Кіріспе

Кассиопея шоқжұлдызындағы α жұлдызы немесе Альфа Кассиопеясы, сондай-ақ Шедар (/'//sh//E//d//ɑr/) деп аталады, Кассиопея шоқжұлдызының солтүстігіндегі екінші дәрежелі жұлдыз. Иоганн Байер бұл жұлдызды "альфа жұлдызы" деп атағанмен, α Cas-тың көзбен көрінетін жарықтығы шоқжұлдыздағы "бета" (β) жұлдызына (Бета Кассиопеясы) жақын, және қолданылған толқын ұзындығына байланысты сәл жарық немесе сәл күңгірт көрінуі мүмкін. Дегенмен, NASA-ның WISE телескопының жаңа есептеулері α Cas Кассиопеядағы ең жарық жұлдыз екенін растады, оның шартты шамасы 2.240-қа тең. Оның абсолютті шамасы β Cas-тан 18 есе артық, ал Күннен төрт есе қашықта орналасқан.

Номенклатура

α Cassiopeiae (лат. Alpha Cassiopeiae) – жұлдыздың Байер белгілеуі. Ол алғаш рет XIII ғасырдағы Альфонсин кестелерінде кездескен дәстүрлі Шедар деген атаумен белгілі болған. Бұл атау араб тіліндегі صدر şadr сөзінен шыққан, ол "кеуде" деген мағынаны білдіреді және бұл сөз мифологиялық патшайым Кассиопеяның жүрегіндегі орнына байланысты туындаған. Иоганн Хевелиус өзінің еңбектерінде Шедир деген атты қолданған, алайда бұл араб транслитерациясының Шедар, Шадар, Шедер, Седер, Шедис және Шедер сияқты қосымша дәстүрлі жазылымдары да болған. 2016 жылы Халықаралық астрономиялық одақ жұлдыз аттарын каталогтау және стандарттау мақсатында Жұлдыз аттары жөніндегі жұмыс тобын (WGSN) құрды. WGSN 2016 жылдың 21 тамызында осы жұлдыз үшін Schedar атауын бекітті және ол қазірде IAU бекіткен жұлдыз аттарының тізіміне енгізілді. Осының салдарынан, Альфа Кассиопеяның қытайша атауы 王良四 (Wáng Liáng sì, ).

Көріну мүмкіндігі

56° 32' Солтүстік бұрылысымен α Cassiopeiae негізінен Солтүстік жарты шардан көрінеді. Бұл жұлдызды Жер шарындағы көптеген бақылаушылар көре алады, тіпті Перт (Австралия), Сантьяго (Чили) және басқа да ±33° Оңтүстік ендікке дейінгі елді мекендерде де, әрине, көкжиекке жақын тұрғанда. α Cassiopeiae Көше жолы галактикасының бағытында орналасқан, сондықтан бұл жұлдызға жақын басқа да көзге көрінетін аспан денелерін көруге болады – Пакман тұмандығы, NGC 436 және NGC 457 олардың ішінде. Альфа-Кес Эдинбург, Копенгаген және Мәскеу сияқты қалалардың үстінде ең биік нүктесіне жетеді. Ол Еуропаның және Ресейдің барлық аймақтарында, сондай-ақ Солтүстік Америка құрлығында Лос-Анджелес (Калифорния) және ±33° Солтүстік ендіктен жоғары ендікке ие әлемнің басқа да аймақтарында циркумполяр болып табылады. α Cassiopeiae екінші дәрежелі жұлдыз ретінде тізімделген (Бета Кас-қа тең), сондықтан қалалардағы жарық ластануы көруге кедергі келтірмесе, оны қарусыз көзбен оңай байқауға болады. Бақылауға ең қолайлы уақыт – Солтүстік жарты шардың соңғы күз айлары, осы кезде Кассиопея түн ортасында меридианды кесіп өтеді, бірақ оның көптеген солтүстік аймақтардағы циркумполярлық қасиетіне байланысты, оны жыл бойы әлемнің көптеген тұрғындары көре алады.