Көне Египет құдайы Упуаут және пирамидалар зерттеуі

Кіріспе

Ежелгі Мысырдың соғыс құдайы
Ұлы пирамиданы зерттеу жобасы

Мысыр мифологиясында Вэпвавет (иероглифтік wp w3w.t; сондай-ақ Upuaut, Wep wawet, Wepawet, Apuat және Ophois) бастапқыда жерлеу рәсімдері, соғыс және патшалық билікпен байланысты құдай болды, оның табыну орталығы Жоғарғы Мысырдағы Асиют қаласы (Греко-рим дәуірінде Ликополь) еді. Оның аты «жол ашушы» дегенді білдіреді және ол көбінесе күн қайығының мұртында тұрған қасқыр түрінде бейнеленеді. Кейбір түсіндірулерге сәйкес, Вэпвавет армияның жолын ашатын барлаушы ретінде қарастырылған. Синайдағы бір жазуда Вэпвавет патша Сехемхеттің жеңісіне «жол ашады» делінген. Вэпвавет бастапқыда қасқыр құдай ретінде танылған, оның құлшылық орталығы Ликопольде (грек тілінде «қасқырлар қаласы») орналасқан. Ол - тарихқа енген ең ерте Мысыр құдайларының бірі. Вэпвавет патшалық билік пен фараонмен («Менің бетім – Упвавет», Пирамида мәтіндері) тығыз байланысты болды, олардың билікке көтерілуін символдап, қорғады, аң ауында сүйемелдеді (онда ол «құдайлардан да күшті өткір жебелері бар» деп аталды) немесе фараонның Дуатқа (өлімнен кейінгі өмірге) жолында болды. Уақыт өте келе, соғыс және оның салдарынан өліммен байланысы Вэпваветті өлгендердің рухтарына Дуатқа жол ашатын құдай ретінде қарастыруға әкелді. Осыдан және шакалдың қасқырға ұқсастығынан Вэпвавет Анубиспен байланысты болды, ол Асиютта құдайы ретінде табынылған және ақырында оның бауыры саналды. Ол кейде қасқыр, ал кейде Анубис сияқты шакал басымен бейнеленген. Сондай-ақ, ол Сеттің ұлы екені айтылған. Осы себепті Вэпваветті жиі Анубиспен шатастырады. Ол кейде әскери киіммен, сондай-ақ соқа мен садақ сияқты әскери жабдықтармен суреттелген. Фараондарды мақтау мақсатында, кейінірек Вэпваветтің Төменгі Мысырдың ең көне құдайы Ваджеттің киелі орнында дүниеге келгені туралы қысқаша миф таратылды. Осыған байланысты, бұрын тек Жоғарғы Мысырдың символы болған Вэпвавет, Мысырдың бірігуін бейнелейтін патшалық рәсімдердің маңызды бөлігіне айналды. Кейінгі Пирамида мәтіндерінде Вэпвавет «Ра» деп аталады, ол көкжиектен көтерілген, мүмкін аспанның «ашушысы» ретінде. Вэпвавет – канадалық автор Паулин Гедждің «Жырмалар ханымы» (House of Dreams, 1994; және House of Illusions, 1996) кітаптарының басты кейіпкері Thu-дың жеке құдайы немесе тотемі.

In Egyptian mythology, Wepwawet (hieroglyphic wp w3w. t; also rendered Upuaut, Wep wawet, Wepawet, Apuat, and Ophois) was originally a deity of funerary rites, war, and royalty association, whose cult centre was Asyut in Upper Egypt (Lycopolis in the Greco Roman period). His name means opener of the ways and he is often depicted as a wolf standing at the prow of a solar boat. Some interpret that Wepwawet was seen as a scout, going out to clear routes for the army to proceed forward. One inscription from the Sinai states that Wepwawet "opens the way" to king Sekhemkhet's victory. Wepwawet originally was seen as wolf deity, with his cult center being at the Lycopolis, (meaning city of wolves in Greek). He is one of the earliest Egyptian Gods on record. Wepwawet was heavily seen in association with royalty and the Pharaoh (My face is that of Upwawet, Pyramid Texts), symbolizing and protecting their rise to power, accompanying them on hunts (in which capacity he was titled [one with] sharp arrows more powerful than the gods alone) or in the pharaoh's ascent to the Duat, or afterlife. Over time, the connection to war and thus to death led to Wepwawet also being seen as one who opened the ways to, and through, Duat, for the spirits of the dead. Through this, and the similarity of the jackal to the wolf, Wepwawet became associated with Anubis, a deity that was worshiped in Asyut, eventually being considered his brother. He was seen as both having the head of a wolf and sometimes a jackal, like Anubis. He also was said to be Set's son. Consequently, Wepwawet is often confused with Anubis.). He was sometimes depicted dressed as a soldier, as well as carrying other military equipment—a mace and a bow. For what generally is considered to be lauding purposes of the pharaohs, a later myth briefly was circulated claiming that Wepwawet was born at the sanctuary of Wadjet, the sacred site for the oldest goddess of Lower Egypt that is located in the heart of Lower Egypt. Consequently, Wepwawet, who had hitherto been the standard of Upper Egypt alone, formed an integral part of royal rituals, symbolizing the unification of Egypt. In later Pyramid Texts, Wepwawet is called "Ra" who has gone up from the horizon, perhaps as the "opener" of the sky. Wepwawet is the personal god or totem of Thu, the main character in the Lady of the Reeds books by Canadian author Pauline Gedge (House of Dreams, 1994; and House of Illusions, 1996).

Жануарлар

Ежелгі Мысырдың sꜢb / sAb жануары (шакал / қасқыр) қандай жануарды бейнелейтінін нақты білмесек де, Африка қасқыры (Canis lupaster) көптеген ежелгі Мысыр құдайларының бейнесі ретінде қарастырылған және олардың үлгісі болды, соның ішінде Уепуаует. Басқа теориялар бойынша, қара арқалы шакал, сонымен қатар күміс арқалы шакал (C. mesomelas немесе Lupulella mesomelas) және алтын шакал немесе Азия шакалы (Canis aureus) да болуы мүмкін. Мысыр шакалы бұрын алтын шакалдың кіші түрі саналған, бірақ молекулалық және сүйектерді зерттеу деректері оның жеке түр екенін көрсетті. Бұл түр Мысыр, Ливия және Эфиопияда таралған, бірақ оның плейстоценнен кейінгі ареалы бұрын Палестина аймағын да қамтыды. Түрлер арасындағы будандасу мүмкіндігі де жоққа шығарылмайды, және Африка шакалы мен қасқырының ерекшеліктерін біріктіретін түрлер жоғалған буын болуы мүмкін, мысалы, C. aureus және C. lupus lupaster-дің Canis aureus lupaster түрінде пайда болуы.