Кіріспе
Табиғат рухтарына табыну – табиғатқа табынатын діндер. Табиғатқа табыну, сондай-ақ натурализм немесе физиолатрия деп те аталады, – табиғатта көрінетін табиғи құбылыстардың артында тұрған табиғат рухтарына табынуға бағытталған түрлі діни, рухани және құлшылық амалдардың бірі. Табиғат құдайы табиғаттың, мекеннің, биотоптың, биосфераның, космостың немесе ғаламның басшысы болуы мүмкін. Табиғатқа табыну көбінесе қазіргі діни сенімдердің бастапқы көзі саналады және пантеизм, панентеизм, деизм, политеизм, анимизм, даосизм, тотемизм, индуизм, шаманизм, кейбір теизм және Викканы қоса алғандағы пұтқа табынушылықта кездеседі. Табиғатқа табынудың көптеген түрлеріне ортақ нәрсе – адамның табиғи әлемнің белгілі бір аспектілерімен байланысы мен оған әсер етуіне, сондай-ақ оған деген құрметке рухани назар аудару. Эдмунд Спенсер, Энтони Эшли Купер және Карл Линнейдің еңбектері табиғатқа деген құрметтің көрінісі ретінде қарастырылды.
religions which worship nature
Nature worship also called naturism or physiolatry is any of a variety of religious, spiritual and devotional practices that focus on the worship of the nature spirits considered to be behind the natural phenomena visible throughout nature. A nature deity can be in charge of nature, a place, a biotope, the biosphere, the cosmos, or the universe. Nature worship is often considered the primitive source of modern religious beliefs and can be found in pantheism, panentheism, deism, polytheism, animism, Taoism, totemism, Hinduism, shamanism, some theism and paganism including Wicca. Common to most forms of nature worship is a spiritual focus on the individual's connection and influence on some aspects of the natural world and reverence towards it. Due to their admiration of nature, the works of Edmund Spenser, Anthony Ashley Cooper and Carl Linnaeus were viewed as nature worship.
"Табиғатқа табынушылықты" сынға алу
Ағылшын тарихшысы Рональд Хаттон 1998 жылдан бері Табиғатқа табынудың көнелігін сынап келеді. Ол ежелгі Жер орталық теңіз аймағының құдайларының ешқандай табиғат құдайлары емес екенін айтады; керісінше, олар «өркениет пен адам қызметінің» құдайлары болған, ал «Жер-ана құдайлары» құдайлар емес, тек әдеби кейіпкерлер деп сипаттайды, себебі оларға арналған ғибадатханалар мен оларға қызмет ететін дін қызметкерлері болмаған. Ол бұл көзқарасты ежелгі пұтқа табынушылар мен табиғатқа табынуды өз сенімінің маңызды бөлігі деп санайтын неопагандар мен виккандарды ажырату арқылы күшейтеді, оның пікірінше, бұл тарихтағы басқа ешқандай нанымнан өзгеше. Жаңа Зеландиялық виккан Бен Уитмордың «Ежелгі әлемнің құдайларымен және пұтқа табынушыларымен байланыс сезінетін» неопагандардың құқығын шектегені туралы айыптауына қарамастан, профессор Хаттон осы көзқарастарды өз кітабы «Айдың жеңісінің» екінші басылымында дерлік сөзбе-сөз қайталайды.