Кіріспе

Теодор Стердженнің "Жоғалған әлем" атты қысқа әңгімесі – американдық жазушы Теодор Стердженнің ғылыми фантастикалық әңгімесі. Алғаш рет 1953 жылғы маусымда Universe журналында жарияланған. Кейіннен бірнеше рет қайта басылды, мысалы, Стердженнің E Pluribus Unicorn, Starshine және A Saucer of Loneliness жинақтарында. Әңгіменің атауы Джон Драйденнің "All for Love" атты пьесасының тақырыбынан алынған.

Қабылдау

"Universe" журналының мұқабасында "[Оның] ең қауесетті әңгімесі" деген сөздер жазылған. Гомосексуализмді сезімталдықпен көрсету сол кездегі ғылыми фантастика үшін ерекше жағдай еді, қазір бұл ғылыми фантастикада гомосексуализмді бейнелеудегі маңызды кезең деп есептеледі. Сэмюэл Р. Деланидің айтуынша, Стерджен алғаш рет осы әңгімені тапсырғанда, оның редакторы оны қабылдамаған ғана емес, басқа редакторларға да телефон соғып, оларға да қабылдамауға кеңес берген. 1960 жылы жарық көрген "Венера плюс Х" романына қосымша жазған хатында Стерджен "Дүние жақсы жоғалды" жарықтанғаннан кейін, "иіс суланған карточкалар мен жасыл әріптермен қызғылт түспен жазылған көптеген хаттар" алғанын айтып, шағымданған. Ол "Венера плюс Х" романын оқығандарға "өздерінің мәселелерін [өздеріне] сақтауға" шақырды, сондай-ақ бұл романда бейнеленген екі жынысты тұлғалармен жеке өзінің байланысы жоқ екенін атап өтті.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Болашақта Жерге Дирбану тайпасының екі өкілі келеді. Олар бір-біріне деген мейірімділіктері мен сүйіспеншіліктерімен адамзаттың жүрегін жаулайды. Жердегі БАҚ оларды "Құстар жұбы" деп атады, ал Жердегі көбінесе адамдар олардың таңғажайып және әдемі сезімдеріне тәнті болады. Дирбану бұрын Жермен байланыс жасаған емес, тек бір қысқа сапардан басқа, онда Дирбану елшісі Жердің өте жаман екенін айтқан. Бірақ Дирбану үкіметі Жермен үнсіздікті бұзып, "Құстар жұбын" қайтаруды талап етеді. Олар қашқан қылмыскерлер болып саналады және оларды экстрадициялау керек. Ылдамдықпен саяхатқа шыққан Rootes және Grunty оларды қайтару үшін жіберіледі. Команданың капитаны Rootes – өршіл, сөйлеуге шешіксіз әйел. Grunty капитанның қол астында қызмет етеді. Ол – үлкен денелі, тым жабық ақын, себебі ол сөйлеудің орнына ырсиды. Олардың мінездері мүлдем өзгеше болса да, екеуі де ғарыш саяхаттарындағы әріптестігімен және тиімділігімен танымал. Олар басқа ешкіммен бірге саяхаттамайды. Жерліктер қолданатын жарық жылдамдығынан асып түсетін жылдамдық адамның жүйке жүйесіне әртүрлі дәрежеде әсер етеді. Rootes бұл әсерге күшті түседі, ал Gruntyге ешқандай әсері жоқ, нәтижесінде әрбір "секірістен" кейін Grunty ғана кемедегі саналы тұлға болып қалады, бұл оған баға жетпес жағдай. Rootes алғашқы секірістен кейін ұйықтап жатқанда, Grunty "Құстар жұбының" телепат екенін және оның жеке құпиясын сезінгенін түсінеді. Grunty құпиясын сақтау үшін оларды өлтіруге дайын. Оны кісі өлтіруден тоқтату үшін "Құстар жұбы" оған төрт сурет салады. Бірінші суретте Rootes, Grunty және әдемі адам әйелі бейнеленген, барлығы киім киген. Екінші суретте үш адам да жалаңаш. Үшінші суретте "Құстар жұбы" және қысқа, дөңгелек ғарышкер бейнеленген, барлығы киім киген. Төртінші суретте үш ғарышкер жалаңаш. Суреттерді тізбектеп қарағанда, қысқа, дөңгелек ғарышкердің Дирбану әйелі екені анық болады, себебі Дирбану еркектер мен әйелдердің сыртқы түрі мүлдем өзгеше. Адамзат оларды еркек және әйел деп есептеген "Құстар жұбы", шын мәнінде екеуі де еркек еді. Grunty суреттердің мағынасын түсінгенде, оларды құтқару капсуласына жібереді. Құтқару капсуласы планетадан алыс, ғаламның шетіне қарай беттейді. Оянғаннан кейін Rootes Grunty миссияны саботажға салғанына ашуланады. Grunty әрекеттерін Rootes-ке төрт суретті көрсету арқылы ақтауға тырысады. "Құстар жұбының" екі еркек сүйіскен екенін түсінген Rootes оларды білгенде өлтіретінін айтады. Grunty мұны білгендіктен, Rootes-тің "Құстар жұбын" босату себебін осылай түсінуіне мүмкіндік береді, осылайша Жерлік өкілдің Дирбану азаматтарын өлтіргені анықталған жағдайда туындауы мүмкін салдарлардан сақтанады. Ашуы басылғаннан кейін Rootes Grunty-дің тапқырлығына таңғалады. Дауыспен ойланып, Rootes Дирбану үкіметінің Жермен қарым-қатынас жасағысы келмеуінің себебі гомофобия болуы мүмкін екенін түсінеді: Жердегі еркектер мен әйелдер Дирбану еркектеріне ұқсас болғандықтан, Дирбанулар Жердің "гомосексуалдарға толы планета" екеніне қорқынышпен қарауы мүмкін. Дирбанулар бұл ойдың дұрыс емес екенін білсе де, осы тұжырымға деген сезімдері оларды кері қайтарады. Rootes сондай-ақ Дирбану үкіметі "Құстар жұбын" үйіне қайтаруға тырысқан болуы мүмкін екенін болжайды, себебі олардың Дирбану планетасының өкілдері ретінде қаралуына ұялаған. Дирбану планетасына келгеннен кейін Rootes "Құстар жұбының" жолда табиғи себептерден қайтыс болғанын хабарлайды, ал Жер кемесі кенеттен босатылып, екі әлем арасындағы болашақ қарым-қатынас күмәнді болып қалады. Қайтып келе жатқанда, Rootes қайтадан есінен танып, Grunty оны сүйіспеншілікпен ойлайды. Оқырман Grunty-дің гомосексуал екенін және Rootes-ке жасырын ғашық екенін түсінеді. Әңгіме басында барлығын білетін баяндаушы осы екеудің жұмыс байланысын бұзудың жалғыз жолы – "бұны Rootes-ке түсіндіруге" тырысу екенін атап өткен. Әңгіменің соңында осы сөздердің толық мағынасы ашылады.