Кіріспе
Орта ғасырлардағы испандық дворяндық атақ – Адельантадо (/UK/, /æ//d//əl//æ//n/'/t//ɑː//d//oʊ/, /US// //l//ɑː//n/'/, aðelanˈtaðo; "алға жылжушы" мағынасында) – орта ғасырларда испандық дворяндардың өздерінің патшаларына қызмет ету дәрежесі болған. Кейіннен бұл атақ 15-17 ғасырлардағы испан конкистадорының арасында әскери шен ретінде қолданылды. Адельантадоларға монарх тікелей белгілі бір аймақтың губернаторы және судьясы болу құқығын берді, олар сол аймақты жаулап алуға міндеттелді. Бұл құқық, Кастилия Тажының атынан аталған аймақтың алғашқы зерттеулерін, қоныстануын және бейбіттендіруін қаржыландыру және ұйымдастыру шартымен берілді. Мұндай аймақтар әдетте, қолданыстағы аудиенция немесе вице-корольдің құзыретінен тыс жерлерді қамтыды, ал адельантадолар Үндістер Кеңесімен тікелей байланыс құруға уәкілдік алды.
Adelantado (/UK/,/æ//d//əl//æ//n/'/t//ɑː//d//oʊ/, /US// //l//ɑː//n/'/ /, aðelanˈtaðo; meaning "advanced") was a title held by some Spanish nobles in service of their respective kings during the Middle Ages. It was later used as a military title held by some Spanish conquistadores of the 15th, 16th and 17th centuries. Adelantados were granted directly by the monarch the right to become governors and justices of a specific region, which they were charged with conquering, in exchange for funding and organizing the initial explorations, settlements and pacification of the target area on behalf of the Crown of Castile. These areas were usually outside the jurisdiction of an existing audiencia or viceroy, and adelantados were authorized to communicate directly with the Council of the Indies.
Реконкиста
Терминнің шығу тегі реконкистаға қатысты және "por adelantado" (испан тілінде: "алдын ала") деген тіркестен шыққан, бірақ "алға басшылық ететін" және "алдыңғы қатардағы адам" деген аудармалар да кездеседі. Сейте Партидас бойынша аделантадо лауазымы римдік префектус урбиге балама болды. Ең ерте белгілі аделантадо 1253 жылы Альфонсо X Ла Фронтера (Андалусия) жаңадан бағындырылған аймағында тағайындалды. Дегенмен, бұл лауазымның Кастилия мен Леонның Наварра әулетінің кейбір шенеуніктерi атқарған мiндеттер мен құқықтарындағы бұрынғы шараларға қатысы бар едi, ал Эбро өзенi бойындағы Альвар Фанез немесе Фортун Санчес шекарадан тыс аймақтарда ұқсас қызметтер атқарды. Осы кезеңде Альфонсо X тапсырысымен жазылған Сейте Партидас аталмыш лауазымның өкілеттіктерін нақтырақ анықтады. Бұл заң кодексі аделантадо мэрі лауазымын құрды, ол жергілікті судьялар мен патша соты арасындағы сот иерархиясындағы апелляциялық судья және патшаның тікелей өкілі ретінде тағайындалған аймақта патшалық бұйрықтарды орындаумен шұғылданатын атқарушы орган болып табылды. Көбінесе тағайындалғандар жоғары ақсүйектер немесе патшалық отбасынан шыққан. Андалусиядағы табысынан кейін бұл институт жарты аралының солтүстік аймақтарына енгізіліп, бұрынғы сот кеңсесі – Корольдік Мериноспен біріктіріліп, екеуінің арасында айырмашылықты анықтау мүмкін болмады.
The earliest definitively known adelantado was appointed by Alfonso X in 1253 in the recently conquered territory of La Frontera (Andalusia). However the office had precedents in the duties and rights held by some officers of the Navarrese dynasty of Castile and León, and Álvar Fáñez or Fortún Sánchez in the Ebro valley performed similar services in detached territories beyond the frontier. It was during this time that the Siete Partidas, commissioned by Alfonso X, more precisely defined the powers of the office. That law code created the position of an adelantado mayor, who was at the same time an intermediary appellate judge, located in the judicial hierarchy between local justices and the king's court, and an executive officer, who as a direct representative of the king was charged with implementing royal orders in his assigned area. Most appointees were from the upper nobility or the royal family. After its success in Andalusia, the institution was introduced in the northern areas of the peninsula, merging with and becoming indistinguishable from an older judicial office, the Royal Merinos.