Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бақсылық берудің түрі немесе парақорлық
Type of charitable giving or bribery
Бахыш (بخشش) – Таяу Шығыс және Оңтүстік Азияда кең таралған ұсыну, қайырымдылық және саяси сыбайлас жемқорлықтың, пара алудың белгілі бір түрлері.
Baksheesh (from بخشش ) is tipping, charitable giving, and certain forms of political corruption and bribery in the Middle East and South Asia.
Этимологиясы мен қолданылуы
Бакшиш парсы тіліндегі بخشش сөзінен шыққан, ал ол ежелгі парсы тілінен пайда болған. Бұл сөз басқа мәдениеттер мен елдерге де тарады. Албан, араб, босния, болгар, үнді, македон, румын, орыс, серб және түрік тілдерінде бақшиш немесе бакшиш батыстың дәстүрлі мағынасында "ақшалай сыйлық" дегенді білдіреді. Грек тілінде баксиси жалпы алғанда сыйлықты білдіреді. Немец және француз тілдерінде Бакшиш – шағын пара (румын тілінде де, контекстке байланысты; көбінесе шепага сөзінің эвфемизмі ретінде қолданылады, ол тікелей параны білдіреді). Мальта тілінде buqxiex сөзі өте шағын төлемді білдіреді.
Baksheesh comes from the Persian word بخشش , which originated from the Middle Persian language. The word had also moved to other cultures and countries. In the Albanian, Arabic, Bosnian, Bulgarian, Indian, Macedonian, Romanian, Russian, Serbian, and Turkish languages, bakshish or бакшиш means "tip" in the conventional western sense. In Greek, μπαξίσι can mean a gift in general. In German and French, Bakschisch is a small bribe (in Romanian as well, depending on the context; usually employed as a euphemism to șpagă, which means outright bribe). In Maltese, the word buqxiex refers to a very small payment.
Түрлері
Көлденеңдерге қайырымдылық: Пәкістанда көлденеңдер "бакшиш, баба!" деп жылап садақа сұрайды. Ақша беру: Бұл еуропалық ақша беру жүйесімен сәйкес келмейді, себебі ол алғыс білдіру, құрмет көрсету немесе қадірлеуді де қамтиды. Құдайға шалу бақшиш деп есептелуі мүмкін. Фақир де бақшиш сұрауы мүмкін, бірақ ол тілеуге келіп сұрамайды. Шындығында, Пәкістан мен мұсылман әлемінде садақа беруші көлденеңге мүмкіндік бергені үшін оны құрметпен қарсы алады. Мысырда бақшиш такси жүргізушілерінен жол ақысына қоса, сондай-ақ официанттарға, есік күзетушілерге, дүкен иелеріне, гараж қызметкерлеріне және қызмет көрсету саласындағы көптеген қызметкерлерге қызмет ақысы ретінде талап етіледі. Парақорлық: Жемқорлық кең таралған елдерде, мысалы, полиция қызметкері, көші-қон немесе кеден қызметкері, немесе кез келген басқа мемлекеттік лауазымды тұлға біреуді заңды немесе заңсыз тұтқындаудан, айыппұл салудан немесе салық салудан бас тартуы мүмкін, егер оған бақшиш төленсе, бұл пара болып саналады, оны лауазымды тұлға өзі ұсынса немесе талап етсе де.
Charity to beggars: In Pakistan, beggars solicit alms by crying "baksheesh, baba!". Tipping: This does not correlate with the European system of tipping, as it also includes demonstrations of gratitude, respect, or veneration. An offering to the gods may be considered baksheesh. A faqir may also ask for baksheesh, but no thought is in his mind that he is begging. In fact, in Pakistan and the Muslim world, the giver of alms often salutes the beggar for having been given the opportunity to gain merit. In Egypt, baksheesh is often requested on top of fares to taxi drivers, and as service charges to waiters, doormen, shopkeepers, garage attendants, and many others employed in service sector jobs. Outright bribery: In countries with endemic corruption, for instance, a member of the police force, a migration or customs officer, or any other type of government official may be swayed from legitimately or illegitimately arresting, issuing a fine, or imposing a tax on someone by a suitable payment of baksheesh which would constitute a bribe, whether it was offered to the official or requested by the official.
Әдебиетте
1954 жылы американдық мифолог Джозеф Кэмпбелл Үндістанға алғашқы сапары барысында ол "Бакшиш кешені" деп атаған кең таралған тілеуге тап болды. Марк Твен 1867 жылы Киелі кітаптағы Магдала қаласынан өтіп бара жатып, қайыршылармен кездескенін және "букшиш" терминін өзінің "Шет елдегі тәуелсіздер" атты еңбегінде былай деп жазды: "Олар жылқының құйрықтарына ілініп, жалдары мен еңкейтуіштеріне жабысып, қауіпті есіктің астынан сығылып, әр жақтан жақындасып, бір ауыздан азапты және тозақтық хор шығарды: Ховайджи, букшиш! Ховайджи, букшиш! Ховайджи, букшиш! Букшиш! Букшиш! Мен бұрын мұндай дауылға тап болған емеспін". Археология жайлы жазатын Лео Дьюэл бақиешті "аздаған немесе еш қызмет көрсетілмегені үшін жергілікті тұрғындар тарапынан қабақтан сұранып, бірақ өте мейірімділікпен қабылданатын шамадан тыс сыйлық және пара" деп сарказммен сипаттады.
When American mythologist Joseph Campbell travelled on his maiden visit to India in 1954, he encountered pervasive begging which he called the "Baksheesh Complex". Mark Twain, after riding through the Biblical town of Magdala in 1867, makes note of his encounter with beggars and the term bucksheesh in his published work The Innocents Abroad: "They hung to the horses' tails, clung to their manes and the stirrups, closed in on every side in scorn of dangerous hoofs—and out of their infidel throats, with one accord, burst an agonizing and most infernal chorus: Howajji, bucksheesh! howajji, bucksheesh! howajji, bucksheesh! bucksheesh! bucksheesh! I never was in a storm like that before." Leo Deuel, a writer on archaeology, sardonically described baksheesh as "lavish remuneration and bribes, rudely demanded but ever so graciously accepted by the natives in return for little or no services rendered".