Кіріспе

Табиғат рухтарына табыну – табиғатқа табынатын діндер. Табиғатқа табыну, сондай-ақ натурализм немесе физиолатрия деп те аталады, – табиғатта көрінетін табиғи құбылыстардың артында тұрған табиғат рухтарына табынуға бағытталған түрлі діни, рухани және құлшылық амалдардың бірі. Табиғат құдайы табиғаттың, мекеннің, биотоптың, биосфераның, космостың немесе ғаламның басшысы болуы мүмкін. Табиғатқа табыну көбінесе қазіргі діни сенімдердің бастапқы көзі саналады және пантеизм, панентеизм, деизм, политеизм, анимизм, даосизм, тотемизм, индуизм, шаманизм, кейбір теизм және Викканы қоса алғандағы пұтқа табынушылықта кездеседі. Табиғатқа табынудың көптеген түрлеріне ортақ нәрсе – адамның табиғи әлемнің белгілі бір аспектілерімен байланысы мен оған әсер етуіне, сондай-ақ оған деген құрметке рухани назар аудару. Эдмунд Спенсер, Энтони Эшли Купер және Карл Линнейдің еңбектері табиғатқа деген құрметтің көрінісі ретінде қарастырылды.

"Табиғатқа табынушылықты" сынға алу

Ағылшын тарихшысы Рональд Хаттон 1998 жылдан бері Табиғатқа табынудың көнелігін сынап келеді. Ол ежелгі Жер орталық теңіз аймағының құдайларының ешқандай табиғат құдайлары емес екенін айтады; керісінше, олар «өркениет пен адам қызметінің» құдайлары болған, ал «Жер-ана құдайлары» құдайлар емес, тек әдеби кейіпкерлер деп сипаттайды, себебі оларға арналған ғибадатханалар мен оларға қызмет ететін дін қызметкерлері болмаған. Ол бұл көзқарасты ежелгі пұтқа табынушылар мен табиғатқа табынуды өз сенімінің маңызды бөлігі деп санайтын неопагандар мен виккандарды ажырату арқылы күшейтеді, оның пікірінше, бұл тарихтағы басқа ешқандай нанымнан өзгеше. Жаңа Зеландиялық виккан Бен Уитмордың «Ежелгі әлемнің құдайларымен және пұтқа табынушыларымен байланыс сезінетін» неопагандардың құқығын шектегені туралы айыптауына қарамастан, профессор Хаттон осы көзқарастарды өз кітабы «Айдың жеңісінің» екінші басылымында дерлік сөзбе-сөз қайталайды.