Кіріспе

Лейтенант Хорнбловер (1952 жылы жарияланған) – К. С. Форестердің Хортио Хорнбловер романы. Бұл серияның хронологиялық екінші кітабы, ал жарық көру ретімен жетіншісі. Бұл кітап сериядағы ерекшелік болып табылады, себебі ол Хортио Хорнбловердің емес, Буштың көзқарасынан баяндалады. Бұл Форестерге Хорнбловердің сәтті болмаған алғашқы некесін түсіндіруге және Хорнбловерге объективті баға беруге мүмкіндік берді. Бұл ерекше повестволеу стилі сонымен қатар Форестерге роман барысында, бірте-бірте ашылатын, капитан Сойердің қалай жарақаттанғаны туралы құпияны сақтауға көмектеседі – мүмкін, Хорнбловер осы оқиғаның куәсі болған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Уильям Буш, Хорнблоуэрдің адал серігі және ең жақсы досы, HMS Renown кемесіне үшінші лейтенант ретінде келіп қосылады. Хорнблоуэр бесінші және ең кіші лейтенант. Капитан Джеймс Сойердің параноядан зардап шегетіні, оның билігін күшпен басып тастауға жасалған қастандықтарды күдіктене беруі және Хорнблоуэр мен басқа офицерлерге түсініксіз, себепсіз жазалар тағайындауы анық көрінеді. Жас ерікті Веллард бұл жағдайдан ерекше қиындық көреді. Төрт лейтенант төменгі палубада не істеу керектігін талқылау үшін құпия түрде жиналады, бірақ Веллард капитанның «көтерілісшілерді» ұстауға бара жатқанын ескерткенде, олардың әңгімесі үзіледі. Офицерлер шашырап кетеді. Содан кейін капитанның жүк қоймасына басымен құлап түскенін біледі. Капитан есін жиғанда, құлау салдарынан толыққанды ақыл-есінен айырылып, қызметін жалғастыра алмайды. Бірінші лейтенант Баклэнд басшылықты өз қолына алады. Испан каперлерінің бекінісін басып алуға бұйрық алған ол, дөңгелектеп шабуыл ұйымдастырады, бірақ ол сәтсіз аяқталады. Хорнблоуэр түнгі күтпеген шабуыл жасауды ұсынады. Буш сәтті шабуылға жетекшілік етеді, бірақ қалған испандық күштердің толыққанды бас иедіруіне келісуде Хорнблоуэр маңызды рөл атқарады. Саманадағы испандық база жойылды, испандық каперлік кеме және бірнеше шағын қайықтар қолға түсті, ал Баклэндтің жоғарылауы шамалы болды. Алайда, испандық тұтқындар түні бойы Renown кемесін басып алып, Баклэндті ұйықтап жатқанда тұтқынға алады. Хорнблоуэр кемені қайта басып алады, бірақ қаһарлы шайқаста Буш ауыр жарақат алады, ал көмексіз Сауер қаза табады. Портқа оралғаннан кейін, қиын тергеу басталады. Хорнблоуэр капитан Сойердің жүк қоймасына қалай құлағанын білмейтінін бірнеше рет мәлімдейді. Сойердің беделін сақтауға тырысқан сот ешкімді кінәлі деп таба алмады, бірақ Баклэндтің жоғарылауына кедергі келтірілді, ал Хорнблоуэр командирлік шеніне көтерілді. Өкінішке орай, Хорнблоуэрдің жоғарылауы расталмас бұрын, 1802 жылы Амиен бейбіт шартына қол қойылып, ол лейтенант шеніне қайта оралады. Сонымен қатар, шенін төмендету ретроспективті болып саналады, сондықтан ол командир ретінде алған қосымша ақшаны уақыт өте келе қайтаруға міндетті. Төтенше жағдайға түскен ол, жоғары сыныптағы ойын үйінде қарапайым жалақыға (және жеңіске немесе жеңіліске байланысты) вист ойнап, күнкөрісін табады. Ол жатақханада тұрады, онда болашақ әйелі Мариямен (туған тегі Мейсон), үй иесінің қызымен танысады. Буш оны бірнеше рет кездестіреді және газетте мичман Веллардтың, Сойердің жүк қоймасына құлауына күдік келген, апат салдарынан суға батып кеткенін оқиды. 1803 жылы Амиен бейбіт шарты аяқталады. Соғыс әлі басталған жоқ, бірақ ол жақын арада болады, бұл Хорнблоуэр мен Буш кездесетін әскер жинаушылар тобының болуынан көрінеді. Хорнблоуэрдің жоғарылауы расталады (Адмиралтейство лордының ерекше карта ойнау шеберлігімен таң қалдырады) және ол соғыс шлюпінің командирі болып тағайындалады.

Теледидарлық бейімдеу

Бұл роман Hornblower телефильмдер сериясының 5-ші және 6-шы эпизодтарына, Renown кемесінің сапары мен одан кейінгі тергеуге, сондай-ақ 7-ші эпизодтың басындағы кейбір сахналарға материал болып табылады.