Кіріспе

Гереме таңғажайып тау жыныстарынан тұратын аңғарлар желісінің ортасында орналасқан. Ерте христиандықтың маңызды орталығы болғандықтан, Каппадокиядағы ең көп санындағы суреттелген шіркеулерге, сондай-ақ усақ шіркеулерге және монастырларға ие. Бұрынғы үңгір үйлерінен жасалған көптеген сәнді қонақ үйлер де бар, олармен қатар ерте христиандық мұрасымен байланысты діни құрылыстар да кездеседі. Ауыл 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылған Гереме ұлттық паркінің құрамына кіреді. Ең жақын әуежайлар – Невшехир Кападокия және Кайсери әуежайлары. Ауылға Түркияның түкпір-түкпірінен қатынайтын алыс қашықтыққа жүретін автобустар да бар.

Этимология

Алғашқы христиандар бұл жерге "Корама" деген ат берген, "горэми" сөзі "осы жерді көре алмайсыз" деген мағынаны білдіреді, себебі бұл аймақ қудалау кезеңінде жасырынуға арналған пана болған.

Тарих

Гёреме ерте христиан дінінің маңызды орталығы болды. VI ғасырда жазылған Гёреме қамқоршысы – әулие Иеронның өмірнамасы III ғасырдағы оқиғаларға сілтеме жасайды және үңгірлерде тұратын ауыл тұрғындары туралы алғашқы мәліметтерді береді. Ауыл маңындағы қарапайым үңгір шіркеулерінің кейбіреулері VI-VII ғасырларға, ал басқалары X-XI ғасырларға жатады, осы кезеңде көптеген фрескалар да салынған. 1796 жылы Гёремеде Мехмет Паша Конағы (Мехмет Паша сарайы) салынды, бірақ бастапқы иесінің нақты есімі белгісіз. Оның селямлық (ерлер бөлмесі) және харемлік (әйелдер бөлмесі) қабырғалары толығымен суреттермен жабылған, ерлер бөлмесінде Константинополь мешіттері мен ландшафттар бейнеленген, ал әйелдер бөлмесінде тұрмыстық көріністер көп. Гёреме туралы жазба қалдырған және сурет салған алғашқы еуропалық жазушы – француз археологы Шарль Тексье, ол 1830 жылдары осы жерден өтіп кеткен. 1837 жылы саяхаттары негізінде жазылған кітабында Сэр Уильям Гамильтон Гёремедегі әулие Иерон шіркеуі мен Рим қамалын (Roma Kalesi) атап көрсеткен. 1923 жылғы халық алмасудан кейін Каппадокиялық грек тұрғындары Грекияға қоныс аударды.

Троглодит

Геремедегі және оның айналасындағы тау жыныстары мен конустардың жұмсақтығы адамдардың кем дегенде үшінші ғасырдан бері (немесе одан да ертерек) мұнда үңгірлерді қазуына мүмкіндік берді. Ең алғашқы үйлер, әдетте, қарапайым үңгірлер болған, бірақ 20-ғасырға келгенде көптеген үйлер (жеке конустардағылардан басқа) отбасылардың тұруы үшін үңгірлердің алдына салынған тас бөлмелерге айналды, ал үңгірлер мал бағуға және қойма ретінде пайдаланылды. Үйлер сол жерге тән өмір салтына бейімделіп жасалған, жануарларға шөп беруге арналған ойыстар, жүзімді аяқтап шығаруға және кейіннен пекмез (жүзім шырыны) жасауға қолданылатын пресстер осы үйлерде болған. Еденге орнатылған тандыр пештері қыздыру үшін де қолданылды. Бұл өмір салты 21-ғасырдың басында да сақталды, бірақ 2015 жылға таман жарық көрген туризм туралы кітаптың арқасында барлық ескі үйлер сәнді қонақ үйлерге айналды.

Туризм

1970 жылға дейін Гёремеге туристер сирек келді, бірақ 2000 жылға қарай Каппадокияның туристік орталығына айналды. Туризм ауылға байлық әкеліп, тұрғындардың өмір сүру деңгейін жақсартты, бірақ ол ауыл ішіндегі ескі үңгір ғимараттарының қолданылуын ғана емес, сонымен қатар ауыл тұрғындарының өмірін түгелдей өзгертіп жіберді – енді олардың көбі туризм саласында жұмыс істейді. Көптеген бұрынғы тұрғындары үйлерін қонақ үйлерге айналдыру үшін сатып, Невшехир, Аванос, Учисар және Ургуп сияқты айналасындағы қалалар мен ауылдарға көшіп кетті. 21-шы ғасырдың екінші онжылдығында Гёремеден тыс жерден келген инвесторлар қонақ үйлерді салу немесе сатып алуға көшті.