Кіріспе

Түрлі елдерде ресми лауазым.

Аға шериф – Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландияның әрбір шериваль округі үшін салтанатты лауазым иесі немесе АҚШ штаттарындағы бірқатар жалақылы шерифтердің бас шерифі, ол сот жүйесімен байланысты функцияларында басқаларынан жоғары тұрады және оларға басшылық етеді. Канадада Жоғары шериф жоғары және провинциялық соттарға әкімшілік қызметтер көрсетеді. Бұл лауазым Ирландия еркін мемлекетінде болған, бірақ 1926 жылы жойылды. Англия мен Уэльсте жоғары шериф лауазымы 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заңның нұсқауы бойынша 1974 жылдың 1 сәуірінен бастап құрылды. Мақсаты – нақты округтердің шерифтерін қалалар мен борондық округтердің шерифтерінен, корпоративтік округтерден ажырату. Лондон қаласы екі шерифке ие болғандықтан басқа, бұл қалалар мен округтерде енді шерифтер жоқ, нәтижесінде Англия мен Уэльсте тек жоғары шерифтер ғана шериф кеңсесінде қалды. Лауазым қазір салтанатты міндеттері бар, ақы төленбейтін артықшылық болып табылады, шерифтер Корольдің жарлығы арқылы, Ұлыбританияның Жеке кеңесінен шығарылатын бұйрық арқылы жыл сайын тағайындалады. Корнуоллдан басқа, онда жоғары шерифті Корнуолл герцогы (қазіргі Уэльс принці) тағайындайды, ал Мерсисайд, Үлкен Манчестер және Ланкаширде Жоғары шерифті Ланкастер герцогы (қазіргі Король) тағайындайды. Англия мен Уэльсте азаматтық (азаматтық сот шешімдерін) орындауға қатысты кеңседегі өкілеттіктер бар, бірақ олар конвенция бойынша қолданылмайды. Англия мен Уэльс Жоғары шерифтер қауымдастығының веб-сайты 2021 жылы бұл лауазымның бір жылға арналған «саяси емес, патшалық тағайындама» және ақы төленбейтін екенін мәлімдеді.

Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландия

Англияда, Уэльсте және Солтүстік Ирландияда жоғары шериф (немесе Лондон қаласында шерифтер) теориялық тұрғыдан округтегі суверанның сот өкілі, ал лорд-лейтенант – суверанның жеке және әскери өкілі болып табылады. Олардың құзыреттері, шриваль округтері, рәсімдік округтер саналады. Бұл лауазым Шотландиядағы шериф лауазымынан өзгеше, ол шериф сотында отыратын судья. «Шериф» сөзі – «shire reeve» терминінің қысқартылған түрі. Бұл термин ежелгі ағылшын тіліндегі «scīrgerefa» сөзінен шыққан, ол патша атынан бүкіл округте бейбітшілікті сақтауға жауапты патшалық шенеунікті (reeve) білдіреді. Нормандтар басып алғаннан кейін де Англияда бұл термин сақталды. Ағылшын тарихшылары шериф лауазымының қашан құрылғаны туралы әртүрлі пікірлер айтады. Тарихшы Джордж Молиноның сөзіне сәйкес, «оныншы ғасырдың соңы, әсіресе оңтүстікте, шерифтердің енгізілуінің ықтимал кезеңі». Оксфорд ережелері (1258) лауазымды жыл сайын толықтыруды белгіледі. Англия мен Уэльсте шерифтердің тағайындалуы мен міндеттері 1887 жылғы Шерифтер туралы заңмен қайта қарастырылды. 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес, 1974 жылдың 1 сәуірінде бұрынғы шериф лауазымы жоғары шериф болып өзгертілді. Қызметтегі жоғары шериф болашақ жоғары шерифтердің тізімін сотқа ұсынады, ол суверанға ұсыну үшін үш есімді таңдайды. Тағайындау әр жылдың 12 қарашасында жасалады және лауазым мерзімі 25 наурыздан, Леди күнінен басталады, ол 1751 жылға дейін жылдың бірінші күні болған. Егер округте басқа лайықты адам болмаса, үш жыл ішінде бір адам екі рет тағайындала алмайды.

Тағайындау

Шерифтер туралы 1887 жылғы заң (өзгертілген) шерифтерді 12 қарашада (Мартинмас) немесе егер ол жексенбіге түсіп қалса, келесі дүйсенбіде, қазынашылық канцлерінің, кеңес төрағасының және Англияның лорд-бас судьясының кез келген екі немесе одан да көп адамдары; Құпия кеңестің басқа мүшелері; және жоғары соттың кез келген екі немесе одан да көп судьялары тағайындауы керек. Бұл түзетулер 1998 жылы жасалды, егер Лорд-советші болмаса, толық құқық берілді, тек шартты құқық емес, өйткені қазынашылық конституциялық конвенция бойынша әрқашан комиссияға беріледі, ал 2006 жылы 2005 жылғы Конституциялық реформа туралы заңның күшімен Лорд-канцлер тағайындаушы лауазымнан алынып тасталды. Бұл лауазымды тұлғалар Англия мен Уэльстегі әр округ үшін үш үміткерді ұсынады (Корнуолл, Мерсисайд, Үлкен Манчестер және Ланкашир округтерінен басқа), олар Корольдің есте сақтаушысы арқылы пергаментке тіркеледі. Шерифтер туралы 1887 жылғы заңға сәйкес, жоғары шериф лауазымына үміткер болу және тағайындалу Парламент мүшелері, Халық палатасының мүшелері, Оның Ұлылығының кіріс және кеден комиссарлары немесе лауазымдары, Пошта кеңсесінің лауазымдары, толық жалақы алатын Әскери-теңіз күштері, Армия немесе Корольдік әуе күштерінің лауазымдары, дін қызметкерлері (пайдалы немесе пайдалы емес) және іс жүзіндегі адвокаттар немесе заңгерлер үшін тыйым салынған.

Ұшатын

Англия мен Уэльстің жоғары шерифтерін тағайындау үшін қолданылатын ежелгі салт – тігу амалы. Әр жылдың ақпан немесе наурыз айында, өткен қарашада дайындалған екі пергамент патшаға (сонымен қатар Ланкастер герцогы) Жеке кеңес отырысында ұсынылады. Корнуолл үшін қараша айында тағы бір пергамент дайындалып, Корнуолл герцогына (немесе егер мұндай герцог болмаса, патшаға) ұсынылады. Білікті тұлғалар (Жоғарғы сот судьялары мен Жеке кеңес) әр округтік шерифтікке үміткерлерді ұсынады, ал патша олардың ішінде біреуін таңдайды. Іс жүзінде, қазіргі уақытта тізімдегі бірінші аты-жөні әрқашан таңдалады, ал екінші және үшінші үміткерлер, егер денсаулығына қатысты мәселелер тумаса немесе қайтыс болмаса, келесі жылдары шериф болады. Патша әр округтің тиісті атын күміс тігішпен (яғни тесіп) белгілеп, келісімін білдіреді және пергаменттің толыққаннан кейін қол қояды. Ланкастер герцогтығының пергаменттері "Лайтс" деп аталады, ал іріктеу рәсімі "Лайтсты тігу" деп аталады. "Лайтс" термині бұрын Йоркширге арналған, ал оның Ланкаширге қашан берілгені белгісіз. 1974 жылдың 1 сәуірінен бастап, Ланкастер тарихи округтік палатинының шекарасына толық немесе ішінара кіретін үш шерифтік округ үшін "Лайтс" қолданылады: Ланкашир, Үлкен Манчестер және Мерсисайд. Жоғары шерифтер қауымдастығы пергаментті тігу арқылы жазбаның өгертілмейтініне кепілдік берілгенін айтады. Офис иеленушілер көбінесе үлкен шығындарға батып, монархтың таңдауын өзгертетін беделсіз саясатты жүзеге асыруға мәжбүр болатындықтан, монархтың таңдауын өзгертуге тырысу мүмкіндігі туындауы мүмкін.

Декларация

Жоғары шериф лауазымына кіріспес бұрын адам жасауы тиіс мәлімдеме 1887 жылғы Шерифтер туралы заңның екінші тізімінде қамтылған. Корнуолл герцогтығы жағдайында қосымша сөздер қосылады; мысалы, мәлімдемеде: "Мен патшаның Ұлылығына және оның Корольдік Шаңырағына, сондай-ақ Корнуолл герцогіне адал қызмет етемін деп салтанатты түрде уәде беремін" деп айтылады. Теориялық жауапкершіліктерге Жоғары сот судьяларының қауіпсіздігі мен қорғанысы, сотта оларға көмек көрсету және азаматтардың тәжге адалдығын сақтау кіреді. Дегенмен, жоғары шерифтің көптеген міндеттері басқаларға жүктеледі (мысалы, жергілікті полиция қазір судьялар мен соттарды қорғайды), сондықтан жоғары шериф лауазымы көбінесе рәсімдік сипатта болады. Жоғары шериф бұрын округте заң мен тәртіпті сақтауға жауапты болған, бірақ қазір осы міндеттердің көп бөлігі полицияға берілген.

Құзыреті

Шерифтер туралы 1887 жылғы заңның талаптарына сәйкес, егер шериф өкімді орындау кезінде кез келген қарсылыққа тап болса, ол "округ билігін" (посе-комитатус деп белгілі) өзімен бірге алып, өкімді орындау үшін жеке өзі баруға міндетті, қарсылық көрсетушілерді қамауға алып, түрмеге қамауға жазалай алады, және әрбір қарсылық көрсетуші құқық бұзушылық жасаған болып есептеледі.

Лондон қаласы

Лондон қаласының жыл сайын Лондон қаласының ливермендері сайлайтын екі шерифі бар; олардың функциясы жоғары шерифтің функциясына ұқсас, бірақ оған толыққанды балама емес, себебі 1887 жылғы Заңда «Бұл Заң қала әкімі, қауымдастық және Лондон қаласының азаматтарының Лондон шерифтерін сайлау құқығына ешқандай әсер етпейді» деген ереже сақталған. Лондон шерифтері 1889 жылға дейін Миддлсекс округінің шерифтері болып та қызмет еткен, содан кейін Миддлсекс округінің жоғары шерифі лауазымы құрылды.

Корнуолл

Корнуолл герцогтігінің 1337 жылғы алғашқы жарғысында Корнуолл шривальтігі, яғни графтықтың шерифін тағайындау құқығы Корнуолл герцогіне берілгендігі айтылады. 1337 жылдың 18 наурызы және 1338 жылдың 3 қаңтарындағы екі қосымша жарғыда король шерифінің король жарлығын орындау үшін Корнуоллға кіруге құқығы жоқ екендігі көрсетілген. Корнуоллдың жоғары шерифі биліктегі монархқа және Корнуолл герцогіне (яғни, тәж мұрагеріне) қызмет етуге ант береді. Корнуолл герцогы болмаған жағдайда, Герцогтық кеңесі өз жұмысын жалғастыра береді, бірақ ол ағылшын (1707 жылдан бастап британдық) монархының сенімді басқаруында болады. Монарх тек Герцогтық сенімгері ретінде ғана Корнуолл шерифін тағайындай алады. Тағайындау процесі әдетте Хиллари кезеңінде жүзеге асырылады және Корнуолл Герцогтығы кеңсесі арқылы ресми түрде жарияланады.

Дарем

Даремнің жоғары шерифі 1836 жылға дейін Даремнің билеуші епискобы тағайындаған, ал содан кейін графтық палатинаттың құзыреті Мемлекет басшысына өтті. Осыдан бастап Даремнің жоғары шерифтері Англия мен Уэльстегі басқа жоғары шерифтермен бірдей тағайындалады.

Элли аралы

1535/6 жылы Парламент қабылдаған заң аралдың палатиндік мәртебесін тоқтатқаннан кейін, епископ custos rotulorum лауазымын сақтап, еркіндікте бас шерифтің функцияларын орындау үшін бас сот өкілін өмір бойына тағайындады.

Ланкашир

Ланкаширде жоғары шерифтерді ұсыну және таңдау құқығы Ланкастер герцогтігінің монархына берілген. Канцлер монархқа жеке аудиенцияда өзінің ұсынысымен бірге оларды ұсынады. Жаңа тағайындамалар көбінесе Хилари кезеңінде жарияланады. Соңында, 1845 жылғы Парламент Актісімен Уэльсте шерифтерді ұсыну және тағайындау Англиядағы тәртіппен бірдей етілді. Ирландия еркін мемлекетінде 1924 жылғы Әділет соттары заңымен үлкен қазылар алқасы және сот отырыстары таратылды; лауазым Солтүстік Ирландияда сақталып қалды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та жоғары шериф лауазымы әдетте штаттағы ең жоғары шерифті немесе штаттық шериф департаментінің басшысын көрсетеді. Мұндай лауазым Род-Айленд штатында (атқарушы жоғары шериф) және Гавайиде бар. Нью-Гэмпширде он жоғары шериф әр округтің аға құқық қорғау қызметкерлері болып табылады және олардың штатының барлық аймағында полиция өкілеттіктері бар. Чероки ұлты бұрын Оклахомадағы Чероки ұлттық түрмесінің бастығы және қазынашысы болған жоғары шерифті тағайындаған. Бұл лауазым 1876 жылы Жеңіл атты әскері таратылғаннан кейін құрылды. Алғашқы Чероки жоғары шерифі – 1876 жылы тағайындалған Сэм Сикскиллер болды.