Кіріспе

Грекиядағы арал муниципалитеті

Сифнос (Σίφνος) – Грекиядағы Циклад аралдары тобындағы арал муниципалитеті. Орталыққа жақын орналасқан бас қала Аполлония (2021 жылғы халық саны 918), аралдың фольклорлық мұражайы мен кітапханасына ие. Қаланың аты Панайя Ераниофора шіркеуі орналасқан жердегі ежелгі Аполлон ғибадатханасынан шыққан деп саналады. Екінші ірі қала – Артемонас, ол Аполлонның қарындасы Артемидаға арналған ежелгі ғибадатхананың атымен аталған, ол Панайя Кохи шіркеуі орналасқан жерде болған. Кастро ауылы 1836 жылға дейін аралдың ежелгі дәуірдегі астанасы болды. Ол аралдың шығыс жағалауындағы биік тік жарға салынған және қазірде кең ауқымды ортағасырлық қиратылыстар сақталған, сонымен қатар аралдың археологиялық мұражайы да осы жерде орналасқан. Аралдың батыс жағалауындағы порты Камарес деп аталады.

География

Сифнос Сиклад аралдарында, Сериф және Милос аралының арасында, Делос пен Парос аралдарының батысында, Пирейден (Афина портынан) шамамен 80 теңіз милі қашықтықта орналасқан. Муниципалитеттің ауданы 74,5 км² және ол 15 км ұзын, 7 км енді. Жағалау сызығының ұзындығы 66 км, тұрақты халқы 2625 адамды құрайды. Аралға Пирей – Китнос – Сериф – Сифнос – Милос – Кимолос бағытындағы және Наксос арқылы жүретін паромдар қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, Киклад аралдарындағы басқа аралдарға сирек кемелер қатынайды. Аралдың оңтүстігінде, жағалаудан шамамен 350 метр қашықтықта Китриани деп аталатын адам тұрмайтын арал бар.

Тарих

Сифнос кем дегенде б.з.д. 4000 жылдан бері адамдармен мекенделген. Археологиялық дәлелдер аралдың Соңғы неолит және ерте қола дәуірінің Киклад өркениететінің бағытында болғанын көрсетеді. Ежелгі заманда арал алтын, күміс және қорғасынға бай болған, олар б.з.д. 3-мыңжылдықта қазылып алынған. Бұны растайтын дәлел – б.з.д. 6 ғасырда сифниліктер Дельфиде салған қазына үйі. Паузанияның мәлімдемесіне сәйкес, бұл кен орындары ежелгі заманда су тасқынынан жойылған, кейбір деректер бұл апатты арал тұрғындарының ашкөздікпен құрбандықтарын тоқтатуына байланыстырады. Қазіргі ғалымдар кейбір шахталардың теңіз деңгейінен төмен қазылуы салдарынан суға толуы мүмкін екенін, ал көптеген шахталар теңізден алыс болғандықтан, қарастырылған. Аралдағы ежелгі шахталардың қалдықтары, олардың кейбіреулері тарихқа дейінгі кезеңге дейін жетеді, әсіресе Ай. Состисте сақталған, ал Ай. Андреас, Ай. Никитас және Кастрода б.з.д. 3-мыңжылдықтан 6 ғасырға дейінгі ежелгі бекіністердің қалдықтары табылды. Сифнос байлығының тағы бір көрсеткіші – бұл Грецияда монета соғуды бастаған алғашқы орындардың бірі, б.з.д. 600 жыл шамасында, бірақ соғылған монеталардың саны көп болмаған, ал Сифни күмісін пайдаланған Эгина аралдары осы металл түрінде экспорттық қуатын арттырған. Б.з.д. 12 ғасырдың басында болған гректердің кең ауқымды көші-қоны кезінде Сифносты негізінен Афинадан келген иониялық гректер мекендеген. Арал Грекияның кейінгі тарихында сирек кездеседі. Б.з.д. 6 ғасырда Самостан келген қарақшылар шабуыл жасады. Б.з.д. 5 ғасырда Сифнос парсы соғыстарына қарсы күреске біріккен грек одағының толыққанды мүшесі болды. Келесі ғасырда арал қысқа мерзімге парсылардың бақылауына өтті, бірақ Ұлы Александр жіберген флот арқылы босатылды. Аристофанның фрагментінде кездесетін "сифнилік ойнау" сөзі Судада "лесбиялыққа айналу" сияқты бұзушылықты білдіреді. Рим және Византия дәуірлерінде Сифнос туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Кастро көшелеріндегі үш рим саркофагы және мұражайдағы 80 византиялық монеталар сол кездегі халықтың сақталуын көрсетеді. 14 ғасырдың басында Сифнос итальяндық немесе испандық госпитальер Januli I da Corogna билігіне көшті, ол аралды Кикладтардың көп бөлігін басқарған Санудо әулетінен тәуелсіз деп жариялады. Корогналар Сифносты жүз жылдан астам уақыт бойы басқарды, шамамен 1440 жылы әулеттік неке нәтижесінде аралдың билігі Болоньялық Гоццадини отбасына өтті, олар 1617 жылға дейін билік етті, соңғы билеушісі Николас болды. Бұл екі әулет те грек тіліне бейімделген, бірақ католик дінін сақтап қалды, ал 1800 жылдары сифниоттар латын тегімен мақтанды. 1617 жылдан бастап Осман билігі тұсында Сифнос туралы көп мәлімет жоқ. Кикладтардың көп бөлігінде болғандай, Осман билігі Сифноста да салыстырмалы түрде жұмсақ болды, негізінен салық жинаудан тұрды, ал арал тұрғындары өз істерін өздері басқарды. 17 ғасырдың басында Сифнос маңызды сауда орталығы болды, ал 1821 жылдан бастап арал Грекияның Тәуелсіздік соғысында маңызды рөл атқарды. Қазіргі Сифностың көрнекті тұлғаларына Грекияның білім министрі болған педагог және революциялық көшбасшы Николаос Хрисогелос (1780–1858) және классикалық аспаздық кітап жазған шеф Николаос Целементес (1878–1958) жатады. Аралдың бай саз кендері, күнді жағдайы және температурасы Сифносты Эгей теңізіндегі керамиканың астанасына айналдырды, оның ерекше құмыралары мен ыдыстары аралдың "сауда белгісі" болып табылады. Олар күнделікті өмірде қолданылады, мысалы, күлсалыштар, тамақ пісіруге арналған ыдыстар, "мастельдер", "фуфуды" (мұржалар) және т.б. Жергілікті тұрғындар арасында "Sifnios" сөзі керамика шеберіне қатысты. Ең көне керамика шеберханалары пираттардың шабуылынан сақтану үшін Артемон және Ано Петали сияқты орталық аймақтарда табылған.

Шіркеулер

Сифнос аралында жылдың күндері санындай 360 шіркеу бар, бұл Циклад аралдарындағы кез келген аралдан көп. Аралда дерлік әр ай сайын көптеген мерекелер өткізілуі бекер емес. Аралдағы көптеген шіркеулер мен монастырлар зор діни және сәулеттік қызығушылық тудыратын тарихи орындар болып табылады. Ең маңыздысы – Панагия Хрисопиги монастыры. Аралдың ең "танымал" шіркеулерінің бірі – Жеті шейіт шіркеуі, көптеген жұптар осы жерде үйленуді таңдайды. Бірақ Панагия Пулати өзінің сұлулығымен де, оны қоршаған пейзажымен де әйгілі.