Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аумен балық аулау әдісі (немесе аумен балық аулау; /s//eɪ//n/ SAYN') – балықты қоршауға арналған, ау деп аталатын, суда тік бойымен ілініп тұратын, төменгі жиегі салмақтармен, ал жоғарғы жиегі иінтіректермен бекітілген торды пайдалану арқылы жүзеге асырылатын балық аулау тәсілі. Ауларды жағадан немесе қайықтан қолдануға болады. Ау қолданатын қайықтар сейнерлер деп аталады. Сейнерлерден екі негізгі ау түрі қолданылады: қысқыш аулар және даниялық аулар. Ау, желілік аудан (гиллнет) өзгешелігі – ау балықты қоршап алады, ал желілік ау балықты тікелей ұстап алады.
Method of fishing with a net
Seine fishing (or seine haul fishing; /s//eɪ//n/ SAYN') is a method of fishing that employs a surrounding net, called a seine, that hangs vertically in the water with its bottom edge held down by weights and its top edge buoyed by floats. Seine nets can be deployed from the shore as a beach seine, or from a boat. Boats deploying seine nets are known as seiners. Two main types of seine net are deployed from seiners: purse seines and Danish seines. A seine differs from a gillnet, in that a seine encloses fish, where a gillnet directly snares fish.
Этимология
Сейн сөзінің бастауы көне ағылшын тіліндегі segne сөзінде, ол латын тілінен sagena арқылы тілге енген, ал оның түпнұсқасы грек тіліндегі σαγήνη sagēnē (сүйреп баруға арналған тор) болып табылады.
The word seine has its origins in the Old English segne, which entered the language via Latin sagena, from the original Greek σαγήνη sagēnē (a drag net).
Тарих
Сейндер бұрын кеңінен қолданылған, оның ішінде Тас дәуірі қоғамдарында да. Мысалы, маорилер бір шақырымнан асатын ауларды салу үшін үлкен каноэлерді пайдаланған. Аулар жасыл зығырдан тоқылған, тас салмақтармен және жеңіл ағаш немесе лақ жіптермен жабдықталған, оларды сүйреуге жүздеген адам қажет болуы мүмкін. Колумбия өзенінің бойындағы жергілікті американдықтар шырша түбір талшықтарынан немесе жабайы шөптен ау тоқып, салмақ ретінде тастарды қолданған. Ал балықтарды қорқытып, біріктіру үшін кедрден жасалған таяқтарды пайдаланған. Сейн торлары Жерорта теңізі аймағындағы ежелгі мәдениеттерде де кеңінен таралған. Олар б.з.д. 3000 жылға жатпайтын египеттік қабір суреттерінде кездеседі. Ежелгі Рим әдебиетінде ақын Овидий сейн ауларына, соның ішінде ысталған ағаштан жасалған иінтіректер мен қорғасын салмақтарға жиі сілтеме жасайды.
Seines have been used widely in the past, including by Stone Age societies. For example, the Māori used large canoes to deploy seine nets which could be over a kilometer long. The nets were woven from green flax, with stone weights and light wood or gourd floats, and could require hundreds of men to haul. Native Americans on the Columbia River wove seine nets from spruce root fibers or wild grass, again using stones as weights. For floats they used sticks made of cedar which moved in a way which frightened the fish and helped keep them together. Seine nets are also well documented in ancient cultures in the Mediterranean region. They appear in Egyptian tomb paintings from 3000 BC. In ancient Roman literature, the poet Ovid makes many references to seine nets, including the use of cork floats and lead weights.
Жағажайлық аулау
Жағажайлық желі жағалауға желінің бір бөлігін бекіту арқылы қолданылады, содан кейін желі суға сүйреліп, балықтар қоршалады, одан кейін жағаға тартылады. Көптеген елдер мұндай желілерді пайдалануға тыйым салған. Кения 2001 жылы жағажайлық желілерді қолдануға тыйым салды.
The beach seine is employed by anchoring a section of netting on the shoreline, then dragging the net into the water and surrounding the fish, before pulling it ashore. Several countries have prohibited the use of the seines. Kenya outlawed the use of beach seines in 2001.
Кепкен ау
Торға баулаудың кең таралған түрі – қалталы тор. Оның астыңғы жағында бірнеше сақиналар болады, содан осы тор "қалталы" деп аталады. Барлық сақиналар арқылы бір жіп (қалта жібі деп аталады) өтеді, оны тартып алғанда сақиналар біріне жақын тартылып, балықтың "темен қарай жүзіп құтылуына" немесе қашуына кедерес жасайды. Бұл операция дәстүрлі қалтаға ұқсас, оның қысқыш жібі болады. Қалталы тор бетке жақын жиналатын балық түрлерін аулау үшін артықшылықты техника болып табылады: сардина, скумбрия, анчоус, сельдь және тунаның кейбір түрлері (жиналатын); сондай-ақ, шамалы уақыттан кейін өзендерге және ағыстарға жұмыртқалауға жүзуге дайындалған лосось (жинақталу). Қалталы тормен жабдықталған кемелер – қалталы тор аулаушылар деп аталады. Сарапшылар қалталы торларды басқа әдістермен салыстырғанда ең тұрақты коммерциялық балық аулау әдістерінің бірі деп санайды. Қалталы тормен балық аулау кезінде қосымша уловтың (кездейсоқ ұсталған балықтардың) мөлшері азаяды, әсіресе, ірі балық түрлерін (сельдь немесе скумбрия сияқты) тығыз жиналатын жерлерде ауланғанда. Егер оны басқа түрлермен бірге жиналатын балықтарды аулауға немесе балық жинақтау құрылғыларымен бірге қолданса, қосымша уловтың үлесі айтарлықтай артады. Дегенмен, оларды билік органдарынан рұқсат алғаннан кейін терең теңізде де пайдалануға болады. Қалталы тормен балық аулау балық қорына кері әсер етеді, себебі ол мақсатты емес түрлерді кездейсоқ ұстауға және балық қорына тым көп қысым түсіруге әкелуі мүмкін.
A common type of seine is a purse seine, named such because along the bottom are a number of rings. A line (referred to as a purse line) passes through all the rings, and when pulled, draws the rings close to one another, preventing the fish from "sounding", or swimming down to escape the net. This operation is similar to a traditional style purse, which has a drawstring. The purse seine is a preferred technique for capturing fish species which school, or aggregate, close to the surface: sardines, mackerel, anchovies, herring, and certain species of tuna (schooling); and salmon soon before they swim up rivers and streams to spawn (aggregation). Boats equipped with purse seines are called purse seiners. Purse seines are ranked by experts as one of the most sustainable commercial fishing methods when compared with other options. Purse seine fishing can result in smaller amounts of by catch (unintentionally caught fish), especially when used to catch large species of fish (like herring or mackerel) that shoal tightly together. When used to catch fish that shoal together with other species, or when used in parallel with fish aggregating devices, the percentage of by catch greatly increases. However, they can be used in the deep sea, after obtaining permission from authorities. Purse seine fishing can have negative impacts on fish stocks because it can involve the bycatch of non target species and it can put too much pressure on fish stocks.
Қуат блогы
Қуат блогы – кейбір сейнерлерде ауларды тартуға қолданылатын механикалық шкив. БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының мәліметінше, қалталық аулаудың тиімділігіне қуат блогынан артық ешбір өнертабыс үлкен үлес қоспаған. Пуретик қуат блогының желісі 1950 жылдары енгізілді және қалталық аулауды механикаландырудың басты факторы болды. Бұл блоктардың, сұйық гидравликасының жетістіктерімен және жаңа, ірі синтетикалық аулардың пайда болуы қалталық аулау сипатын өзгертіп жіберді. Алғашқы Пуретик қуат блогы, лебедканың бұрмаланған басынан созылған үздіксіз арқанмен қоздырылған. Бүгінде қуат блоктарын әдетте негізгі немесе қосалқы қозғалтқышпен жұмыс істейтін гидравликалық сорғылар басқарады. Олардың айналу жылдамдығы, тарту күші және бағыты қашықтан басқарылады. Барабанды аулау кезінде ауды тарту және сақтау үшін қуат блогының орнына көлденең орнатылған барабан қолданылады. Ау дөңгелектің үстінен тартылып, содан кейін тік дөңгелектері бар дөңгелекті механизм арқылы өтеді. Дөңгелекті механизм корманың бойымен оңға-соққа жылжып, аудың барабанға тікелей және тығыз оралуын қамтамасыз етеді. Барабанды аулаудың қуат блогына қарағанда бірнеше артықшылығы бар. Ауды қуат блогынан екі еседен астам жылдамдықпен, өте тез тартуға болады, оны жоғары көтерудің қажеті жоқ, демек, бұл процеске қауіпсіздік кепілдігі беріледі. Ең маңызды артықшылығы – барабанды жүйені аз адамдармен басқаруға болады. Алайда, Аляска штатында барабанды аулау құралдарын пайдалануға тыйым салынған.
The power block is a mechanized pulley used on some seiners to haul in the nets. According to the UN Food and Agriculture Organization, no single invention has contributed more to the effectiveness of purse seine net hauling than the power block. The Puretic power block line was introduced in the 1950s and was the key factor in the mechanization of purse seining. The combination of these blocks with advances in fluid hydraulics and the new large synthetic nets changed the character of purse seine fishing. The original Puretic power block was driven by an endless rope from the warping head of a winch. Nowadays, power blocks are usually driven by hydraulic pumps powered by the main or auxiliary engine. Their rpm, pull and direction can be controlled remotely. The drum seine uses a horizontally mounted drum to haul and store the net instead of a power block. The net is pulled in over a roller, which spans the stern, and then passes through a spooling gear with upright rollers. The spooling gear is moved from side to side across the stern which allows the net to be guided and wound tightly on the drum. There are several advantages to the drum seine over the power block. The net can be hauled very quickly at more than twice the speed of using a power block, the net does not require overhead handling, and the process is therefore safer. The most important advantage is that the drum system can be operated with fewer deckhands. However, it is illegal to use a seine drum in the state of Alaska.
Даниялық ау
Даниялық ау, кейде зәкір ау деп те аталады, балық жиналатын қаппен екі ұзын қанаты бар конус пішіндес тордан тұрады. Сүйреу арқандары қанаттардан басталады, олар ұзын болғандықтан, белгілі бір аумақты қоршауға мүмкіндік береді. Даниялық ау шағын тралға ұқсас, бірақ сымдық бұрмалары әлдеқайда ұзын, ал саңрау тақталары жоқ. Балық аулайтын кеме ауды және арқандарды балықтардың айналасында шеңбермен жүргізеді. Арқандардың қозғалысы балықтарды орталық торға жинайды. Даниялық ау кемелері әдетте торлы ау кемелерінен үлкен болады, бірақ көбінесе оларға кішігірім кеме сүйемелдейді. Сүйреу арқандары көбінесе барабандарға оралады немесе орау машинасымен палубаға жиналады. "Маркер" ретінде бекітілген, жарқын түсті буй, ауды тартатын кезде бекітілген нүкте ретінде қызмет етеді. Әдетте бумға немесе айналмалы палуба крандарына орнатылған электр блогы ауды тартады. Даниялық аулау әдісі теңіз түбінде немесе теңіз түбіне жақын шашыраңқы немесе жиналған (топталған) балықтарды аулау үшін ең қолайлы. Бұл әдіс тегіс болғанымен, дөңгелек теңіз түбінде тралға қолдану мүмкін болмаған кезде пайдалы. Бұл әсіресе солтүстік аймақтарда тиімді, бірақ тропикалық және субтропикалық аймақтарда оның қолданылуы шектеулі. Тор негізгі кеме – сейнер немесе кішігірім көмекші кеме арқылы, бір ұшы зәкірленген дан (маркер) буйына бекітіліп жіберіледі. Сүйреу арқаны төленеді, содан кейін тор қанаты жіберіледі. Сейнер үлкен шеңбермен жүзіп, буйға оралғанда, аулау қабы мен қалған қанаты жіберіледі, соңынан қалған сүйреу арқаны жіберіледі. Осылайша үлкен аумақты қоршауға болады. Содан кейін арқанды орағыш машиналар арқылы сүйреу арқандары тартылады, осыдан кейін балық аулау қабы бекітіледі. Данияда аулаудың осы әдісі дамыған. Шотландтық аулау ("ұш сүйреу") кейінірек жасалған өзгеріс болды. Бастапқы процедура ұш сүйреуге ұқсас, бірақ ауды тартатын кезде бекітілген маркерлік буй қолданылады, сондай-ақ ауды және арқанды винчпен жабу қолданылады.
A Danish seine, also occasionally called an anchor seine, consists of a conical net with two long wings with a bag where the fish collect. Drag lines extend from the wings, and are long so they can surround an area. A Danish seine is similar to a small trawl net, but the wire warps are much longer and there are no otter boards. The seine boat drags the warps and the net in a circle around the fish. The motion of the warps herds the fish into the central net. Danish seiner vessels are usually larger than purse seiners, though they are often accompanied by a smaller vessel. The drag lines are often stored on drums or coiled onto the deck by a coiling machine. A brightly coloured buoy, anchored as a "marker", serves as a fixed point when hauling the seine. A power block, usually mounted on a boom or a slewing deck crane, hauls the seine net. Danish seining works best on demersal fish which are either scattered on or close to the bottom of the sea, or are aggregated (schooling). They are used when there are flat but rough seabeds which are not trawlable. It is especially useful in northern regions, but not much in tropical to sub tropical areas. The net is deployed, with one end attached to an anchored dan (marker) buoy, by the main vessel, the seiner, or by a smaller auxiliary boat. A drag line is paid out, followed by a net wing. As the seiner sweeps in a big circle returning to the buoy, the deployment continues with the seine bag and the remaining wing, finishing with the remaining drag line. In this way a large area can be surrounded. Next the drag lines are hauled in using rope coiling machines until the catch bag can be secured. The seine netting method developed in Denmark. Scottish seining ("fly dragging") was a later modification. The original procedure is much the same as fly dragging except for the use of an anchored marker buoy when hauling, and closing the net and warps and net by winch.