Кіріспе
Чилилік ауыл тұрғыны және шебер ат темірші – Чилилік таза тұқымды жылқы осы атпен танымал. Хуасо (ˈwaso) – американдық ковбойға, мексикалық чарроға (және оның солтүстік нұсқасына, вакероға), Аргентина, Уругвай және Рио-Гранде-ду-Сулдың гаучосына, сондай-ақ Австралиялық малшыға ұқсас чилилік ауыл тұрғыны және шебер ат темірші. Әйел хуасоны хуаса дейді, бірақ оның әйеліне немесе сүйіктісіне «қытай» деген сөз жиірек қолданылады, оның киімін куэка биінде көруге болады. Хуасолар Чилидің орталық және оңтүстік бөліктерінде кездеседі, ал Айсен және Магеллан аймақтарындағы қой шаруалары гаучо деп аталады. Хуасо мен гаучоның басты айырмашылығы – хуасолар мал өсірумен қатар, егіншілікпен де айналысады. Хуасолар көбінесе Чилидің орталық аңғарында кездеседі. Олар жылқыға мініп, әдетте «чупалья» деп аталатын шөптен тоқылған шляпа киеді. Олар сондай-ақ «манта» немесе «чаманто» (бұл бастапқыда жер иелеріне арналған, себебі ол әлдеқайда қымбат) деп аталатын пончо киеді, оны қысқа Андалусиялық белдемшесімен және шикі теріден жасалған шұңқыр ұстағыштары бар ботинкалармен толықтырады, олар 4 дюймдік тікендері бар ұзын сабы бар шпорына тіреу береді, және тағы да көптеген дәстүрлі киімдер киеді. Хуасолар – чилилік фольклорлық мәдениеттің бір бөлігі және шерулерде, мерекелерде, тойларда және халық музыкасында маңызды рөл атқарады. Осы оқиғаларда дәстүрлі киім киген хуасоның қытай қызына күтім жасауы және куэка биін орындауы міндетті. Чилиде «хуасо» немесе «ауасадо» (хуасо сияқты) деген сөздерді әдепсіздік танытқан немесе қалалық өмірге бейімделмеген адамдарды сипаттау үшін жеңілтексіз қолдануға болады. (Бұл фактіге негізделмеген.)
the Chilean Thoroughbred horse of the same name
A huaso (ˈwaso) is a Chilean countryman and skilled horseman, similar to the American cowboy, the Mexican charro (and its northern equivalent, the vaquero), the gaucho of Argentina, Uruguay and Rio Grande Do Sul, and the Australian stockman. A female huaso is called a huasa, although the term china is far more commonly used for his wife or sweetheart, whose dress can be seen in cueca dancing. Huasos are found all over Central and Southern Chile while the Aysén and Magallanes Region sheep raisers are gauchos. The major difference between the huaso and the gaucho is that huasos are involved in farming as well as cattle herding. Huasos are generally found in Chile's central valley. They ride horses and typically wear a straw hat called a chupalla. They also wear a poncho—called a manta or a chamanto (although this was originally reserved to land owners, as it is much more expensive)—over a short Andalusian waist jacket, as well as tooled leather legging over booties with raw hide leather spur holders that sustain a long shanked spur with 4 inch rowels, and many other typical garments. Huasos are a part of Chilean folkloric culture and are a vital part of parades, fiestas, holidays, and popular music. The dancing of the cueca in which the coy china is courted by the persistent huaso, both traditionally attired, is de rigueur on such occasions. In Chile, the term huaso or ahuasado (in a huaso way) is also used disparagingly to refer to people without manners or lacking the sophistication of an urbanite, akin to US English redneck. (This is not based on fact.)
Этимология
Әртүрлі теориялар жиі айтылады: кечуа тіліндегі вакча (испан тілінде huacho деп алынған) сөзі "жетім", "қоғамға жатпайтын", демек, еркін және баспанасыз деген мағынаны білдіреді, бұл гуасо/гаучо мифінің маңызды аспектісі. Немесе, кечуа тіліндегі васу сөзінен шыққан, ол жануардың арқасы немесе қатаң, қарапайым дегенді білдіреді. Бұған қоса, guaso/a сөзі Андалусия және Америка испан тілінде соңғы мағынада қолданылады. Халықтық этимологияның бір түрі гуасоның қарама-қайшы бейнесін біріктіруге ықпал еткен сияқты: бір жағынан еркін атты (кейбір байлық пен тектілік білдіретін), екінші жағынан қарапайым ауыл тұрғыны. Екі мағына да Чилиде қолданылуында көрініс береді.