Сенсорлық транскортикалды афазия: себептері, белгілері және емдеуі
Transcortical sensory aphasia
Транскортикалды сенсорлық афазия – мидың уақытша лобтарының зақымдануынан туындайтын тіл бұзылысы. Есту түсінігі нашарлайды, қайталау қабілеті сақталады, сөздер шатасқан. Диагностика тілдік тесттермен жүзеге асырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Транскортикальдық сезімдік афазия (ТСА) – мидың уақытша бөлігінің белгілі бір аймақтарына зақым келтіретін афазияның бір түрі. Оның салдарынан естіп түсіну қабілетінің нашарлауы, салыстырмалы түрде сақталған қайталау және семантикалық парафазиялармен еркін сөйлеу сияқты белгілер пайда болады. ТСА – Вернике афазиясына (қабылдамалы афазия) ұқсас ағымды афазия, бірақ сөздер мен тіркестерді қайталау қабілеті жақсырақ. Адам сұрақтарға жауап берудің орнына оларды қайталауы мүмкін ("эхолалия"). Функционалдық магниттік-резонанстық томография (fMRI) сияқты миді бейнелеу әдістері арқылы ТСА диагностикалау қиын, себебі нәтижелерді түсіндіру көбінесе күрделі болады. Сондықтан клиникалық мамандар пациентте ТСА белгілері бар-жоқ екенін анықтау үшін тілдік бағалаулар мен байқауларға сүйенеді. ТСА диагнозы қойылған пациенттерде сөйлеу және түсіну қабілетінің жартылай қалпына келуі байқалған. Афазияның кез келген түріне арналған логопедиялық әдістер оқыну және нейропластика принциптеріне негізделген. ТСА бойынша клиникалық зерттеулер шектеулі, себебі афазиямен ауыратын пациенттерде бұл жағдай сирек кездеседі, сондықтан жүйелі зерттеулер жүргізу өте қиын. ТСА-ны транскортикальдық моторлық афазиямен (ТМА) шатастырмау керек, ол жақсы түсіну және қайталау қабілетімен сипатталатын, бірақ ағымды емес сөйлеуге алып келеді. ТМА-мен ауыратын пациенттерде жазу дағдылары нашарлайды, сөйлеуге және ойын ұйымдастыруға қиындықтар туындайды.
Transcortical sensory aphasia (TSA) is a kind of aphasia that involves damage to specific areas of the temporal lobe of the brain, resulting in symptoms such as poor auditory comprehension, relatively intact repetition, and fluent speech with semantic paraphasias present. TSA is a fluent aphasia similar to Wernicke's aphasia (receptive aphasia), with the exception of a strong ability to repeat words and phrases. The person may repeat questions rather than answer them ("echolalia"). Transcortical sensory aphasia cannot be diagnosed through brain imaging techniques such as functional magnetic resonance imaging (fMRI), as the results are often difficult to interpret. Therefore, clinicians rely on language assessments and observations to determine if a patient presents with the characteristics of TSA. Patients diagnosed with TSA have shown partial recovery of speech and comprehension after beginning speech therapy. Speech therapy methods for patients with any subtype of aphasia are based on the principles of learning and neuroplasticity. Clinical research on TSA is limited because it occurs so infrequently in patients with aphasia that it is very difficult to perform systematic studies. TSA should not be confused with transcortical motor aphasia (TMA), which is characterized by nonfluent speech output, with good comprehension and repetition. Patients with TMA have impaired writing skills, difficulty speaking and difficulty maintaining a clear thought process.
Мидың зақымдалған аймақтары
Транскортикальды сенсорлық афазия мидың Верникке аймағына жақын орналасқан төменгі сол жақ маңдай бөлігінің зақымдануынан туындайды және көбінесе маңдай бөлігіндегі шағын қан кету, контузия немесе сол жақ артқы ми артериясының (АМС) инфарктісі салдарынан болады. Транскортикальды сенсорлық афазия – бұл фонологиялық өңдеу сақталған, ал лексикалық-семантикалық өңдеу бұзылған жағдай. Сондықтан пациенттер күрделі тіркестерді қайталап айта алады, бірақ олардың түсінігі және мағыналы сөйлеу қабілеті жеткіліксіз болады. Бұл ажылым ТСА-сы бар пациенттерде Верникке аймағы зақымдалмағандықтан туындайды, сондықтан түсінік бұзылған кезде қайталау қабілеті сақталады. Қайталау қабілеті сақталған пациенттер басқалардың айтқан қарапайым және күрделі тіркестерін қайталай алады, мысалы, пациенттен серуендегісі келетінін сұрағанда, ол «серуендеуге» деп жауап береді. Пациенттер дұрыс жауап берсе де, олардың ТСА деңгейіне байланысты, басқалардың не сұрағанын түсінбеуі мүмкін. Түсінудегі қиындықтармен қатар, транскортикальды сенсорлық афазия атау және парафазиядағы кемшіліктерімен де сипатталады. Алғашқы бағалау тілдік жетіспеушіліктің себебі афазия екенін анықтайды. Диагноз расталған жағдайда, келесі тексеру афазияның түрін және оның ауырлық дәрежесін анықтауға бағытталған болады. Бостондық диагностикалық афазия тестісі әңгімелесу мінез-құлқын бақылау арқылы сенсорлық афазияның ауырлығын анықтауға маманданған. Субъектінің сенсорлық ақпаратты өңдеу қабілетімен байланысты қабылдау және жауап берудің әртүрлі тәсілдері қарастырылады. Ми зақымдануының орны және афазияның түрі байқалатын симптомдардан шешіледі. Миннесота дифференциалдық диагностика тестісі – сенсорлық афазияны ең толық және ұзақ бағалау құралы. Ол есту және көру сезімдеріндегі, сондай-ақ оқу түсінігіндегі әлсіздіктерді анықтайды. Осы дифференциалдық диагноз негізінде пациентке ем тағайындалады. Ем жоспары жасалғаннан кейін, Порч коммуникативтік қабілеттер индексі жағдайдың болжамын және қалпына келтіру дәрежесін бағалау үшін қолданылады.
Transcortical sensory aphasia is caused by lesions in the inferior left temporal lobe of the brain located near Wernicke's area, and is usually due to minor hemorrhage or contusion in the temporal lobe, or infarcts of the left posterior cerebral artery (PCA). Transcortical sensory aphasia is a disorder in which there is a discrepancy between phonological processing, which remains intact, and lexical semantic processing, which is impaired. Therefore, patients can repeat complicated phrases, however they lack comprehension and propositional speech. This disconnect occurs since Wernicke’s area is not damaged in patients with TSA, therefore repetition is spared while comprehension is affected. Patients with intact repetition can repeat both simple and complex phrases spoken by others, e. g. when asked if the patient would like to go for a walk, he or she would respond "go for walk." Although patients can respond appropriately, due to the extent of their TSA, it is most likely that they do not comprehend what others ask them. In addition to problems in comprehension, transcortical sensory aphasia is further characterized based on deficits in naming and paraphasia. Initial assessment will determine if the cause of linguistic deficiency is aphasia. If the diagnosis is then confirmed, testing will next address the type of aphasia and its severity. The Boston Diagnostic Aphasia Examination specializes in determining the severity of a sensory aphasia through the observation of conversational behaviors. Several modalities of perception and response are observed in conjunction with the subject’s ability to process sensory information. The location of the brain lesion and type of the aphasia can then be inferred from the observed symptoms. The Minnesota Test for Differential Diagnosis is the most lengthy and thorough assessment of sensory aphasia. It pinpoints weaknesses in the auditory and visual senses, as well as reading comprehension. From this differential diagnosis, a patient’s course of treatment can be determined. After treatment planning, the Porch Index of Communicative Ability is used to evaluate prognosis and the degree of recovery.
Суреттеу
Сенсорлық афазияны бейнелеу техникаларын қолдану арқылы диагностикалауға болмайды. Симптомдары жоқ адамдар мен ауруға шалдыккан науқастардың арасындағы танымдық ерекшеліктер функционалдық магниттік-резонанстық томография (fMRI) арқылы байқалуы мүмкін. Дегенмен, бұл нәтижелер бақылау тобы мен диагностикаланған науқастар арасындағы уақытша танымдық өзгерістерді ғана көрсетеді. Емдеу барысындағы прогрессия деңгейі fMRI бақылауымен жүргізілетін танымдық тесттер арқылы бағалануы мүмкін. Көптеген науқастардың жағдайы уақыт өте келе қайталап тексеру және fMRI арқылы ми суретін алу арқылы бағаланады.
Sensory aphasia cannot be diagnosed through the use of imaging techniques. Differences in cognition between asymptomatic subjects and affected patients can be observed via functional magnetic resonance imaging (fMRI). However, these results only reveal temporal differences in cognition between control and diagnosed subjects. The degree of progression during therapy can also be surveyed through cognition tests monitored by fMRI. Many patients’ progress is assessed over time via repeated testing and corresponding cerebral imaging by fMRI.