Кіріспе

16 ғасырдағы шотланд ақсүйектері протестанттық реформацияны қолдады. Конгрегация лордтары, бастапқыда өздерін «Адалдар» деп атаған, 16 ғасырдың ортасында католик шіркеуінің протестанттық принциптерге сәйкес реформалануын және Шотландия-Англия одағын жақтаған протестант шотланд ақсүйектерінің тобы болды.

Тарихи оқиғалар

1557 жылдың желтоқсанында шотланд ақсүйектері Марияның, Шотландия королевасының Франция дофинімен (1559 жылдан 1560 жылға дейін Франция королі Франциск II болған) некелесуіне қарсы шықты. Олар Шотландияны протестанттық ету мақсатымен «Бірінші келісім» немесе «Бірінші одаққа» қол қойды. Бастапқы мүшелері – Аргилл графы, оның інісі Колин Кэмпбелл, Гленкерн графы, Мортон графы және Дунның Джон Эрскин еді, бірақ Уильям Дуглас Уиттингхэм сияқты басқалары да оларға қосылды. Перт қаласындағы діни көтерілістерден кейін ақсүйектер қолдау алып, Шотландияның регенті Мэри Гиздің әскерлеріне қарсы тұру үшін Джон Ноксқа әскери көмек көрсетті. Олар 22 мамырда француз қолбасшылары Анри Клеутенге және Мэри Гизге хат жазып, өздерінің мәселесін баяндады. Мэри Гизге арналған хат Стирлинг сарайының Корольдік капелласындағы оның тағына жасырын түрде қойылды. Ол оны тауып, киімінің қалтасына салып алды. Маусым айында Файф қаласындағы Купар Мьюрде ақсүйектер француз және шотланд әскерлеріне қарсы тұруға жеткілікті күш жинады, оған Шательро герцогы (регент ретінде француздық некеге қолдау көрсеткен) және Анри Клеутен басшылық етті. 1559 жылдың шілдесіне қарай, Конгрегация ақсүйектері Эдинбургті басып алды. Эдинбург қамалы оларға қарсы тұрғандықтан, ақсүйектер Лейттің шарты (25 шілде 1559) бойынша кері шегінді. Қыркүйекте Шательро, енді оның ұлы Арран графы қосылып, жақтарын өзгертіп, Конгрегация ақсүйектерінің жетекшісі болды. Бұрын діни төзімділік көрсеткен Мэри Гиз олардың ниеттерінің бір бөлігінің саяси екенін айтты. 1559 жылдың қараша айында королева Мария мен король Франциск оған хат жазып, ақсүйектердің дін атын пайдаланып зұлымдықпен әрекет ететінін мәлімдеді. Француздық күштер ақсүйектерді және олардың протестанттық әскерін Стирлинг пен Файфке кері итерді. 1560 жылдың ақпанында Бервик шарты бойынша ақсүйектер француз әскерлеріне қарсы тұру үшін ағылшын әскерін шақыртты. Қарулы қақтығыс енді Лейт қамалына центрленді. Маусым айында королева-регент қайтыс болғаннан кейін және шілде айында Эдинбург шарты бойынша Лейттегі жаулықтар аяқталғаннан кейін, Шотландия реформациясы 1560 жылдың тамызында Шотландия Парламентінде күшіне енді.

Манифест пен риторика

Лордтар қол қойған бірнеше хаттар мен міндеттемелер олардың мақсаттарын баяндайды және негіздейді. 1560 жылғы 24 қаңтарда Джордж Хей, Эрролл графына, Шотландияның мұрагерлік констебліне көмек сұрап жіберілген хат, олардың француз гарнизондарын қуу туралы дүниелік мақсатына баса назар аударады және ағылшын әскери қолдауы туралы өтініштерін ақталады. Бұл хат француздардың қолына түсіп, оларға қарсы пайдаланылуы мүмкін еді; Біз қалай ұсталғанымызды және шетелдіктермен қысымға алынып, Құдай сөзінің нағыз қызметі мен осы мемлекеттің бостандығы туралы пікірталас үшін от пен қан төгілгенін жаздық, және бұл қазірдің өзінде осы мемлекеттің басты портын (Лифті) нығайту және Сент-Эндрюсті нығайту арқылы ең қатыгез және дінсіз түрде іске асырылып жатыр. Олар өздеріне ең көп сенгендерге де осындай қатыгездік көрсетіп, осыдан басқалар да үлгі алсын деген ниетте болды. Егер Құдай рұхсат берсе, оларды ең қатал құлдыққа және тәуелділікке салуды, бізді және біздің ұрпақтарымызды толығымен жою үшін боялған билік астында жаңғыруды көздеп отыр. Олардың әділетсіз қуғыншылықтарын тоқтатуға біздің күшіміз жетпейтінін көргендіктен, Англияның көршілерімізден қолдау іздеуді жөн санадық, олар бізге осы қолдауды көрсетті, қазір теңіз арқылы келген әскер және белгіленген күні жорыққа шығатын құрлықтағы әскер осыны анық көрсетеді. Бұл хатқа бұрынғы регент Джеймс Гамильтон, Аргилл, Гленкерн, Ротс, Рутвен, Ментейт және Бойд қол қойды.