grip like a Sai, and consequently need a quillon that will fit the hand during a reverse grip. Some lineages trap the opponent's staff or blade between the quillon and spine, and they need a longer quillon closer and more parallel to the spine than would fit a hand after flipping. Some schools like a hybrid quillon design that is adequate for both flipping and trapping, but optimal for neither. Some butterfly swords had a long narrow blade that emphasized stabbing. While a deadly stabbing blade with a sharpened point—known as "Red Boat" knives—was used by Chinese revolutionaries in the Wing Chun lineage, modern Wing Chun practitioners tend to prefer a blade profile with a wider belly that emphasizes chopping and slashing. Wing Chun lore attributes this to the desire of Monks to maim rather than kill. These knives generally have a quarter circle style tip suitable only for chopping/slashing and not stabbing, or a shallower curve to a more pointed tip that will accommodate both. The appropriate length of the blade is a combination of the lineage and individual. For a Hung Gar stylist, the length should be a few inches past the elbow when the knife is held in a reverse grip. Wing Chun schools that use techniques which twirl the knives inside the arm need a reverse grip blade length based on the distance to the interior of the bicep. Other Wing Chun schools measure to the outside of the bicep.