Индонезия үкіметі мен саясатының тарихы

Кіріспе

Индонезия Республикасының Үкіметі (кейде, әсіресе заңдарда Орталық Үкімет деп аталады) терминінің бірнеше мағынасы болуы мүмкін. Ең кең мағынасында ол үкіметтің үш дәстүрлі тармағын – атқарушы, заң шығарушы және сот тармақтарын білдіреді. Бұл термин сонымен қатар күнделікті басқару мен заң шығаруға жауапты болғандықтан, атқарушы және заң шығарушы биліктің біртұтас жиынтығын атау үшін де қолданылады. Ең тар мағынасында бұл термин Индонезия Министрлер кабинеті түріндегі атқарушы билікті білдіреді, себебі осы тармақ күнделікті басқаруға жауапты.

Индонезия мемлекеттік саясаты.

Либералды демократия кезеңі

Индонезияда либералды демократия дәуірі 1950 жылғы 17 тамызда, Индонезияның федералды Құрама Штаттары құрылғаннан кейін бір жылға жетпей таратылғаннан кейін басталды және 1959 жылғы 5 шілдеде Президент Сукарноның басшылық демократияны енгізу туралы жарлығымен және соғыс жағдайының енгізілуімен аяқталды. Бұл кезеңде 1955 жылғы Бандунг конференциясы, Индонезияның алғашқы жалпы және Конституциялық ассамблея сайлаулары сияқты маңызды оқиғалар болды, сондай-ақ екі жылдан аспайтын кабинеттермен сипатталатын, ұзаққа созылған саяси тұрақсыздыққа куә болдық.

Жетекші демократия дәуірі

Жетекшілік демократия – Индонезияда 1959 жылдан бастап 1966 жылы Жаңа тәртіп орнағанға дейін сақталған саяси жүйе. Бұл президент Сукарноның ойлап тапқан идеясы еді және саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Сукарно Батыс үлгісіндегі демократияның Индонезияның жағдайына сай емес деп санады. Оның орнына ол ауылдық ақсақалдардың жетекшілігімен өтетін пікір-алу және келісімге келудің дәстүрлі ауылдық жүйесіне негізделген жүйе іздеді.

Жаңа тәртіпке көшу

Индонезияның 1960-шы жылдардың ортасында "Жаңа тәртіпке" көшуі 22 жыл бойы билік жүргізген елдің алғашқы президенті Сукарноны биліктен ығыстырды. Бұл елдің қазіргі тарихындағы ең даулы кезеңдердің бірі болды және Сухартоның 31 жылдық президенттік билігінің бастауын берді. "Ұлы даланг" ("қуыршақ шебері") деп сипатталған Сукарно, армия мен Индонезия Коммунистік партиясының (ПКИ) өзара қарама-қарсы және күшейе түсетін антагонистік күштерін теңестіру арқылы билікке ие болды. 1965 жылға қарай, ПКИ үкіметтің барлық деңгейлеріне кеңінен еніп, армияның есебінен ықпалын арттырды. 1965 жылдың 30 қыркүйегінде, қарулы күштер ішіндегі топ – "30 қыркүйек қозғалысы" деп аталатын ұйым жасаған әрекет (көбінесе "төңкеріс әрекеті" деп танылады) нәтижесінде әскерилердің ең жоғары шенді алты офицері қаза тапты. Бірнеше сағат ішінде генерал-майор Сухарто өзінің бағынындағы күштерді жұмылдырып, Джакартаны бақылауға алды. Әскердің жетекшілігімен коммунистерге қарсы күресшілер ел бойынша коммунистерді құртуға кірісіп, шамамен жарты миллион адамды өлтірді және дағдарысқа ресми түрде кінәлі деп танылған ПКИ-ді жойды. Саяси жағынан әлсіреген Сукарно, қарулы күштердің басшысы болған генерал Сухартоға маңызды саяси және әскери өкілеттіктерді беруге мәжбүр болды. 1967 жылдың наурыз айында Индонезия парламенті (MPRS) генерал Сухартоны президент міндетін атқарушы деп тағайындады. Бір жылдан кейін ол ресми түрде президент болып тағайындалды. Сукарно 1970 жылы қайтыс болғанға дейін дерлік үй қамауында өмір сүрді. Солшыл Сукарноның басшылығымен 1960-шы жылдардың басында болған қызыл туған ұлтшылдыққа, революциялық риторикаға және экономикалық сәтсіздікке қарағанда, Сухартоның батысқа бағытталған "Жаңа тәртібі" экономиканы тұрақтандырды, бірақ Панчасила саясатын жалғастырды.

Жаңа тәртіп дәуірі

Жаңа тәртіп – Индонезияның екінші президенті Сухартоның 1966 жылы билікке келген кезде өзінің режимін сипаттау үшін қолданған термині. Сухарто бұл терминді өзінің билігін алдыңғы президент Сукарноның билігінен ("Ескі тәртіп" немесе Орде Лама деп аталған) ажырату үшін пайдаланды. "Жаңа тәртіп" термині соңғы кезде Сухарто жылдарымен (1966–1998) теңестіріле бастады. 1965 жылы жасалған төңкеріс әрекетінен кейін саяси жағдай белгісіз болды, бірақ Сухартоның "Жаңа тәртібі" Индонезияның тәуелсіздік алғаннан кейінгі мәселелерінен үзіліс жасауды қалаған топтардан кең қолдау тапты. "66-шы буын" (Анкатан 66) жас лидерлердің және жаңа интеллектуалдық ойдың пайда болуын білдірді. Индонезиядағы қауымдық және саяси қақтығыстардан соң, сондай-ақ 1950 жылдардың соңынан 1960 жылдардың ортасына дейінгі экономикалық құлдырау мен әлеуметтік дағдарыстан кейін "Жаңа тәртіп" саяси тұрақтылыққа, экономикалық дамуға және саяси процеске жаппай араласуды тоқтатуға бағытталды. 1960 жылдардың соңында қалыптасқан "Жаңа тәртіптің" ерекшеліктері – әскерилердің күшті саяси рөлі, саяси және қоғамдық ұйымдардың бюрократиялануы мен корпоративтенуі, сондай-ақ оппозицияға қатысты таңдаулы, бірақ тиімді репрессия болды. Режимнің 32 жыл бойы сақтаған басты ерекшелігі – қатаң коммунизмге қарсылық. Алайда, бірнеше жыл өткен соң, оның көптеген бастапқы одақтастары "Жаңа тәртіпке" салқын қарай бастады немесе оған қарсы болды, ол тар азаматтық топтың қолдауымен әскери фракциядан құралды. 1998 жылғы Индонезия революциясында Сухартоны отставкаға кетуге мәжбүрлеген және кейін билікке келген демократия жақтастары арасында "Жаңа тәртіп" термині жағымсыз мағынада қолданыла бастады. Ол көбінесе Сухарто кезеңімен байланысты болған немесе оның авторитарлық режимінің тәжірибесін сақтаған тұлғаларды сипаттау үшін қолданылады, мысалы, сыбайлас жемқорлық, сөз байласу және туысқандық (ККН: korupsi, kolusi, nepotisme) сияқты құбылыстар.

Реформалар дәуірі

Индонезиядағы Сухартодан кейінгі кезең 1998 жылы Сухартоның құлауымен басталды, оның ішінде Индонезия өтпелі кезеңде болды, бұл кезең Индонезияда Реформаси (ағылшын тілінде: Reform) деп аталады. Авторитарлық президент Сухартоның отставкасынан кейін, үш онжылдық «Жаңа тәртіп» кезеңі аяқталып, ашық және либералды саяси-әлеуметтік орта қалыптасты. Конституциялық реформа процесі 1999 жылдан 2002 жылға дейін жалғасты, нәтижесінде төрт конституциялық түзету маңызды өзгерістерге әкелді. Олардың ішінде президент пен вице-президенттің бес жылдық мерзімге дейін шектелген мерзімі, сондай-ақ тепе-теңдік пен бақылау жүйесін құру шаралары бар. Ең жоғары мемлекеттік институт – Халық кеңесі (МПР), оның бұрынғы функциялары президент пен вице-президентті сайлау (2004 жылдан бастап президент халықпен тікелей сайланады), мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын белгілеу және конституцияны өзгерту болды. 695 мүшелі МПР-ға Өкілдер палатасының (Халық өкілдері кеңесі, ДПР) барлық 550 мүшесі, сонымен қатар жиырма алты провинциялық парламенттар сайлаған 130 «өңірлік өкіл» және қоғамдық ұйымдардан тағайындалған алпыс бес мүше кіреді. ТНИ/POLRI-ның ДПР және МПР-дағы өкілдігі 2004 жылы тоқтатылды. Қоғамдық ұйымдардың МПР-дағы өкілдігі 2004 жылы конституциялық өзгерістер арқылы жойылды. Бұрынғыда «резеңке марка» рөлінде болған ДПР мен МПР айтарлықтай билікке ие болып, атқарушы билікті қадағалауда белсенділік танытуда. 2004 жылғы конституциялық өзгерістерге сәйкес, МПР екі палаталы заң шығарушы органға айналды, онда әр провинция төрт мүшемен өкілдік ететін Өңірлер өкілдері кеңесі (DPD) құрылды, бірақ оның заң шығару өкілеттігі ДПР-ге қарағанда шектеулі. Президент тағайындалған кабинеті арқылы үкіметтің басқаруын жүргізу құқығын сақтайды. 1999 жылдың маусым айында өткен жалпы сайлауда 40 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет ұлттық, провинциялық және өңірлік парламенттер еркін сайланды. 1999 жылдың қазанында МПР елдің төртінші президенті ретінде Абдуррахман Вахидті, ал вице-президент ретінде елдің бірінші президенті Сукарноның қызы Мегавати Сукарнопутрині сайлады. Жалпы сайлауда Мегаватидің PDI P партиясы ең көп дауыс жинады (34%), ал Сухарто дәуіріндегі үстем партия Голкар екінші орынды иеленді (22%). Басқа да бірнеше, көбінесе ислами партиялар ДПР-да орын алуға жеткілікті үлес алды. 2004 және 2009 жылдары тағы да демократиялық сайлаулар өтті.

The Post Suharto era in Indonesia began with the fall of Suharto in 1998 during which Indonesia has been in a period of transition, an era known in Indonesia as Reformasi (English: Reform). A more open and liberal political social environment ensued following the resignation of authoritarian President Suharto, ending the three decades of the New Order period. A constitutional reform process lasted from 1999 to 2002, with four constitutional amendments producing important changes. Among these are term limits of up to two five year terms for the President and Vice President, and measures to institute checks and balances. The highest state institution is the People's Consultative Assembly (MPR), whose functions previously included electing the president and vice president (since 2004 the president has been elected directly by the people), establishing broad guidelines of state policy, and amending the constitution. The 695 member MPR includes all 550 members of the House of Representatives (People's Representative Council, the DPR) plus 130 "regional representatives" elected by the twenty six provincial parliaments and sixty five appointed members from societal groups

The DPR, which is the premier legislative institution, originally included 462 members elected through a mixed proportional/district representational system and thirty eight appointed members of the armed forces (TNI) and police (POLRI). TNI/POLRI representation in the DPR and MPR ended in 2004. Societal group representation in the MPR was eliminated in 2004 through further constitutional change. Having served as rubberstamp bodies in the past, the DPR and MPR have gained considerable power and are increasingly assertive in oversight of the executive branch. Under constitutional changes in 2004, the MPR became a bicameral legislature, with the creation of the Dewan Perwakilan Daerah (DPD), in which each province is represented by four members, although its legislative powers are more limited than those of the DPR. Through his appointed cabinet, the president retains the authority to conduct the administration of the government. A general election in June 1999 produced the first freely elected national, provincial and regional parliaments in over forty years. In October 1999 the MPR elected a compromise candidate, Abdurrahman Wahid, as the country's fourth president, and Megawati Sukarnoputri—a daughter of Sukarno, the country's first president—as the vice president. Megawati's PDI P party had won the largest share of the vote (34%) in the general election, while Golkar, the dominant party during the Soeharto era, came in second (22%). Several other, mostly Islamic parties won shares large enough to be seated in the DPR. Further democratic elections took place in 2004 and 2009.

Заң шығарушы органдар

MPR Индонезияның саяси жүйесінің заң шығарушы тармағы болып табылады. MPR екі палатадан тұрады: төменгі палата, ол көбінесе Халық өкілдері кеңесі (немесе DPR) деп аталады, және жоғарғы палата, ол Өңірлік өкілдер кеңесі (немесе DPD) деп аталады. DPR парламент мүшелері көпмандатты сайлау округтері арқылы сайланады, ал DPD сенаторлары Индонезияның 34 провинциясының әрқайсысынан 4 адамнан сайланады. DPR заң шығару билігінің көп бөлігін иеленеді, себебі заңдарды қабылдау құқығы тек оған ғана берілген. DPD DPR-ға көмекші орган ретінде қызмет етеді; ол заң жобаларын ұсына алады, пікір білдіре алады және талқылауларға қатыса алады, бірақ заңдық өкілеттігі жоқ. MPR-дің жеке палаталарға берілгеннен басқа да билігі бар. Ол конституцияға өзгерістер енгізеді, президентті қызметке тағайындайды және импичмент процедураларын жүргізеді. MPR осы функцияларды орындағанда, екі палатаның мүшелерін біріктіру арқылы әрекет етеді.

Сот жүйесі

Индонезияның Жоғарғы соты – сот жүйесінің ең жоғары сатысы болып табылады. Оның судьялары президент тарапынан тағайындалады. Конституциялық сот конституциялық және саяси мәселелер бойынша шешім шығарады, ал Сот комиссиясы судьялардың қызметін қадағалайды.

Индонезияның Аудит комитеті

Индонезияның Аудит Кеңесі – орталық үкімет, жергілікті өкімет, Индонезия Банкі сияқты өзге мемлекеттік мекемелер, мемлекеттік және коммуналдық меншіктегі кәсіпорындар, мемлекеттік қызметтер кеңесі, сондай-ақ мемлекеттік қаржыны басқаратын институттар мен басқа да ұйымдардың мемлекеттік қаржыны басқару және олардың есеп беруін тексеруге жауапты жоғары мемлекеттік орган.