Кіріспе

Джон Гришемнің 2005 жылғы романы "Брокер" – американдық автор Джон Гришемнің 2005 жылғы 11 қаңтарда АҚШ-та жарық көрген, құпиялылығы күшті роман. Роман Джоэл Бэкменнің оқиғасын баяндайды, ол әлемдегі ең қуатты спутниктік бақылау жүйесін ең көп ақша төлеуге дайын болғанға сату үшін келісім жасауға тырысқан, жақында ғана босатылған тұтқын.

Сюжет

Джоэл Бэкман – Вашингтондағы ең беделді лоббистердің бірі, "Брокер" деп танылған. Алайда, Бэкманның өмірі ешкім білмейтін, бұрын хакерлік шабуылға ұшыраған тыңшылық спутнигіне қатысты келісімнің сәтсіз аяқталуынан құлдырайды, нәтижесінде ол түрмеге қамалады. Алты жыл өткен соң, саяси жағдай өзгеріп, билікке құмар басқа адамдар Бэкманның қанын іздей бастайды. Келісімдер жасалып, ұятқа ұшыраған президент ЦРУ-дың өтінішімен оған толық кешірім бергеннен кейін, Бэкман түнгі уақытта түрмеден шығарылып, әскери ұшаққа отырғызылып, Италияға жаңа өмір бастау үшін ұшып кетеді. Оның жаңа есімі бар, сондай-ақ итальян тілін үйретуге және Болоньядағы адамдармен араласуға көмектесетін құпия "достары" бар. Бірақ Бэкман бұл жаңа жағдайда бірдеңе дұрыс емес екенін жақын уақытта байқайды, себебі ол үнемі бақылауда. Шындығында, ЦРУ оны Қытай, Израиль, Ресей, Сауд Арабиясы және басқа да елдерден келген кәсіби саскінге дайындап отыр. Олар кім оны өлтіретінін күтіп, соның арқасында ондаған жылдардан бері АҚШ үкіметін мазалап жүрген ең үлкен құпияны – осы керемет, ең жетілген спутникті кім жасады деген сұраққа жауап табуға тырысады. Көрсетіліпті, бұл Қытай жасаған; төменгі спутниктік технология деңгейіне қарамастан, олар АҚШ-тан ақпаратты ұрлаған. Бэкман бірнеше саскінге жасалған қастандықтан мүжілмей шығып, ұлы Нилмен байланыс орната алады. Ол бақылаудан қашып, үйіне оралып, федералды үкіметпен жаңа келісімге келеді. ЦРУ-ға спутник туралы және оның бағдарламасының қолға түскені туралы хабар беріледі. Олар оған қарсы тұрып жатқан елдерді тоқтатуға барынша көмектесетініне уәде береді, бірақ кейбіреулері тыңдамайтынын ескертеді. Содан кейін Бэкман қашқанын жасыру үшін бұрынғы өміріне оралғандай көрінеді, содан кейін жасырын түрде жоғалып, Италияға қайта оралады деп болжанады.

Әдеби мәні және сын

"Брокер" кітабы New York Times бестселлерлер тізімінде бірінші орынға шықты. Кейбір сыншылар оны Гришемнің жақсы үлгідегі туындысы деп бағаласа, енді біреулері оны көркем әдебиетке айналдырылған Италияға жасалған бетпе-бет саяхат деп есептейді. New York Times газетінің кітапқа жазған рецензиясында президент Бушқа немесе 2001 жылы Билл Клинтонның соңғы сәттегі президенттік кешірімдеріне сілтеме жасайтын "ақымақ, бірақ адал" сипаттамасы айтылған. Романның Италияның Болонья қаласын сипаттауы өте нақты, бірақ онда бірнеше қателіктер бар. Мысалы, Санкт-Петроний шіркеуі "кафедралық собор" деп аталады, бірақ ол қаладағы ең ірі шіркеу болғамен, автордың өзі кітаптың басқа бөлімінде айтқандай, Болонья кафедралық соборы емес. Кітапта Болоньяның "Қызыл қала" деген лақап атының себебі, Италиядағы ең коммунистік қала болғандықтарымен түсіндіріледі. Бірақ шындығында, Болонья "ла Росса" ("қызыл") деген атты Маркс туғанға дейін, "коммунизм" сөзі ойлап табылғанға дейін, тіпті қызыл түс саяси идеологиямен байланыстырылғанға дейін ғасырлар бұрын алған. Бұл лақаптың себебі – қала орталығындағы көптеген ескі ғимараттардың қызыл түсті болуында, себебі жергілікті төбелердің топырағы кірпіш жасау үшін қыздырылғанда осы түске ие болады. Романның басты кейіпкерінің итальян тілінің сабағын оқытатын мұғалімі Болоньяда орта ғасырлық екі ғана мұнара сақталғанын, ал қалғандары 19 ғасырда жергілікті билік бұйрығымен бұзылғанын айтады. Алайда, Болоньяда көптеген орта ғасырлық мұнаралар әлі де тұр. Олардың кейбіреулерін басты кейіпкердің баратын Piazza Maggiore немесе Азинелли мұнарасының үстінен айқын көруге болады. 1917 жылы қала әкімдігі үш мұнараны жаңа сарайлар салу үшін бұзғаннан кейін, бұл шешім сол кездегі белгілі адамдар тарапынан қатты сынға ұшырады. Тағы бір қателік – құпия спутниктер жүйесінің орбиталық механикасына қатысты. Спутниктердің жер үстіндегі жылдамдығы сағатына 120 миль, ал Жер бетінен биіктігі 300 миль ғана; бұл төмен орбитадағы спутниктер үшін физикалық тұрғыдан мүмкін емес, олар орбитада тұру үшін сағатына 16 000 мильден астам жер үстіндегі жылдамдыққа (және шамамен 17 000 мильдік орбиталық жылдамдыққа) ие болуы керек. Басқа қателіктердің арасында кейіпкердің жарақат алғандықтан, медициналық шоттарын өтеуге кеңес беруі бар; Италияда жан-жақты мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі бар, сондықтан бұл мәселе орынсыз. Кейінірек, ЦРУ агенті "Alitalia" рейсімен Вашингтонға эконом-класспен саяхаттайды және сусынға ақы төлейді; "Alitalia" ұзақ қашықтықтағы рейстерінде барлық сусындар қамтылған.