Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық одаққа мүше елдерге заң шығарушы орындарды бөлу
Allocation of legislative seats to EU member countries
Еуропалық парламенттегі орындардың әрбір Еуропалық одақ мүше мемлекетіне қалай бөлінетіні Еуропалық одақ шарттарында көрсетілген. Еуропалық одақ шарттарына сәйкес, орындардың таратылуы мүше мемлекеттердің халқына «кемітетін пропорционалды» қағида бойынша жүзеге асырылады, мүше мемлекеттер арасындағы келіссөздер мен келісімдер маңызды рөл атқарады. Осылайша, орындардың бөлінуі мемлекет халқының санына қатаң пропорционал емес, сондай-ақ ол автоматты түрде іске қосылатын немесе белгіленген математикалық формулаға да сүйенбейді. Бұл процесті Америка Құрама Штаттарының президентін сайлау үшін қолданылатын сайлау коллегиясының құрамымен салыстыруға болады, себебі пропорционалды түрде кішкентай штаттар сайлау коллегиясында халық саны көп штаттарға қарағанда көбірек орын алады. 2020 жылы Ұлыбританияның Еуропалық одақтан шығуынан кейін, Еуропарламент депутаттарының саны, президентті қоса алғанда, 705 адамды құрайды. Лиссабон шартында белгіленген ең жоғары шек – 751.
The apportionment of seats within the European Parliament to each member state of the European Union is set out by the EU treaties. According to European Union treaties, the distribution of seats is "degressively proportional" to the population of the member states, with negotiations and agreements between member states playing a role. Thus the allocation of seats is not strictly proportional to the size of a state's population, nor does it reflect any other automatically triggered or fixed mathematical formula. The process can be compared to the composition of the electoral college used to elect the President of the United States of America in that, pro rata, the smaller state received more places in the electoral college than the more populous states. Since the withdrawal of the United Kingdom from the EU in 2020, the number of MEPs, including the president, is 705. The maximum number allowed by the Lisbon Treaty is 751.
Ницца жүйесі (2003 2009)
Ницца шартында ең көп 736 орын көзделген. 2009 жылы шамамен 500 миллион ЕО азаматы болғандықтан, әрбір Еуропалық Парламент депутаты (ЕПД) орта есеппен 670 000 азаматты ұсынып отырды. Кейбір мемлекеттер өздеріне бөлінген ЕПД-лер үшін сайлаушыларды облыстық округтерге бөледі. Дегенмен, бұл бөлу жүйе пропорционалды болуын жоғалтпауы тиіс. 2004 жылғы Еуропалық Парламент сайлауы Ницца шарты бойынша алғаш рет өткізілді, онда 25 мүше мемлекет үшін 732 орын болды. 2009 жылғы Еуропалық Парламент сайлауы Ницца шартының ережелеріне сәйкес өткізілді, ол ең көп 736 орынды көздейді. Бірақ ЕО-ға жаңа мүшелер қосылғанда бұл көрсеткіш бұзылды, бұл мемлекеттерге парламенттік өкілдік беруге мүмкіндік берді, бірақ басқа мүше мемлекеттерге бөлінген ЕПД санын азайту қажет болмады. Мұндай жағдай 2007 жылы Румыния мен Болгарияның қосылуы кезінде болды, сол кезде орын саны уақытша 785-ке дейін өсті. 2009 жылғы сайлауда ол қайта 736-ға дейін төмендеді. Халық саны азаматтар емес, тұрғындар негізінде есептелетініне байланысты пікір қақтығысы туды, нәтижесінде Лиссабон шарты бойынша иммигранттар саны көп елдер, иммигранттар саны аз елдерге қарағанда көбірек артықшылық алды. Италия Лиссабон жүйесінде ең көп зиян көретін ел болды және Франция мен Ұлыбританиямен бірдей санда ЕПД алуға тырысты. Италия бұл мәселені келісім келіссөздерінде көтерді және бір қосымша ЕПД алуға қол жеткізді (Ұлыбританиямен бірдей), ал Еуропалық Парламент Президенті заң шығарушы ретінде есептелмеді, осылайша ЕПД санын 750 орындық лимитте ұстап тұрды.
The Nice Treaty provided for a maximum of 736 seats. In 2009, with about 500 million EU citizens, this meant that there were on average 670,000 citizens represented by each MEP. Some states divide the electorate for their allocated MEPs into sub national constituencies. However, they may not be divided in such a way that the system would no longer be proportional. The 2004 European Parliament election was the first conducted under the Nice Treaty, with 732 seats for the 25 member states. The 2009 European Parliament election was conducted under the rules included in the Nice Treaty which provided for a maximum number of 736, although that figure had been breached on the accession of new members to the EU, these states being allowed parliamentary representation without a corresponding reduction in the number of MEPs allotted to other member states. This happened in 2007 on the accession of Romania and Bulgaria, when the number of seats temporarily increased to 785. It subsequently returned to 736 in the 2009 election. There was controversy over the fact that the population figures are based on residents, not citizens, resulting in countries with larger disenfranchised immigrant populations gaining more under Lisbon than those with smaller ones. Italy would have been the greatest loser under the Lisbon system and sought the same number of MEPs as France and the United Kingdom. Italy raised the issue during treaty negotiations and succeeded in gaining one extra MEP (giving it the same as the UK) while the President of the European Parliament would not be counted as a lawmaker hence keeping the number of MEPs to the 750 seat limit.
2011 жылғы өзгеріс
2011 жылы 1 желтоқсанда күшіне енген түзету Лиссабон шегін уақытша 754-ке дейін көтерді. Бұл Лиссабон шарты бойынша орын алған мүше мемлекеттерге 2014 жылғы сайлаулардан бұрын оларды иеленуге, ал Лиссабон шарты бойынша орын жоғалтқан Германияға 2014 жылғы сайлауға дейін оларды сақтап қалуға мүмкіндік берді. Бұл түзету, шын мәнінде, 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауы Лиссабон шарты емес, Ницца шартының ережелері бойынша өткенін ескере отырып, Еуропарламент депутаттарын бөлудің кезеңдік тәсілін орнатады. Бұл Лиссабон ережелері бойынша парламентте орын алуға құқылы мүше мемлекеттер оларды ала алады, бірақ Лиссабон ережелері бойынша үш орыннан айырылған Германия келесі сайлауға дейін, яғни 2014 жылға дейін оларды сақтап қалады. Осының салдарынан Германия Лиссабон шарты бойынша бір мүше мемлекетке бөлінетін Еуропарламент депутаттарының максималды санынан уақытша асып түседі, яғни 99 депутатқа ие болады, бұл белгіленген лимиттен үш есе көп.
In 2011 an amendment, which came into force on 1 December, temporarily increased the Lisbon limit to 754. This allowed member states who gained seats under Lisbon to take them before the 2014 election, while allowing Germany which lost seats under Lisbon to retain them until the 2014 election. This amendment, in effect, institutes a transitional manner of distributing MEPs to take account of the fact that the 2009 European Parliamentary elections took place under the rules contained in the Nice Treaty and not in the Lisbon Treaty. That result means that member state that are to gain seats in parliament under the Lisbon rules may take them, but that Germany which loses three seats under the Lisbon rules keeps those seats until the next elections, due in 2014. As a result, Germany temporarily exceeds the maximum number of MEPs allocatable to a member state under the Lisbon Treaty by having 99 MEPs, three above the intended limit.