Элизабет Халдейн: шотланд жазушысы, философ, әйел құқығы үшін күрескен, әлеуметтік жұмыскер. Шотландияда әйелдер арасынан алғашқы бейбіт судья болды. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Элизабет Сандерсон Холдейн (27 мамыр 1862 – 24 желтоқсан 1937) – шотланд жазушысы, өмірбаяншы, философ, сайлау құқығы үшін күрескен әйел, медбикелік әкімшісі және әлеуметтік қызметкер. Ол Ричард Бердон Холдейн, 1-ші виконт Холдейн және Джон Скотт Холдейннің қарындасы болды, сонымен қатар 1920 жылы Шотландиядағы әйелдер арасынан алғашқы бейбіт судья атанды. 1918 жылы «Құрмет серіктері» орденінің мүшесі болды.
Elizabeth Sanderson Haldane ('/h//ɔː//l//d//eɪ//n/; 27 May 1862 – 24 December 1937) was a Scottish author, biographer, philosopher, suffragist, nursing administrator, and social welfare worker. She was the sister of Richard Burdon Haldane, 1st Viscount Haldane and John Scott Haldane, and became the first female Justice of the Peace in Scotland in 1920. She was made a Member of the Order of the Companions of Honour in 1918.
Өмірбаян
Элизабет Холдейн 1862 жылғы 27 мамырда Эдинбургтегі 17 Шарлотта скверінде дүниеге келді. Оның әкесі Роберт Холдейн, Клон Хаус, Аухтердердер, Пертшир маңындағы үйдің иесі, ал анасы Мэри Элизабет Сандерсон болған. Ол бірнеше рет жеке репетиторлар мен келуші мектеп мұғалімдерінен білім алды. Ол колледжге түсуді қалаған, бірақ ол тым қымбат болды, сонымен қатар ол жесір анасының жалғыз қызы еді. Оның орнына ол хат арқылы білім алды. Октавия Хилл оны Лондонда Хилл дамытқан мүлікті басқару жүйесін Эдинбургтағы жағдайға бейімдеуге көндірді және 1884 жылы, 21 жасында Эдинбург әлеуметтік одағының Тұрғын үй комитетінің төрағасы болды. Ол 1880-ші жылдары медбикелік курстарын бітірді, содан кейін 1908 жылдан бастап Ерікті көмек жасағын (VAD) құруға қатысты. Ол шамамен 1901 жылдан бастап Эдинбург Корольдік ауруханасының басқарушысы болды. Оның "Бір ғасырдан екінші ғасырға" атты автобиографиясы 1862 жылдан 1914 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Онда нақты егжей-тегжейлі мәліметтер жоқ, бірақ Виктория және Эдвард дәуірінде жақсы жағдайдағы әйел болу қандай болғанын көрнекті түрде бейнелейді. Ол патша әулетінен, мысалы, королева Александрадан жақындықпен байланыста болды және Мэтью Арнольд пен Джордж Мередит сияқты әдеби тұлғалардың жеке досы болды. Мэтью Арнольд оны кешке тамаққа шақырды және оны "айналадағы балық аулау өзендері туралы білімімен таң қалдырды, өйткені ол бұл аймақты жеке білмеген". Ол: "Мен оның сөзін қатты ұнаттым, өйткені мен оның еңбектерін әрқашан жоғары бағалағанмын және онымен кездесуді үлкен құрмет деп санаймын. Оның суреттерден жақсы таныс болған қатаң, сәл биік викториялық бейнесі болды, бірақ ол маған өте ұнады" деді. Джордж Мередит 1890 жылдың қыркүйегінде Клон Хаусқа келді. Ол: "Оны көңіл көтерудің қажеті болмады, өйткені оның аузынан керемет сөйлемдер құйылып жатты, біз тек тыңдадық" деп еске алады. Кейінірек өмірінде ол өзінің немере қызы Наоми Митчисонмен (туған аты Холдейн) хат алмасты, ол оның суфражистік көзқарастарын ескірген деп санады. Холдейн "әйелдердің іс-әрекетін үйдің ішінде, жеке, отбасылық өмірге шектеуді" қабылдады, ал Митчисон әйелдердің үйден тыс өмір сүруге толық құқығы бар екенін есептеді. Ол 1937 жылғы 24 желтоқсанда Аухтердердегі Сент Маргарет ауруханасында қайтыс болды. Холдейн шебер аудармашы болған және өзінің мол талантын философиялық еңбектерді, соның ішінде Декарт пен Гегельдің трактаттарын аударуға жұмсады. Г. Р. Т. Росспен бірге ол Декартты 1911 жылы Кембридж университетінің баспасында "Философиялық еңбектер" деген атпен екі томдық жинақта аударды.
Elizabeth Haldane was born on 27 May 1862 at 17 Charlotte Square, Edinburgh. Her father was Robert Haldane of Cloan House near Auchterarder, Perthshire and her mother was Mary Elizabeth Sanderson. She was educated by a succession of tutors and visiting schoolmasters. She wanted to go to college but it was too expensive and she was an only daughter tied to her widowed mother. Instead she educated herself by correspondence courses. Haldane was persuaded by Octavia Hill to apply to the system of property administration which Hill had developed in London to the situation in Edinburgh and in 1884, at the age of 21, she became convener of the Housing Committee of the Edinburgh Social Union. She took nursing courses in the 1880s and subsequently became involved in establishing the Voluntary Aid Detachment (VAD) from 1908 onwards. She became a manager of Edinburgh Royal Infirmary around 1901 onwards. Her autobiography, From One Century to Another covers the period from 1862 to 1914. It lacks precise detail but gives a graphic picture of what it was like to be a well to do lady in the Victorian and Edwardian periods. She was intimate with royalty such as Queen Alexandra and was a personal friend of literary figures such as Matthew Arnold and George Meredith. She was taken out to dinner by Matthew Arnold who astonished her "by his knowledge of the neighbouring fishing streams, since he did not personally know the neighbourhood." She adds that: "I enjoyed his talk very much, as I had always had a great admiration for his work and felt it an honour to meet him. He had the stiff rather highbrow Victorian face one knew so well from pictures, but he was delightful to me." George Meredith visited Cloan House in September 1890. She recalls that "It was quite unnecessary to entertain him, for the wonderful sentences poured from his mouth and we had but to listen." In later life, she corresponded with her niece, Naomi Mitchison (née Haldane) who regarded her suffragist views as being out of date. Haldane accepted "the restriction of women's activities to the inside, the personal, the domestic" whereas Mitchison considered women to be equally free to pursuit their lives outside the home. She died on 24 December 1937 at St Margaret's Hospital, Auchterarder. Haldane was an accomplished translator and put her considerable talents to use translating works of philosophy, including treatises by Descartes and Hegel. Along with G. R. T. Ross, she translated Descartes in a two volume set, entitled The Philosophical Works, for Cambridge University Press in 1911.