Бұддалық ритуалдар мен практикалар: тарихы мен түрлері
Buddhist liturgy
Буддалық литургия – буддалық қауымдастықтағы құрмет көрсету және құдайға сыйынбау рәсімі. Сутралар, мантралар мен ғибадатта қолданылатын заттар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддистік литургия – Буддистік әлемдегі дерлік барлық дәстүрлі ағымдар мен секталардағы Буддистік Санга қауымдастығында орындалатын құрмет көрсету және құлшылық етудің ресми рәсімі. Ол көбінесе күніне бір немесе бірнеше рет орындалады және Тхеравада, Махаяна және Ваджраяна секталары арасында өзгеше болуы мүмкін. Литургияның негізгі бөлігі – сутраны немесе сутрадан алынған үзінділерді, мантраны (әсіресе Ваджраянада) және бірнеше gatha-ларды жатқа айту немесе оқу. Практиканы қандай жолмен атқаруды қаласа, оны ғибадатханада немесе үйде орындауға болады. Литургия көбінесе құрмет тұтатын нысанның алдында орындалады және жарық, құрбандық иіс, су және/немесе тағам сыйлаумен бірге жүреді.
Buddhist liturgy is a formalized service of veneration and worship performed within a Buddhist Sangha community in nearly every traditional denomination and sect in the Buddhist world. It is often done one or more times a day and can vary amongst the Theravada, Mahayana, and Vajrayana sects. The liturgy mainly consists of chanting or reciting a sutra or passages from a sutra, a mantra (especially in Vajrayana), and several gathas. Depending on what practice the practitioner wishes to undertake, it can be done at a temple or at home. The liturgy is almost always performed in front of an object or objects of veneration and accompanied by offerings of light, incense, water and/or food.
Жапон буддалық литургиясы (гонгё)
Жапонияда гонкёны кейде о-цутоме (お勤め) немесе шоджин (精進) деп те атайды. Бұл үш терминнің де бәрі де қалыпты жапон сөздері және олардың ешқайсысы нақты бір ағымға немесе мектепке ғана тән емес.
In Japan, gongyo is also sometimes called o tsutome (お勤め) or shōjin (精進). All three terms are common Japanese words and none is specific to any particular sect or school.
"Гонгё" сөзінің шығу тегі
Гонгё сөзі ежелгі Қытайда пайда болған; қазіргі кезде ол көбінесе буддизмде қолданылса да, алғаш рет даосизм классигі «Чжуан Цзи»-де кездеседі. Оның бастапқы мағынасы – "табандылық, жақсы біліп, үздіксіз еңбек ету". Қытай философы Чжуанцзи бұл сөзді даосизмнің ертерек классикасы – Лаоцзының «Дао Дэ Цзин» еңбегінен абстракциялап, өзгерткен. «Дао Дэ Цзин»-де: «上士闻道，勤而行之» делінеді, яғни күш-жігер жұмсап, тәжірибе жасау. Суй және Тан дәуірлерінде будда философиясы Орталық Қытайда қарқынды дамып, даосизмнің ықпалына түсті. Қытай буддист философтары бұл сөзді даосизм классикаларынан алып, буддизммен бірге Кореяға, Жапонияға, Вьетнамға таратты.
The word gongyo originated in ancient China; although nowadays it is more often used in Buddhism, it first appeared in the Taoism classic Zhuang Zi. Its original meaning is "assiduous or hard and frequent walking/practice". Chinese philosopher Zhuangzi abstracted and modified this word from an earlier classic of Taoism Laozi's Tao Te Ching, in which it states:“上士闻道，勤而行之”, which means taking effort and practicing. During the Sui and Tang dynasties, the buddhist philosophy developed dramatically in central China, and was influenced by Taoism. Chinese Buddhist philosophers borrowed this word from Taoism classics, and it spread to Korea, Japan, Vietnam with Buddhism.
Шыңго буддизмі
Шыңгон буддизмінің гонкёсы түрлі бағыттарында әртүрлі болады, бірақ олардың барлығы негізінен Ханья Шингёны, Он үш Будданың мантраларын және басқа мантраларды, Жарық Мантрасын және гохогоны, Кукайдың қасиетті есімін жаттайды. Бұған қоса, діни қызметкерлер тұратын ғибадатханаларда Праджанапарамита ная сутрасы (Ришукё), Лотос сутрасының Самантамуха тарауы, ұзақ мантралар және мантра түріндегі мақтаулар сияқты басқа да мәтіндерді оқу кең таралған. Гонгё будданың денесі, сөзі және санасы туралы медитацияны баса назар аударатындықтан, буддашыл емес Шыңгон буддистері үшін өте маңызды.
The gongyo of Shingon Buddhism differs amongst various sub sects, but all of them mainly recite the Hannya Shingyo, the mantras of the Thirteen Buddhas and other mantras, the Light Mantra, and the gohogo; the saintly name of Kukai. In addition, recitation of other texts such as the Prajanaparamita naya Sutra (Rishukyo), the Samantamukha chapter of the Lotus Sutra, longer mantras, and praises in mantra form are common in temples where priests reside. Gongyo is important for lay Shingon Buddhists to follow since the practice emphasizes meditation of the body, speech and mind of a buddha.
Ничирен буддизмі
Ничирен буддистері Гонгёның бір түрін орындайды, ол Лотос Сутрасының белгілі бір бөлімдерін оқудан және даймокуды жатқа айтудан тұрады. Гонгё форматы дінге және ағымға қарай әртүрлі болады. Мысалы, Ничирен Шошу және Ничирен Шу сияқтылары өздерінің практикасында ұзақ жылдар бойы сақталған белгілі бір ретпен орындайды, ал Сока Гаккай Интернешнл сияқты басқалары гонгио форматтарын қазіргі заманға бейімдеп әртүрлі өзгертеді, соңғысы – 2015 жылғы литургиялық форматтың нұсқасы.
Nichiren Buddhists perform a form of gongyo that consists of reciting certain passages of the Lotus Sutra and chanting daimoku. The format of gongyo varies by denomination and sect. Some, like Nichiren Shoshu and Nichiren Shu, have a prescribed formula which is longheld in their practice, while others such as the Soka Gakkai International variedly change their gongyo formats depending on modernity, the most recent being the 2015 edition of their liturgy format.