Рамсей баға белгілеуі: әлеуметтік әл-ауқатты арттыру және монополиялық кірістерді теңгеру

Кіріспе

Рамзи проблемасы немесе Рамзи бағасы немесе Рамзи-Буатекс бағасы – мемлекеттік монополияның сататын әртүрлі өнімдерге қандай баға белгілеу керектігіне қатысты екінші дәрежелі саясат мәселесі. Бұл әлеуметтік әл-ауқатты (өндіруші және тұтынушының үстеме табысының қосындысы) барынша арттыру, сонымен бірге тұрақты шығындарды жабуға жеткілікті кіріс табу мақсатын көздейді. Рамзи бағалауында бағаның шекті шығынға қосылатын мөлшері сұраныстың бағаға икемділігіне және ұсыныстың бағаға икемділігіне кері пропорционалды: өнімге деген сұраныс немесе ұсыныс неғұрлым икемді болса, қосылатын мөлшер соғұрлым аз болады. Франк П. Рамзи 1927 жылы осыны Оңтайлы салық салу контекстінде тапты: сұраныс немесе ұсыныс неғұрлым икемді болса, оңтайлы салық соғұрлым төмен болады. Кейін Марсель Буатекс (1956) бұл ережені табиғи монополияларға (орташа шығыны төмендейтін салаларға) қолданды. Табиғи монополия бағаны шекті шығынға тең етсе, теріс пайдаға ұшырайды, сондықтан мемлекеттік субсидияларсыз өмір сүру үшін сататын өнімдерінің бірінің немесе барлығының бағасын шекті шығыннан жоғары белгілеуі керек. Рамзи бағалауы ең аз серпімді (яғни бағаға ең аз сезімтал) сұраныс немесе ұсынысқа ие тауарларға ең көп мөлшерде қосымша баға белгілеуді ұсынады.

Сипаттама

Ең жақсы жағдайда, тұрақты шығындарды жабу үшін жеткілікті кіріс табу қажеттілігі болмағанда, ең оңтайлы шешім – әр өнімнің бағасын оның шекті (маржинальдық) шығындарына тең ету болар еді. Бірақ, егер сұраныс қисығы орташа шығындар қисығымен қиылысқан жерде орташа шығындар төмендесе, яғни тұрақты шығындар жоғары болса, онда баға орташа шығындардан төмен болып қалады және фирма субсидиясыз тірі қала алмайды. Рамзи мәселесі – фирманың кірісі оның жалпы шығындарына тең болуы үшін әр өнімнің бағасын оның шекті шығындарынан қаншалықты арттыру керектігін анықтау болып табылады. Егер тек бір өнім болса, мәселе оңай: бағаны орташа шығынға тең деңгейге дейін көтеру керек. Егер екі өнім болса, фирма жалпы алғанда шығынды өтесе, бір өнімнің бағасын көбірек, ал екіншісінің бағасын аздап арттыруға болады. Бұл принцип мемлекеттің жалғыз жеткізушісі болып табылатын тауарлардың (коммуналдық қызметтер) бағасын белгілеуге немесе телекоммуникация компаниялары сияқты табиғи монополияларды реттеуге қолданылады, онда бір ғана компанияның жұмыс істеуі тиімді, бірақ үкімет оның бағаларын реттейді, осылайша ол нарықтық пайдадан артық табыс таппайды. Іс жүзінде, мемлекеттік реттеуші органдар өндіруші мен тұтынушының жалпы игілігін барынша арттырумен ғана айналыспайды. Олар саяси ықпалы бар тұтынушылардың игілігін арттыруды немесе кедейлерге көмектесу үшін олардың игілігіне көбірек мән беруді қалайды. Сонымен қатар, көптеген адамдар Рамзи бағасын әділетсіз деп санайды, әсіресе олар неліктен ол жалпы игілікті барынша арттыратынын түсінбесе. Кейбір жағдайларда Рамзи бағасы – баға дискриминациясының бір түрі, себебі сұраныстың әртүрлі серпімділігі бар екі өнім екі түрлі тұтынушылар тобына сатылатын бірдей физикалық өнім болып табылады, мысалы, тұрғын үй және коммерциялық тұтынушыларға электр энергиясы. Рамзи бағасы бойынша, жалпы әлеуметтік әл-ауқатты арттыру үшін сұраныстың серпімділігі төмен топтан жоғары баға алу керек. Тұтынушылар кейде оған қарсылық білдіреді, өйткені олар әлеуметтік емес, тек өздерінің жеке мүдделерін ойлайды. Көбірек төлейтін тұтынушылар оны әділетсіз деп санайды, әсіресе олар, сұраныстың серпімділігі төмен болғандықтан, оларға бұл тауардың көбірек "қажеттілігі" бар деп есептейді. Мұндай жағдайларда реттеуші органдар оператордың Рамзи бағаларын қолдану мүмкіндігін одан әрі шектеуі мүмкін.

In a first best world, without the need to earn enough revenue to cover fixed costs, the optimal solution would be to set the price for each product equal to its marginal cost. If the average cost curve is declining where the demand curve crosses it however, as happens when the fixed cost is large, this would result in a price less than average cost, and the firm could not survive without subsidy. The Ramsey problem is to decide exactly how much to raise each product's price above its marginal cost so the firm's revenue equals its total cost. If there is just one product, the problem is simple: raise the price to where it equals average cost. If there are two products, there is leeway to raise one product's price more and the other's less, so long as the firm can break even overall. The principle is applicable to pricing of goods that the government is the sole supplier of (public utilities) or regulation of natural monopolies, such as telecommunications firms, where it is efficient for only one firm to operate but the government regulates its prices so it does not earn above market profits. In practice, government regulators are concerned with more than maximizing the sum of producer and consumer surplus. They may wish to put more weight on the surplus of politically powerful consumers, or they may wish to help the poor by putting more weight on their surplus. Moreover, many people will see Ramsey pricing as unfair, especially if they do not understand why it maximizes total surplus. In some contexts, Ramsey pricing is a form of price discrimination because the two products with different elasticities of demand are one physically identical product sold to two different groups of customers, e. g., electricity to residential customers and to commercial customers. Ramsey pricing says to charge whichever group has less elastic demand a higher price in order to maximize overall social welfare. Customers sometimes object to it on that basis, since they care about their own individual welfare, not social welfare. Customers who are charged more may consider unfair, especially they, with less elastic demand, would say they "need" the good more. In such situations regulators may further limit an operator’s ability to adopt Ramsey prices.

Рамзи жағдайы

Бұл мәселені екі нәтижелі жағдайда шешудің оңай жолы – Рамзи шарты. Рамзиге сәйкес, өлі салмақ шығындарын азайту үшін, бірінші жақсы шешімде (шегіндік құнға тең баға) белгіленетін бағаларға қатысты, қатаң және серпімді сұраныс/ұсынысқа бағаны бірдей үлеспен көтеру қажет.