Диошдьёр – Венгрияның тарихи қаласы, қазір Мишкольцтың бөлігі. Ортағасырлық сарайы туристерге танымал, футбол клубы да осы атпен аталады. Жаңғақ ағаштары көп аймақ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Диосгиор (мажар тілінде: [ˈdioːʒɟøːr]) – Венгриядағы тарихи қала, қазір Мисколц қаласының бір бөлігі. Диосгиордағы ортағасырлық қамал Венгрия патшалары мен патшайымдарының ең сүйікті демалыс орны болған, бүгінде ол танымал туристік орынға айналған. Қаланың бұл бөлігінде ауыр индустриялық өндіріс дамыған. Мисколц футбол командасы да Диосгиордың атымен аталады, олардың футбол стадионы осы ауданда орналасқан.
Diósgyőr (Hungarian: [ˈdioːʒɟøːr]) is a historical town in Hungary, today it is a part of Miskolc. The medieval castle in Diósgyőr was a favourite holiday residence of Hungarian kings and queens; today it is a popular tourist attraction. The city part has a heavy industrial background. The football team of Miskolc is also named after Diósgyőr; their soccer stadium lies within the district.
Атаудың шығу тегі
Дио сөзі жаңғақты білдіреді, бұл аймақтағы жаңғақ ағаштарының көптігімен байланысты. Гьер – «сақина» деген мағынаны беретін gyűrű сөзінің ежелгі түрі. Бұл, әлдебір, төбеде салынған алғашқы қамалдың дөңгелек пішінін көрсетеді.
Dió means walnut, referring to the abundant walnut trees in the area. Győr is an archaic version of the word gyűrű, meaning "ring". It probably refers to the rounded shape of the first castle erected on the hill.
Диосгиордың тарихы және қамал
Бұл аймақ ежелгі заманнан бері қоныстанған, мұны қамалдың жанында табылған елді мекеннің қалдықтары куәландырады. Қаланың аты алғаш рет 1200 жылы "Gesta Hungarorum" еңбегінің анонимді авторы Геуру деп атады, бұл Гьер атауының ежелгі жазуы: "Басшымыз Арпад әскерімен Серенчтен (Szerencs) кеткен соң, ол Таполька (Tapolca) мен Сайо (Sajó) өзені арасындағы, сол кезде Мишколц (Miskolc) деп аталған жерді, сондай-ақ Гьер (Győr) қаласын Борстың әкесі Бөнгерге (Böngér) берді". Алғашқы қамал, болжам бойынша, 12 ғасырда салынған, бірақ моңғол шапқыншылығы кезінде қирап қалған. Бүгінгі қамал, ең болмаса, 13 ғасырда патша Бела IV (Béla IV) тұсында салынған. Қамал Луи I (Луи I Ұлы) билік еткен кезеңде өркендеген. 1364 жылы жақын орналасқан Мишколц қаласы Диосдьер (Diósgyőr) иелігіне қосылды. Мажарстан мен Польша арасындағы саяси одақ аяқталғаннан кейін Диосдьер маңыздылығын жоғалтты. 1596 жылғы Мезекерстес (Mezőkeresztes) шайқасынан кейін Осман империясы аймақты басып алды; Диосдьер 1687 жылға дейін түрік билігінде болды, содан кейін елдің бұл бөлігі түріктерден азат етілді. Осы кезде қамал әскери маңыздылығын толығымен жоғалтты. Мишколц пен Диосдьер 1903 жылдан бастап автобус қатынасымен, ал 1906 жылдан трамваймен байланысты болғанмен, 1922 жылғы саяхат нұсқауында Диосдьер жеке қала ретінде көрсетілген. 1945 жылдың 1 қаңтарында екі қала ресми түрде бірігіп, Үлкен Мишколц (Greater Miskolc) құрылды. Бастапқыда олардың байланысы тек араларында салынған жаңа зауыт арқылы ғана болды, бірақ екі бұрынғы қала тез арада бірігіп кетті, және бүгінде тарихи Мишколц пен тарихи Диосдьердің шекараларын анықтау қиын.
The area has been inhabited since ancient times, as the remains of a settlement found near the castle testify. The name of the town was first mentioned by the anonymous author of Gesta Hungarorum around 1200, as Geuru, the archaic spelling for Győr: "After our leader Árpád left Szerencs with his army ( ) he gave the land between Tapolca and the river Sajó, called Miskolc at the time, and the town named Győr to Böngér, father of Bors." The first castle was probably built in the 12th century, but destroyed during the Mongol invasion. The castle that stands today was most likely erected in the times of King Béla IV, in the 13th century. The castle had its prime during the reign of Louis I (Louis the Great). In 1364 the nearby town Miskolc was annexed to the Diósgyőr estate. Diósgyőr lost some of its importance when the political union between Hungary and Poland ended. After the Battle of Mezőkeresztes in 1596, the Ottomans occupied the area; Diósgyőr remained under Turkish occupation, ruled by the Pasha of Eger until 1687, when this part of the country was freed from Turkish rule. By this time the castle lost all of its military importance. Even though Miskolc and Diósgyőr were connected by a bus line (from 1903), and by tramway (from 1906), a travel guide dated from 1922 still mentions Diósgyőr as a separate town. On January 1, 1945, the two towns officially joined, and Greater Miskolc came into existence. At first they were connected only by the new factory that was built between them, but the two former towns soon grew together, and today it's hard to pinpoint the boundaries of the historical Miskolc and the historical Diósgyőr.
Диосгиордың Паулин монастыры
Паулин монастыры XIII ғасырдың соңында Палатин Иштван құрды, және ол өмірінің соңына дейін оны қолдады. Монастырьда скрипторий болған; мұнда жасалған кодекстердің бірі Авас төбесіндегі шіркеу үшін Ласло есімді монах көшірген, қазір ол Эгер мұрағатында сақталады. 1526 жылы Венгрия үш бөлікке бөлінген кезде (Батыс аймақтары Габсбургтар басып алған, Трансильвания тәуелсіз мемлекет болды, ал қалған бөлігі түрік шапқыншылығында болды), король Фердинандқа адал феодалдардың бірі Гаспар Середи абаттың Фердинандтың қарсыласы король Иоанн Запольяның жақтасы болғаны үшін монастырды қиратты. 1549 жылы Диосгиор иелігінің жаңа иесі Зигмонд Баласса монастырды жойды және оның жерлерін басып алды. 1700 жылы Паулин ордені монастырды қайта салды, бірақ Иосиф II елдегі діни ордендерді таратып, олардың мүліктерін мемлекеттікке өткізді. Осыдан бастап монастырь ғимараты Диосгиор орман шаруашылығы бөліміне тиесілі болды. 1973 жылы, ірі тұрғын үйлер салу басталғанға дейін, аймақта археологиялық қазбалар жүргізілді. Қазба нәтижелеріне сәйкес, монастырь төртбұрышты ауламен қоршалған төртбұрышты ғимарат болған, және оның ішінде дөңгелек галереясы болған. Құдайға табыну орнының қалдықтары табылған жоқ, бірақ археологтар өртенген төрт бөлмелі ғимаратты тапты. Ортағасырлық деректерге сәйкес, Палатин Иштван монастырды өз вилласының жанына салған, және археологтар тапқан ғимарат Палатиннің жеке пәтерінің бөлігі болуы мүмкін. Табылған заттарды сарайдың солтүстік-шығыс мұнарасындағы мұражайда көруге болады. Сондай-ақ, мұнда "Диосгиор Мадоннасы" деп аталатын готикалық мүсін де қойылған.
The Pauline monastery was founded by Palatine István at the end of the 13th century, with his support until his death. The monastery also had a scriptorium; one of the codices created here had been copied by a monk named László for the Church on the Avas Hill, now held in the archives of Eger. In 1526, when Hungary was divided into three parts (the Western territories were occupied by the Habsburgs, Transylvania was an independent state, and the rest was under Turkish occupation), Gáspár Serédy, one of the lords loyal to King Ferdinand, ravaged the monastery, on the grounds that the abbot was supposedly a follower of Ferdinand's rival King John Zápolya. In 1549 Zsigmond Balassa, the new owner of the Diósgyőr estate, destroyed the monastery and occupied its estates. In 1700 the Order of Pauline rebuilt the monastery, but Joseph II dissolved the religious orders in the country and secularised their wealth. From this time the building of the monastery was used by the Forestry Department of Diósgyőr. In 1973, before the building of a large housing estate began, archaeological excavations were carried out in the area. According to their findings, it seemed the monastery was a rectangular building around a rectangular courtyard, with a cloister. The remains of the place of worship haven't been found, but the archaeologists uncovered a four room building that had been destroyed by fire. According to medieval sources, Palatine István built the monastery next to his villa, and it is possible that the building the archaeologists uncovered was part of Palatine's private quarters. The recovered artifacts can be seen in the museum in the northeastern tower of the castle. The Gothic statue called "the Diósgyőr Madonna" can also be seen here.
Қызықты деректер
Диосгиор қамалы 1998-2009 жылдар аралығында қолданылған 200 венгр форинті банкнотының арт жағында бейнеленген. Банкнотаның ал жағында король Чарльз Роберттің суреті көрсетілген (оның нақты портреті сақталмағандықтан, бұл ойдағы сурет).
The castle of Diósgyőr was on the reverse side of the 200 Hungarian Forint banknote used between 1998 and 2009. The obverse side shows King Charles Robert (an imaginary portrait, as no portraits of him survive).