Кіріспе

Ежелгі египеттің бастапқы сулы тұңғиығының тұлғасы – Нү ("Сулы") немесе Нун ("Белсенді емес") (Ежелгі египет: ; Копт: ), ежелгі египет дінінде жаратылыс уақытында болған және жаратушы күн құдайы Ра одан пайда болған бастапқы сулы тұңғиықтың бейнесі. Нү – ежелгі египеттің алғашқы Хаосын көрсететін Огдоадтың сегіз құдайларының бірі. Нун барлық құдайлардың алғашқысы, жаңа әлемді жаратушы және ғаламның тұлғасы ретінде қарастырылады. Нун – барлық нәрсені жойып, оны бастапқы Нунға қайтаратын құдай. Нунға ешқандай культ арналмаған. Нунның серігі (немесе оның әйелдік жағы) – Нунут немесе Наунет (Ежелгі египет: ).

Атауы

Нудағы есім, "Мен оларды сулы массадан, белсенсіздіктен көтердім" деген ойынға орай "белсенсіздік" ұғымымен байланыстырылады. Бұл есім сонымен қатар копт тіліндегі "түкпірсіз, тереңдік" деген сөздермен де салыстырылған.

Шығуы туралы аңыз

Ежелгі мысырлықтар Нунның мұхиттық тереңдігін өмір саласы қоршалған көпіршік ретінде көзге елестететін, олардың космогониясының ең терең сырына толы деп санаған. Ежелгі Мысыр жаратылыс мифтерінде Нун суларынан алғашқы құрлық пайда болған. Нун – бұл айырыққа түскен әлемде пайда болатын барлық нәрсенің бастауы, құдайлық және жердегі барлық өмірді қамтиды. Эннеада космогониясында Нун жаратылыс сәтінде Атум жаратушы құдаймен бірге жоғары тұрған деп есептеледі, және осы кезде гүлдей келіп Ра пайда болды. Күннің пайда болуы туралы көптеген түсіндірмелер бар, оның тікелей құрлықтан немесе құрлықтан өскен лотос гүлінен, қасқыр, бүркіт, қоңыз немесе адам баласы түрінде пайда болғаны айтылады. Гелиополисте жаратылыс Рамен тығыз байланысты Атум құдайға жатқызылды, ол Ну суларында белсенді емес, әлеуетті күйде болған делінеді.

Тарих

Орта патшалықтан бастап Нун "құдайлардың әкесі" деп сипатталады және ол ежелгі Мысыр дінінің кейінгі тарихындағы ғибадатханалардың қабырғаларында бейнеленеді. Огдоадқа Нун мен Наунет, Амаунет пен Амун; Хаует пен Хех; Каукет пен Кек кіреді. Басқа Огдоад құдайлары сияқты, Нунның да ғибадатханасы немесе табыну орталығы болған жоқ. Алайда, Нун кейде қасиетті көлмен немесе, Абидос сияқты, жер астындағы ағынмен бейнеленген.

Иконография

Нун антропоморфты үлкен тұлға ретінде және бастапқы сулардың бейнесі ретінде суреттелген, денесі су толқындарымен толып, кеуекті пальма бұтағын ұстаған. Нун сонымен қатар антропоморфты түрде, бірақ бақа басымен бейнеленген, және ежелгі египеттік өнерде күн кемесін немесе күн дискісін жоғары көтеріп тұрған күйінде көрсетілген. Ол күннің шығысын құттықтап, бабуин кейпінде де пайда болуы мүмкін. Нун Карнак және Дендарадағы қасиетті орындардағы қасиетті су қоймасы немесе көл арқылы да бейнеленеді. Ну көбінесе еркек ретінде көрсетілгенімен, әйел немесе еркек ретінде бейнеленуі мүмкін екі жақтылығы да бар. Наунет (Нунет деп те жазылады) – әйелдік жағы, бұл әйелдік жалғаулы Ну атауы. Ал еркек жақты Nun еркек жалғауымен жазылады. Огдоадтың бастапқы түсініктеріне сәйкес, Нудың еркек жағы бақа немесе бақа басты адам түрінде бейнеленген. Ежелгі египеттік өнерде Нун сонымен қатар көк жасыл терісі бар, сақалды еркек ретінде де суреттелген, ол суды символдайды. Наунет жылан немесе жылан басты әйел ретінде бейнеленген. Гейтс кітабының 12-ші сағатында Ну күн кемесін (немесе барку, қайық) екі қолымен ұстап тұрған күйінде бейнеленген. Кемеде сегіз құдай отырған, ал Раның таңғы жағы Кепри олардың ортасында тұрып, қалған жеті құдаймен қоршалған. Египет шетелдік державалармен басылып алынған кезеңде Нунның теріс жағы (яғни, хаос) басымдыққа ие болды, бұл елдегі тәртіпсіздік күштерінің әсерін көрсетеді.