Кіріспе

Рональд Х. Миллер (17 сәуір 1938 – 4 мамыр 2011) – Иллинойс штатындағы Лейк Форест колледжінің Дінтану кафедрасының профессоры. Миллер Солтүстік-Батыс университетінен Салыстырмалы діндер бойынша философия докторы (Ph.D.) дәрежесін, ал Сент-Луис университетінен бакалавр (B.S.) және магистр (M.A.) дәрежелерін алған. Ол 1975 жылы құрылған дінаралық зерттеулер мен диалогқа арналған ересектер білім беру тобы Common Ground-тың негізін қалаушыларының және бірлескен директорының бірі болды. Миллер "Дінаралық қарым-қатынас жобасы 21" ұйымының вице-президенті және "Бейбітшілік қолы" ұйымының кеңесінің мүшесі болды. Бұл ұйым АҚШ-та екі апталық бағдарламаға Америка, Палестина және Израильден келген жасөспірімдерді Орта Шығыстан біріктіреді. Миллер елдің түкпір-түкпіріндегі көптеген шіркеулерде, ғибадатханаларда, мешіттерде және орталықтарда лекция оқыды, сондай-ақ Жаңа Өсиет зерттеулеріндегі, руханиятта және философиядағы қазіргі заманғы мәселелерді қарапайым халыққа жеткізетін кітаптар жазды.

Матайдың жасырын Евангелиі

2004 жылы Миллер Матай ішкі кітабын қайта аударды және оған «Матайдың жасырын ішкі кітабы: түсіндірмелер мен талқылаулар» деген тақырыпта кеңейтілген түсіндірме жазды. Миллер Матай кітабы Исаның (немесе ол аударғандай, Ешу) өлімінен шамамен 60 жыл өткен соң жазылған деп санайды. Марк және Матай ішкі кітаптарындағы Ешудың сөздерінің айырмашылықтарын атап өте отырып, Миллер автордың мақсатын түсінуге және Ешудың сөздерінің бастапқы мағынасын анықтауға тырысты. Миллер христиандардың қасиетті санатын – яғни, бойжеткен қыздың тууы, соңғы кешкі ас және қайта тірілу оқиғаларын – бірінші ғасырдағы нақты христиандық топтарға Матайдың діни мақсатын уағыздаған «христиандық мидраш» деп қарастырды. Миллер Матайдың мақсаты – яһудилердің Ешуды қабылдамауына кінәлі екенін тарату екенін айтты. Миллер Ешуды екі дүниелік санасы рухани түрленген мистик ретінде қарастырды, оның үйретулері санамызды өзгертіп, зорлықсыз өмір сүруге бағыттай алады.

Тома туралы ізгі хабар

Миллер өзінің "Томас кітабы: Рухани тәжірибеге арналған нұсқаулық" деген жеке кітабында Томас кітабындағы Исаның көптеген мәлімдемелеріне түсініктеме береді. Осы жиі түйсікті мәлімдемелерді түсіндіру барысында, ол оларда тұрақты – тіпті рационалды шектен шыққан – рухани хабарлама бар екенін анықтайды. Миллер дәстүрлі догматикалық христиандар мен Томас кітабындағы Исаның ізбасарларын қатаң ажыратады. Ол өзі көздейтін руханиятты ұстанатын адамдарды "Томас христиандары" деп атайды. Миллер осы Ізгі хабарды Иса қозғалысының ерте кезеңінде Томас ізбасарларының бірі жазған деп есептейді. Оның пікірінше, бұл Иса қозғалысы яһуди дінінен ажырамас бұрын болған.