Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Египет құдайы
Ancient Egyptian goddess
Нейт /'//n//iː//.//ɪ//θ/ (, Демотикалық түрінен алынған, бастапқыда nrt "ол қорқынышты" болған; сондай-ақ Нит, Нет немесе Нейт деп те жазылады) ертедегі ежелгі Египет құдайы болған. Ол әлемді және оның ішіндегі барлық нәрсені жаратқан бірінші және басты жаратушы екені айтылады, сонымен қатар оның қалай жұмыс істейтінін басқарады. Ол ғарыш, тағдыр, даналық, су, өзендер, аналар, бала тудыру, аң аулау, тоқыма және соғыс құдайы болды. Нейт Саис қаласының (ежелгі египеттік Заудан Саис) қамқоршы құдайы болды, оның табыну орталығы Төменгі Египеттің Батыс Ніл дельтасында орналасқан. Бұл туралы бірінші династиядан бастап мәлімделген. Нейт сондай-ақ Оңтүстік Латополис немесе Эсна (Сне) қаласының үш қамқоршы құдайының бірі болды (Сахидтік копт: ежелгі египеттік t3 snt, сондай-ақ iwnyt). Латополис Луксордың (Тебаның) оңтүстігінде, Нил өзенінің батыс жағалауында орналасқан. Ол Афинамен байланысты болды және Нил дельтасындағы Саисте ғибадатханасын салу үшін Ливиядан көшіп келгені айтылады.
Neith /'//n//iː//.//ɪ//θ/ (, a borrowing of the Demotic form , likely originally to have been nrt "she is the terrifying one"; also spelled Nit, Net, or Neit) was an early ancient Egyptian deity. She was said to be the first and the prime creator, who created the universe and all it contains, and that she governs how it functions. She was the goddess of the cosmos, fate, wisdom, water, rivers, mothers, childbirth, hunting, weaving, and war. Neith was the tutelary deity of Sais ( Sai from Egyptian Zau), where her cult was centered in the western Nile Delta of Lower Egypt. It is attested as early as the First Dynasty. Neith was also one of the three tutelary deities of the southern city of Latopolis or Esna (Snē) (Sahidic Coptic: from earlier Egyptian: t3 snt, also iwnyt). Latopolis was located on the western bank of the River Nile some south of Luxor (Thebes). She was associated with Athena, and was said to have migrated from Libya to build her temple at Sais in the Nile Delta.
Символизм
Оның әдеттегі бейнелерінде ол қызыл тәж киген, кейде садақ пен жебе ұстап немесе қолданатын, ал кейде гарпунмен бейнеленеді. Нейт сонымен қатар соғыс және аңшылық құдайы, және осы символизм ең көп кездеседі. Оның символы – қалқанның үстінен кесілген екі жебе. Оның есімінің иероглифтері көбінесе садақ элементтерін көрсететін детерминативпен толықтырылады, ал қалқан символы екі садақтан (бір-біріне қарама-қарсы), екі жебемен қиылысқан (көбінесе садақтарға байланған) немесе оның құлшынысына байланысты басқа бейнелермен түсіндіріледі. Ол тоқумен байланысты болғандықтан, кейде символ – тікелей тоқыма станогы болуы мүмкін. Оның символы сонымен қатар Саис қаласын да білдіреді. Бұл символ Мысыр өнерінде оның басына қойылған. Соғыс құдайы ретінде ол жауынгерлердің қаруларын жасайды және олар өлгенде олардың денелерін қорғайды деп есептеледі. Нейт құдай ретінде әдетте уас жездісін (билік пен күш символы) және анкхты (өмір символы) ұстап тұрады. Ол "Жаратылыс сиқыршысы", Нутқа ұқсас аспан құдайы және Ұлы Топан су, Мехет Верет, күн сайын күн туғызатын сиқыршы ретінде аталады. Осы формаларда ол бастапқы уақыт пен күнделікті "қайта жаратылыс" жаратылысымен байланысты. Раның немесе патшаның қорғаушысы ретінде ол урей ретінде бейнеленеді. Уақыт өте келе, бұл оны жаратылыстың бастапқы суларының тұлғасы ретінде қарастыруға әкелді. Кейіннен, діни тәжірибелер олардың мәдениетінің ұзақ тарихы бойы еркек және әйел болып екіге бөліне бастады. Бұл дәстүр пайда болған кезде Нейт Птах Нунмен жұптасты. Сол сияқты, оның бастапқы су ретінде бейнеленген бейнесі – Мехет Верет, ағып жатқан су ретінде түсіндіріледі, бұл sti етістігінің басқа қолданылуымен байланысты, яғни 'құю'. Нейт – ежелгі Мысыр мәдениетімен байланысты ең көне құдайлардың бірі. Флиндерс Петри оның стандарттарының ең алғашқы бейнелері династиялық кезеңге дейін белгілі болғандығын атап өтті, бұл Династиялық кезеңдегі оның кесілген жебелік стандарттарын тасыған барканың бейнесі, Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында көрсетілгендей. Оның алғашқы антропоморфты бейнелері ерте дәуірде, Екінші династияның Ньи Неджер патшасының диориттік вазасында пайда болады. Ваза Саққарадағы Джосердің (Үшінші династия) сатылы пирамидасынан табылған. Нейтке табынудың ерте династиялық кезеңдерде басым болғанын теофоралық атаулардың көптігі (құдайдың атын қамтитын жеке есімдер) көрсетеді, оның ішінде Нейт элемент ретінде пайда болады. Нейт есімінің ерте династиялық атаулардың шамамен қырық пайызында, әсіресе Бірінші династияның төрт патша әйелінің есімдерінде басымдығы, бұл құдайдың Мысырдың ертедегі қоғамына қатысты маңыздылығын анық көрсетеді, Патшалық үйімен байланысқа ерекше назар аударылады. Мысыр тарихының ерте кезеңдерінде осы құдайдың негізгі иконографиялық бейнелері оның аңшылық және соғыс сипаттамаларымен шектелген көрінеді, дегенмен бұл оның құдай ретінде негізгі қызметі деген түсінікті қолдауға мысырлық мифологиялық сілтеме жоқ. Нейттің Ескі патшалықтағы негізгі табыну орталығы Саиста (қазіргі Саль-Хагар) Бірінші династияның Хор-Ахасы арқылы құрылған, бұл біріктірілген елдің билеушісі төменгі Мысыр тұрғындарын тыныштандыруға тырысты. Мәтіндік және иконографиялық дәлелдер оның Ежелгі Египет патшалығының ұлттық құдайы болғанын көрсетеді, оның Мемфистегі өз киелі үйі бар, бұл оған жоғары құрметпен қарағанын көрсетеді. Сол жерде ол Птахтың "Қабырғасының оңтүстігінде" деген атағына қарсы "Қабырғасының солтүстігінде" деп аталды. Нейт төменгі Мысырдың құдайы ретінде танылса да, оған табыну сол дельта аймағында бірқалыпты түрде орын алған жоқ. Оның табынушылығы Саиста және, көрініп тұрғандай, Ескі патшалықтағы Мемфисте биікке жетті және Орта және Жаңа патшалық арқылы аздап болса да маңызды болды. Оның құрметі жиырма алтыншы династия кезінде Саистегі ғибадат қайтадан өркендеген кезде, сондай-ақ Жоғарғы Мысырдағы Эснада мәдени беделін қайтадан алды. Нейттің символы мен оның иероглифінің бір бөлігі де тоқыма тоқымасына ұқсайды, сондықтан кейіннен грек билеуші сыныбының мысырлық аңыздарды біріктіруінде ол гректің соғыс және тоқу құдайы Афинамен біріктірілді. Кейде Нейт крокодил баласына емдейтін әйел ретінде суреттелген, содан кейін оған "Крокодилдердің мейірбикесі" деген атау берілді, бұл Жоғарғы Мысырдың оңтүстік провинциялық мифологиясын көрсетеді, ол крокодил құдайы Собектің анасы ретінде қызмет етті. Раның анасы ретінде, оның Мехет Верет формасында, ол кейде "Күн туғызған Ұлы Сиыр" деп сипатталды. Аналық фигура ретінде (күн құдайы Раның туған анасы болғаннан басқа), Нейт Собектің анасы ретінде байланыстырылады (Пирамидалық мәтіндердегідей ерте кезеңдерде), бірақ кейінгі діни конвенцияларда оған жұптасқан еркек құдайы тұрақты түрде анықталмайды, сондықтан ол көбінесе жалғыз бейнеленеді. Кейінгі триадалық қарым-қатынастар оның діни немесе мифологиялық қолдауы жоқ, тек саяси немесе аймақтық қарым-қатынастарға байланысты жасалған сияқты көрінеді. Кейбір қазіргі жазушылар оның "андрогин" болуы мүмкін екенін түсіндіруге болады, өйткені Нейт серіксіз туа алатын жаратылысшы (жыныссыз) және жаратылысты жыныстық бейнелермен байланыстырмайды, Атум және басқа жаратылыс құдайларының мифологиясында көрінеді. Алайда, оның аты әрқашан әйелдік формада келеді. Эрик Хорнунг Амдуаттың он бірінші сағатында Нейттің аты фаллуспен жазылғандығын интерпретациялайды. Нейттің жаратушы ретіндегі қызметіне қатысты, Питер Каплони Lexikon der Ägyptologie-де былай деді: "Neith-тің 'Жоқ' деген мағынадағы Njt ретінде интерпретациясы екіншілік. Нейт бастапқы су құдайы Нунның (Нун және Наунет) әйел аналогы." Ол ежелгі Мысыр құдайларының ең ежелгісі деп есептелді. Нейт "туғаннан бұрын туды" делінеді, яғни туылмаған кезде туды. Пирамидалық мәтіндерде Нейт Селкет құдайымен бірге аспанның екі тірегі ретінде жұптастырылған, бұл осы құдайларды көкке тіреушілер ретінде бейнелейді (PT 1040a d, J. Gwyn Griffths, The Conflict of Horus and Seth, (London, 1961) 1-беттен кейін). Бұл Горус пен Сет арасындағы күрестің виньеткасымен байланысты, онда ең ежелгі құдай ретінде Нейтке кім билік етуі керек екенін шешу үшін құдайлар жүгінеді. Ол Горус пен Сет арасындағы дауға төреші ретінде шақырылды. Оның жауабында Нейт Горусты таңдайды және егер оны таңдамаса "аспанды жерге құлататынын" айтады.
In her usual representations, she is portrayed as a fierce deity, a woman wearing the Red Crown, occasionally holding or using the bow and arrow, in others, a harpoon. Neith also is a goddess of war and of hunting and that is the symbolism depicted most often. Her symbol was two arrows crossed over a shield. The hieroglyphs of her name usually are followed by a determinative containing the archery elements, with the shield symbol of the name being explained as either double bows (facing one another), intersected by two arrows (usually lashed to the bows), or, by other imagery associated with her worship. As she is connected with weaving, the symbol is sometimes suggested to be a shuttle. Her symbol also identified the city of Sais. This symbol was displayed on top of her head in Egyptian art. In her form as a goddess of war, she was said to make the weapons of warriors and to guard their bodies when they died. As a deity, Neith is normally shown carrying the was scepter (symbol of rule and power) and the ankh (symbol of life). She is called such cosmic epithets as the "Cow of Heaven", a sky goddess similar to Nut, and as the Great Flood, Mehet Weret, as a cow who gives birth to the sun daily. In these forms, she is associated with the creation of both the primeval time and the daily "re creation". As protectress of Ra or the king, she is represented as a uraeus. In time, this led to her being considered as the personification of the primordial waters of creation. Later, as religious practices evolved throughout the long history of their culture, ancient Egyptians began to note their deities in pairs, female and male. When that tradition arose, Neith was paired with Ptah Nun. In the same manner, her personification as the primeval waters is Mehet Weret, conceptualized as streaming water, related to another use of the verb sti, meaning 'to pour'. Neith is one of the most ancient deities associated with ancient Egyptian culture. Flinders Petrie noted the earliest depictions of her standards were known in predynastic periods, as can be seen from a representation of a barque bearing her crossed arrow standards in the Predynastic Period, as is displayed in the Ashmolean Museum, Oxford. Her first anthropomorphic representations occur in the early dynastic period, on a diorite vase of King Ny Netjer of the Second Dynasty. The vase was found in the Step Pyramid of Djoser (Third Dynasty) at Saqqara. That her worship predominated the early dynastic periods is demonstrated by a preponderance of theophoric names (personal names that incorporate the name of a deity) within which Neith appears as an element. Predominance of Neith's name in nearly forty percent of early dynastic names, and particularly in the names of four royal women of the First Dynasty, clearly emphasizes the importance of this goddess in relation to the early society of Egypt, with special emphasis on association with the Royal House. In the very early periods of Egyptian history, the main iconographic representations of this goddess appear to have been limited to her hunting and war characteristics, although there is no Egyptian mythological reference to support the concept that this was her primary function as a deity. It has been theorized that Neith's primary cult point in the Old Kingdom was established in Saïs (modern Sa el Hagar) by Hor Aha of the First Dynasty, in an effort to placate the residents of Lower Egypt by the ruler of the unified country. Textual and iconographic evidence indicates that she was a national goddess for Old Kingdom Egypt, with her own sanctuary in Memphis, indicating the high regard held for her. There, she was known as "North of her Wall", as counterpoise to Ptah's "South of his Wall" epithet. While Neith is generally regarded as a deity of Lower Egypt, her worship was not consistently located in that delta region. Her cult reached its height in Saïs and apparently in Memphis in the Old Kingdom, and remained important, although to a lesser extent, through the Middle and New Kingdom. Her cult regained cultural prominence again during the Twenty sixth Dynasty when worship at Saïs flourished again, as well as at Esna in Upper Egypt. Neith's symbol and part of her hieroglyph also bore a resemblance to a loom, and so in later syncretisation of Egyptian myths by the Greek ruling class of that time she was conflated with Athena, a Greek deity of war and weaving. Sometimes Neith was pictured as a woman nursing a baby crocodile, and she then was addressed with the title, "Nurse of Crocodiles", reflecting a southern provincial mythology in Upper Egypt that she served as either the mother of the crocodile god, Sobek. As the mother of Ra, in her Mehet Weret form, she was sometimes described as the "Great Cow who gave birth to Ra". As a maternal figure (beyond being the birth mother of the sun god Ra), Neith is associated with Sobek as her son (as early as the Pyramid Texts), but in later religious conventions that paired deities, no male deity is consistently identified with her in a pair and so, she often is represented without one. Later triad associations made with her have little or no religious or mythological supporting references, appearing to have been made by political or regional associations only. Some modern writers assert that they may interpret that as her being 'androgynous', since Neith is the creator capable of giving birth without a partner (asexually) and without association of creation with sexual imagery, as seen in the myths of Atum and other creator deities. However, her name always appears as feminine. Erik Hornung interprets that in the Eleventh Hour of the Amduat, Neith's name appears written with a phallus. In reference to Neith's function as creator with both male and female characteristics, Peter Kaplony has said in the Lexikon der Ägyptologie: "Die Deutung von Neith als Njt "Verneinung" ist sekundär. Neith ist die weibliche Entsprechung zu Nw(w), dem Gott der Urflut (Nun and Naunet)." She was considered to be eldest of the Ancient Egyptian deities. Neith is said to have been "born the first, in the time when as yet there had been no birth". In the Pyramid Texts, Neith is paired with the goddess Selket as the two braces for the sky, which places these goddesses as the supports for the heavens (see PT 1040a d, following J. Gwyn Griffths, The Conflict of Horus and Seth, (London, 1961) p. 1). This ties in with the vignette in The Contendings of Horus and Seth when, as the most ancient among them, Neith is asked by the deities to decide who should rule. She was appealed to as an arbiter in the dispute between Horus and Seth. In her message of reply, Neith selects Horus, and says she will "cause the sky to crash to the earth" if he is not selected.
Атрибуттары
Оның қасиеттерін талдау Нейттің көптеген рөлдері бар құдай екенін көрсетеді. Династиялық және ерте дәуірлер кезеңдерінен бастап, ол "Жолдарды ашушы" (Уэпвавет сияқты) деп аталды, бұл оның аң аулау мен соғыстағы басшылығына ғана емес, сонымен қатар ғаламдық және жер асты жолдарында жандарды ертіп жүретін психопомпа ретінде де қолданылған болуы мүмкін. Нейтке "Жол ашушы" ретінде сілтеме жасау Төртінші династиядан бастап Алтыншы династияға дейін кездеседі, ал Нейт құдайдың жәбиесі ретінде қызмет ететін әйелдердің атауларында көрінеді. Мұндай епіттерге: "Барлық жолдарды ашатын Нейт діни қызметкері", "Жақсы жолдарды ашатын Нейт діни қызметкері", "Барлық жерлерінде жол ашатын Нейт діни қызметкері" жатады. (El Sayed, I: 67-69). Ел Саид Нейтті Мысырдың оңтүстік аймағында патшалық әулетімен бірге жеңіспен және өлгендердің психикалық күйін көтерумен байланысты болған, Мысырдың жоғарғы бөлігінің ежелгі шакал құдайы Уэпваветпен салыстыру керек деп санайды. Нейттің Уэпвавет ретінде негізгі бейнесі Нут пен Хатор бейнелеріне қарама-қарсы, көрінбейтін және шексіз аспанның құдайы ретінде болды, олар сәйкесінше түнгі және күндізгі аспанды білдірді. Нейттің "күннің барлық станцияларындағы жолдарын ашушы" деген есімі күннің аспандағы әртүрлі нүктелерде (маусымдық өзгерістерге байланысты) қайта туылуын білдіреді, Нейт көзге көрінетін әлемнен тыс барлық нәрсені бақылайды, оның тек бір көрінісі ғана таңертең және күн батқаннан кейін ашылады. Бұл өзгермелі нүктелерде Нейт аспан құдайының бір түрі ретінде билік етеді, онда күн сайын күн шығады және батырады немесе аспанда және төмендегі аспанда 'бірінші рет пайда болады'. Бұл жерде, көктен тыс жерде, Нейттің өмірді жаратқан құдай ретінде шынайы күші көрініс табады. Жорж Сент-Клэр Нейт кейде оның арқасында жұлдыздар сызығы бар сиыр құдайы ретінде бейнеленетінін атап өтті (қартасы арқылы жұлдыздар бар Нут бейнелеріне қарағанда) [El Sayed, II, Doc. 644], және бұл Нейт аспанның айналасындағы толық эклиптикалық шеңберді (жоғарыда және төменде) білдіретінін және ежелгі мәтіндерде көк қақпақтың тұрақты және кері детерминанты ретінде көкжиектің астындағы космосты көрсететін иконографиялық түрде көрінеді. Сент-Клэр бұл Нейттің тұлғаланған әлемі деп санайды, өйткені ол жоғарғы (Нут) және төменгі (Нунет?) Аспан, көкжиектің артында және аспанның артында кім бар. Нейт - бұл ғаламның көрінбейтін бөлігі, онда күн сайын күн көкжиектен төмен қайта туылады (бұл Нейтке "Мен күн сайын таңертең және күн батқанда келемін" деп берілген мәлімдемені бейнелеуі мүмкін). Нейт сонымен қатар соғыс құдайы болғандықтан, ол өліммен қосымша байланысты болды: бұл функцияда ол өлгендердің жауларына жебелерін атып, ол өлгендердің қорғаушысы ретінде қарастырыла бастады, көбінесе ол кіршікшілерді және қайтыс болғандарға зиян келтіретіндерді қуып кету үшін uraeus жылан ретінде пайда болады (осы түрінде ол Тутанхамонның қабірінде бейнеленген). Ол сондай-ақ Хорустың төрт ұлының, атап айтқанда асқазанды қорғайтын құдай Дуамутефтің қорғаушысы ретінде көрсетіледі. Ол тоқу құдайы ретінде мүміндердің орамаларымен байланысты.
An analysis of her attributes shows Neith was a goddess with many roles. From predynastic and early dynasty periods, she was referred to as an "Opener of the Ways" (same as Wepwawet), which may have referred, not only to her leadership in hunting and war but also as a psychopomp in cosmic and underworld pathways, escorting souls. References to Neith as the "Opener of Paths" occurs in Dynasty Four through Dynasty Six, and Neith is seen in the titles of women serving as priestesses of the goddess. Such epithets include: "Priestess of Neith who opens all the (path)ways", "Priestess of Neith who opens the good pathways", "Priestess of Neith who opens the way in all her places". (el Sayed, I: 67 69). el Sayed asserts his belief that Neith should be seen as a parallel to Wepwawet, the ancient jackal god of Upper Egypt, who was associated in that southern region with both royalty in victory and as a psychopomp for the dead. The main imagery of Neith as Wepwawet was as the deity of the unseen and limitless sky, as opposed to representations of Nut and Hathor, who respectively represented the manifested night and day skies. Neith's epithet as the "Opener of the Sun's paths in all her stations" refers to how the sun is reborn (due to seasonal changes) at various points in the sky, under Neith's control of all beyond the visible world, of which only a glimpse is revealed prior to dawn and after sunset. It is at these changing points that Neith reigns as a form of sky goddess, where the sun rises and sets daily, or at its 'first appearance' to the sky above and below. It is at these points, beyond the sky that is seen, that Neith's true power as the deity who creates life is manifested. Georges St. Clair noted that Neith is represented at times as a cow goddess with a line of stars across her back (as opposed to representations of Nut with stars across the belly) [See el Sayed, II, Doc. 644], and maintained this indicated that Neith represents the full ecliptic circle around the sky (above and below), and is seen iconographically in ancient texts as both the regular and the inverted determinative for the heavenly vault, indicating the cosmos below the horizon. St. Clair maintained it was this realm that Neith personified, for she is the complete sky that surrounds the upper (Nut) and lower (Nunet?) sky, and who exists beyond the horizon, and thereby, beyond the skies themselves. Neith, then, is that portion of the cosmos that is not seen, and in which the sun is reborn daily, below the horizon (which may reflect the statement assigned to Neith as "I come at dawn and at sunset daily"). Since Neith also was goddess of war, she thus had an additional association with death: in this function, she shot her arrows into the enemies of the dead, and thus she began to be viewed as a protector of the dead, often appearing as a uraeus snake to drive off intruders and those who would harm the deceased (in this form she is represented in the tomb of Tutankhamun). She also is shown as the protectress of one of the Four sons of Horus, specifically Duamutef, the god who protected the stomach. Through her role as a goddess of weaving, she was associated with the wrappings of mummies.
Синкретикалық қатынастар
Грек тарихшысы Геродот (б.з.д. 484 – 425 ж.ш.) Мысырдағы Саис қаласының египеттік азаматтары Нейтке табынғанын айтқан. Гректер египеттік құдайларды Грекия құдайларымен байланыстыру үшін синкретикалық қарым-қатынас орнатуға тырысты. Олар Нейтті Афинамен теңестірді. Платонның «Тимей» атты диалогы Афинамен теңестіруді көрсетеді, бұл, мүмкін, екі құдайдың да соғыс және тоқумен байланысты болуының нәтижесі. Ағылшын египтологы Э.А. Уоллис Бадж апокрифтік жазбалардағы Мысырға қашу туралы христиандық библиялық әңгіме Изида мен Горус туралы әңгімелердің тікелей әсерінен туды деп болжады; Бадж осы жазбалардың авторлары Исаның анасы Марияға, христиандық пайда болған кезде Изида мен Нейтке тән деп есептелген көптеген ерекшеліктерді жатқызды, мысалы, Нейт пен Марияның ортақ партеногенез ұғымы. Кейбір ғалымдар, мысалы, Дж. Гвин Гриффитс және Ян Ассман, Нейтті бірінші және екінші ғасырлардағы грек тарихшысы Плутархтың «Изис және Озирис» еңбегінде Изис пердесін сипаттағанда бейнеленген нақты құдай деп санайды. Жасырын Изида – оны құпия және рәсімдік сиқырмен байланыстыратын мотив. Плутарх Мысырдың Саис қаласындағы отырып, жамылған құдайдың мүсінін сипаттады. Ол құдайды «Афина деп атады, оны [египеттіктер] Изис деп есептейді» деді. Дегенмен, Саис – гректер Афинамен салыстырған Нейт құдайының табыну орталығы болды, сондықтан Плутарх сөйлеген құдай осы Нейт болуы мүмкін. Плутархтан кейін 300 жылдан астам уақыт өткен соң, неоплатонист философ Прокл Платонның «Тимей» еңбегіне жазған түсіндірмелерінің бірінші кітабында дәл осы мүсін туралы жазды. Бұл нұсқада: «Менің құрсағымның жемісі – күн» деген сөздер қосылған, бұл Нейтпен байланысты болуы мүмкін, өйткені ол Күн құдайы Раның анасы.
The Greek historian Herodotus (c. 484 – c. 425 BC) noted that the Egyptian citizens of Sais in Egypt worshipped Neith. The Greeks sought to draw a syncretic relationship to associate Egyptian deities with those of Greece. They identified Neith with Athena. The Timaeus, a dialogue written by Plato, mirrors that identification with Athena, possibly as a result of the identification of both goddesses with war and weaving. The English Egyptologist E. A. Wallis Budge suggested that the Christian biblical account of the flight into Egypt as recorded in the apocryphal gospels was directly influenced by stories about Isis and Horus; Budge argued that the writers of these gospels ascribed to Mary, the mother of Jesus, many peculiarities which, at the time of the rise of Christianity, were perceived as belonging to both Isis and Neith, for example, the parthenogenesis concept shared by both Neith and Mary. Neith has been speculated by some scholars, such as J. Gwyn Griffiths and Jan Assmann, to be the actual goddess depicted in the first and second century Greek historian Plutarch's description of the Veil of Isis in his On Isis and Osiris. The veiled Isis is a motif which associates her with mystery and ceremonial magic. Plutarch described the statue of a seated and veiled goddess in the Egyptian city of Sais. He identified the goddess as "Athena, whom [the Egyptians] consider to be Isis." However, Sais was the cult center of the goddess Neith, whom the Greeks compared to their goddess Athena, and could have been the goddess that Plutarch spoke of. More than 300 years after Plutarch, the Neoplatonist philosopher Proclus wrote of the same statue in Book I of his Commentaries on Plato's "Timaeus". In this version, a statement is added: "The fruit of my womb was the sun", which could further be associated with Neith, due to her being the mother of the Sun god Ra.