Ұлыбританиядағы баға индексінің өзгеруі

Кіріспе

Біріккен Корольдікте инфляцияны өлшеу шарасы

Біріккен Корольдікте Бөлшек сауда бағаларының индексі немесе Ретэйл прайс индексі (RPI) – Ұлттық статистика кеңсесі ай сайын жариялайтын инфляцияны өлшеу көрсеткіші. Ол бөлшек сауда тауарлары мен қызметтерінің өкілдік үлгісінің құнындағы өзгерісті көрсетеді. RPI халықаралық статистикалық стандарттарға сай емес деп танылғандықтан, 2013 жылдан бері Ұлттық статистика кеңсесі оны "ұлттық статистика" деп санамайды және тұтыну бағалары индексіне көбірек мән береді.

Тарих

RPI алғаш рет 1956 жылы енгізіліп, 1947 жылдың маусым айынан бері қолданылып келген бөлшек сауда бағаларының уақытша индексін алмастырды. Бұл бір кезде инфляцияның негізгі ресми өлшемі болған. Алайда, қазір оның орнына Тұтыну бағасының индексі (CPI) қолданылады. RPI әлі де үкімет тарапынан түрлі мақсаттар үшін негіз ретінде пайдаланылады, мысалы, индекстелген бағалы қағаздар бойынша төленетін сомалар, оның ішінде индекстелген облигациялар, және әлеуметтік тұрғын үйдің жалға алу ақысын өсіру. 2011 жылдың сәуірінен бастап бұрынғы мемлекеттік сектор қызметкерлерінің зейнетақысын индекстеудің негізі ретінде қолданылмайды. 2016 жылдан бастап Ұлыбританияның мемлекеттік зейнетақысы орташа жалақының өсім көрсеткішінің, CPI-ның немесе 2,5%-ның ең жоғарысымен индекстеледі ("үштік кепілдік"). RPI енгізілгеннен бергі ең жоғары жылдық инфляция 1975 жылдың маусым айында тіркелді, ол кезде бөлшек сауда бағасы бір жыл бұрынғыдан 26,9%-ға өсті. 1978 жылы бұл көрсеткіш 10%-дан төмен болды, бірақ келесі екі жылда 20%-ға дейін қайта өсті, содан кейін тағы да төмендеді. 1982 жылы ол 10%-дан төмен түсті, ал бір жылдан кейін 4%-ға дейін төмендеді, бірнеше жыл бойы төмен деңгейде қалып, 1990 жылы қайтадан екі таңбалы көрсеткішке жақындады. 1990 жылдардың басындағы экономикалық төмендеуге байланысты, жоғарылаған пайыздық мөлшерлемелер инфляцияны тағы да төмен деңгейге түсірді. 2009 жылдың наурыз айынан қазан айына дейін 12 айлық кезеңде РPI-нің өзгеруі теріс болды, бұл 1960 жылдан бері тұңғыш рет бағалардың жылдық төмендеуін көрсетті. 2009 жылдың сәуірінде аяқталған 12 айдағы РPI өзгеруі -1,2%-ға дейін төмендеді, бұл индекс 1948 жылы басталғаннан бергі ең төменгі көрсеткіш болды. Тұрғын үй қауымдастықтары үкіметтен жалға алу ақысын RPI-ге сәйкес төмендетудің орнына ағымдағы деңгейде сақтап қалуға рұқсат беруді сұрады, бірақ Қаржы министрлігі жалға алу ақысы жылына -2%-ға дейін RPI-ге сәйкес төмендеуі керек деген шешімге келді, бұл тұрғын үй жәрдемақысын үнемдеуге мүмкіндік берді. 2011 жылдың ақпан айында жылдық RPI инфляциясы 5,1%-ға дейін өсті, бұл 2011 жылы ЖІӨ-нің тек 1,6%-ға өсуі күтілгеніне қарамастан, Англия банкіне пайыздық мөлшерлемелерді көтеруге қысым жасады. 2012 жылы Ұлттық статистикалық кеңес (CPAC) жүргізген жан-жақты тексеруден кейін Карли формуласын кейбір ішкі компоненттерде қолданудың салдарынан RPI басқа индекстерге қарағанда шамамен бір пайыздық пунктпен жоғарырақ болатындығы анықталды ("формула әсері"). CPAC Карли формуласын қолданудың қазіргі уақытта орынды емес екенін, себебі Карли әдісінің аксиоматикалық қасиеттері нашар екенін мәлімдеді. (Карли әдісі бойынша бағаның өсуінен кейін және бастапқы бағаға толық оралудан кейін, Карли әдісі оң жиынтық инфляцияны көрсетеді.) 2013 жылы RPI-ны жақсарту мүмкіндіктері бойынша кеңесуден кейін Ұлттық статистикалық кеңес RPI-ны жасау үшін қолданылатын формула халықаралық стандарттарға сәйкес келмейтінін және RPIJ деп аталатын жаңа индексті жариялауды ұсынды. Кейіннен ONS RPI-ны "ұлттық статистика" ретінде жіктеуден бас тарту туралы шешім қабылдады. Алайда, ONS инфляция индексінің бірнеше нұсқаларының арасында RPI есептеуді жалғастырады, осылайша инфляцияның тарихи деректер қатары тұрақты болады. Индекстік факторлар Ұлыбританияда корпорациялық салық төлеушілерге салық есептеуіне енгізілетін салық салынатын (капитал) пайданы есептеуде инфляцияны түзету үшін пайдаланылады. 2018 жылдың қаңтар айында Англия банкінің басшысы Марк Карни RPI-дан бас тарту керек екенін айтты. 2021 жылдың қарашасында инфляция күтілгеннен жылдам өсіп, соңғы он жылдағы ең жоғары деңгейге жетті, бұл Англия банкіне пайыздық мөлшерлемелерді көтеруге қысым жасады. ONS деректеріне сәйкес, қазан айында тұтынушылық баға индексінің жылдық өсімі 4,2 пайызды құрады, қыркүйекте 3,1 пайызды құраған. Инфляция Англия банкі белгілеген 2 пайыздан асып, сарапшылардың болжаған 3,9 пайызынан жоғары болды. Қазан айында көлік, мейрамханалар және қонақүйлердегі бағаның өсуі бағаның өсуіне басты үлес қосты.

RPI was first introduced in 1956, replacing the previous Interim Index of Retail Prices that had been in use since June 1947. It was once the principal official measure of inflation. It has been superseded in that regard by the Consumer Price Index (CPI). The RPI is still used by the government as a base for various purposes, such as the amounts payable on index linked securities, including index linked gilts, and social housing rent increases. nor, from April 2011, as the basis for the indexation of pensions of former public sector employees. as of 2016, the UK state pension is indexed by the highest of the increase in average earnings, CPI or 2.5% ("the triple lock"). The highest annual inflation since the introduction of the RPI came in June 1975, with an increase in retail prices of 26.9% from a year earlier. By 1978, this had fallen to less than 10%, but it rose again towards 20% over the following two years before falling again. By 1982, it had fallen below 10% and a year later was down to 4%, remaining low for several years until approaching double figures again by 1990. Aided by a recession in the early 1990s, increased interest rates brought inflation down again to an even lower level. From March to October 2009, the change in RPI measured over a 12 month period was negative, indicating an overall annual reduction in prices, for the first time since 1960. The change in RPI in the 12 months ending in April 2009, at −1.2%, was the lowest since the index started in 1948. Housing associations lobbied the government to allow them to freeze rents at current levels rather than reduce them in line with the RPI, but the Treasury concluded that rents should follow RPI down as far as −2% per annum, leading to savings in housing benefit. In February 2011, annual RPI inflation jumped to 5.1% putting pressure on the Bank of England to raise interest rates despite disappointing projected GDP growth of only 1.6% in 2011. After a thorough review, in 2012 the National Statistician's Consumer Prices Advisory Committee (CPAC) determined that due to the use of the Carli formula in certain subcomponents, the RPI is biased upwards compared to other indices by a "formula effect" of roughly one percentage point. CPAC concluded that "the use of the Carli formula is no longer appropriate" due to the weak axiomatic properties of the Carli method. (The weak property is the fact that after a price bounce and a subsequent full return to original prices, the Carli method shows positive aggregate inflation.). In 2013, following a consultation on options for improving the RPI, the National Statistician concluded that the formula used to produce the RPI does not meet international standards and recommended that a new index known as RPIJ be published. Subsequently ONS decided to no longer classify RPI as a "national statistic". However, ONS will continue to calculate RPI, among several versions of the inflation index, in order to provide a consistent historic inflation time series. The index factors continue to be used to adjust for inflation in the calculation of chargeable (capital) gains for inclusion in the tax computation for entities subject to corporation tax in the UK. In January 2018, Mark Carney, Governor of the Bank of England, said that RPI should be abandoned. In November 2021, inflation has risen faster than projected to its highest level in nearly a decade, putting pressure on the Bank of England to increase interest rates. According to data from the ONS, the annual rate of the CPI increased to 4.2 percent in October, up from 3.1 percent in September. Inflation surpassed the Bank of England's target of 2% and was higher than the 3.9 percent predicted by experts. Higher rates for transportation, restaurants, and hotels mainly contributed to the price increase in October.

Вариациялар

RPI-дің түрлеріне RPIX кіреді, ол ипотекалық сыйақы төлемдерінің құнын есептен шығарады, RPIY – жанама салықтарды (ҚҚС) және жергілікті билік салығын, сондай-ақ ипотекалық сыйақы төлемдерін қамтымайды, ал RPIJ орташалаудың Карли (арифметикалық) емес, Жевонс (геометриялық) әдісін пайдаланады.