Кіріспе

Француз жазушысы және философы (1924–2006)

Жан Франсуа Ревель (шын аты Жан Франсуа Рикард; 19 қаңтар 1924 – 30 сәуір 2006) – француз философы, журналисі және жазушы. Әйгілі қоғамдық зиялы, Ревель жастық шағында социалист болған, бірақ кейіннен еуропалық классикалық либерализм және еркін нарық экономикасының көрнекті жақтаушысы атанды. 1998 жылдың маусымынан бастап Франция академиясының мүшесі болды. Ол ең белгілісі 1970 жылы француз тілінде жарық көрген «Маркс немесе Исасыз: Жаңа американдық революция басталды» кітабымен танылды.

Ерте өмір және білім

Жан Франсуа Рикард 1924 жылы Марсельде өркендеген орта тап отбасында дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыста Германия Францияны басып алған кезде, жасөспірім Рикард француз қарсылық қозғалысына қатысты. Кейін ол француз ынжықтарының арсыз, бюрократтық тәртібіне қарсы болғанының өзінің жазу стиліне әсер еткенін айтты. Ревел Лион қаласына École normale supérieure (ENS) конкурстық емтиханына дайындалу үшін Лисэ дю Парк лицейіне көшті, ол 1943 жылы қабылданды. ENS-де Ревел философияны оқыды және 1956 жылы француз мемлекеттік орта мектептерінде оқытуға құқық беретін қатаң агрегация емтиханын сәтті тапсырды.

Мансап

Ревел өзінің философиялық қызметін француз Алжирінде, содан кейін Италия мен Мексикадағы француз орта мектептерінде бастады, одан кейін Лилль қаласына қоныстанды. 1963 жылы ол ұстаздықтан бас тартып, журналист, жазушы және қоғамдық зиялы ретінде мансабын бастады. Баспасөз саласындағы басқа да лауазымдарының ішінде, ол France Observateur, кейін L'Express газеттерінің бас әдеби редакторы болды. 1960 жылдардың соңына дейін социалист болған Ревел, социалистік саясаткер Франсуа Миттеранның сөздерін жазушысы болды. Ревел 1967 жылғы парламент сайлауында социалистік кандидат ретінде бақ сынады, бірақ жеңіліске ұшырады. Бірақ кейін Ревел, әсіресе "суық соғыс" кезеңінде, көптеген көрнекті еуропалық зиялылар коммунизмді немесе маоизмді мақтаған кезде, бостандық және демократия сияқты классикалық либералдық құндылықтарды қолдаушы ретінде танылды. 1975 жылы ол Нидерландының Лейден қаласында "La tentation totalitaire" тақырыбында Хуизинга лекциясын оқыды. 1986 жылы Гватемаладағы Франсиско Маррокин университетінен жеке бостандыққа деген адалдығы үшін құрметті докторлық дәрежесін алды. 1998 жылдан 2006 жылға дейін ол Institut d'Histoire Sociale институтының президенті болды. Оның орнын Эммануэль Ле Рой Ладури иеленді. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі терактіден бір жыл өткен соң Ревел "Anti-Americanism" кітабын жариялады, онда ол америкаға қарсылықты және АҚШ-тың бұрыс сыртқы саясаты салдарынан терактідің өзіне келгенін айтқан еуропалықтарды сынады: "Өздерінің жеккөрушілігіне беріліп, логикасыздыққа түскен бұл адасқандар АҚШ өзінің мүддесі үшін әрекет ететінін, сонымен қатар біз еуропалықтардың және терроризммен қауіп төніп тұрған немесе құрылысы бұзылған көптеген елдердің мүддесіне де қызмет ететінін ұмытып кетті."

Жеке өмір

Оның екінші әйелі Клод Сарро, журналист, және екі некеден үш ұлы қалды. Оның суретші Яне ле Тумелинмен алғашқы некесі ажырасып бітті. Ұлдарының бірі, Маттье Рикард, Тибет буддизміне өткен бұрын Пастер институтында молекулалық биологияны оқыған танымал буддалық монах. Әкесі мен ұлы ұлының буддизмге келуі туралы "Le moine et le philosophe" (Монах пен философ) атты кітапты бірлесіп жазды. Тағы бір ұлы, Николя Ревел, француз мемлекеттік қызметінде жоғары лауазымды қызметкер және 2020 жылдан бастап Франция Премьер-Министрі кабинетінің директоры.

Ойлау

Бельгиялық австралиялық эссеші және синолог Саймон Лейс "Ревельді оның құрбыларынан ерекшелендіргені – оның шынайы космополиттік көзқарасы", десе, "халықаралық қатынастар, әдебиет, өнер және идеялар бойынша ол қазіргі париждік элитаның тұншықтыратын провинциализмінен толығымен үзілген, әмбебап перспективаға ие болды". Клайв Джеймс Ревельдің саяси ойлары туралы жазғанда, оны "әдетте ардақты солшылдар оңшыл деп есептегенімен", ол "іс жүзінде доктриналық солшыл шаралар ең кем қорланғандарды бұрынғыдан да қиын жағдайға түсіретініне шын ниеттен алаңдаған либералды демократ еді" деді.

Қабылдау

Клайв Джеймс өзінің "Мәдени амнезия" атты кітабында "ешқандай саяси комментатор ең жоғары деңгейде осыншама тұрақты түрде көңілді болмайды" деп жазады, Ревелдің жазу стилінің "құрылысы түсінікті, көркем суреттері есте қалады және үнемі күлкілі" екенін айтады.

Мұра

2006 жылы журналист және «Lire» журналының бұрынғы бас редакторы Пьер Бонсен «Жан Франсуа Ревелді қорғау» деген еңбегін жариялады, ол «Эсселер» номинациясы бойынша Ренодот сыйлығына ие болды. 2018 жылы Марио Варгас Льоса өзінің «Рудың шақыруы» атты эссесінде Жан Франсуа Ревелді атады, бұл эссе либерализмді және Варгас Льосаға әсер еткен либералдық ойшылдардың еңбектерін зерттейді.