Кіріспе
Құдайға сенім мен құтқарылу туралы христиандық ілім. Теологияда қолданылатын жалпы термин ретінде, сенімділік – сенушінің Құдайға деген сенімін, дұғаға Құдайдың жауабын және мәңгілік құтқарылу үмітін білдіреді. Протестанттық христиандық ілімде «сенімділік» термині, сондай-ақ Киелі Рухтың куәлігі деп те аталады, Киелі Рухтың ішкі куәлігі арқылы христиан шәкіртінің өзін ақтауын білуіне мүмкіндік береді. Гипполық Августинның жазбаларына сүйене отырып, сенімділік тарихи түрде лютерандық және кальвинизмнің маңызды доктринасы болды және методизм мен квакерлердің ерекше доктринасы болып табылады, бірақ бұл христиандық дәстүрлер арасында кейбір айырмашылықтар бар. Миссионерлік қызметінің басында Уэсли өзінің сенімділік түсінігін қорғауға мәжбүр болды. 1738 жылы Артур Бедфорд Уэслидің ілімдерін дұрыс емес түсіндіріп, уағыз жариялады. Бедфорд Уэслинің христианның құтқарылу күйінде тұрақты бола алатынын айтқанын қате түсінді, бұл реформаторлық көзқарас. 1738 жылғы 28 қыркүйекте жазған хатында Уэсли былай деп жазды: «Мен ғана айтатын сенімділікті құтқарылудың сенімділігі деп атамаймын, керісінше (Киелі кітаптармен сәйкес) сенімнің сенімділігі деп атаймын. Бұл сенімнің мәні емес, Киелі Рухтың ерекше сыйы, Ол Құдайдың ісін жарқыратып, Мәсіхке сену арқылы ақталғанымызды көрсетеді. «Иманның толық сенімділігі» (Еврейлерге 10:22) – «үміттен артық не кем емес; немесе Киелі Рух арқылы бізде Мәсіхке деген нағыз сенімнің бар екендігіне жететін сенім». Методистердің үйреткен сенімнің толық сенімділігі – қайта жаралған және толықтай қасиеттенген адамға Киелі Рухтың куәлігі. Бұл сенімнің толық сенімділігі «барлық күмән мен қорқынышты жоққа шығарады, себебі жүрек сүйіспеншілікте кемелдікке жетті», бұл 1 Жохан 4:18-дің Веслиандық-Арминийлік түсіндірмесімен сәйкес келеді, онда «Сүйіспеншілікте қорқыныш жоқ, себебі толық сүйіспеншілік қорқынышты жоққа шығарады, өйткені қорқынышта азап бар. Қорқынышпен толған адам сүйіспеншілікте кемелдікке жете алмайды». Рухтың куәлігі – бұл жанға тигізетін ішкі әсер, арқылы Құдайдың Рухы Бібліядағы құтқарылу шарттары орындалғанын және жанның инаят толыққандай болғанын тікелей және дереу растайды (Римдіктерге 8:16). Сондықтан Рух күнәкардың құтқарылуына да, сенушінің қасиеттенуіне де куәлік етеді (Еврейлерге 10:14-15; 1 Жохан 5:10).
As a general term in theological use, assurance refers to a believer's confidence in God, God's response to prayer, and the hope of eternal salvation. In Protestant Christian doctrine, the term "assurance", also known as the Witness of the Spirit, affirms that the inner witness of the Holy Spirit allows the Christian disciple to know that they are justified. Based on the writings of St. Augustine of Hippo, assurance was historically an important doctrine in Lutheranism and Calvinism, and remains a distinguishing doctrine of Methodism and Quakerism, although there are differences among these Christian traditions. Early in his ministry Wesley had to defend his understanding of assurance. In 1738, Arthur Bedford had published a sermon in which he misquoted Wesley's teachings. Bedford had misunderstood Wesley as saying that a Christian could be assured of persevering in a state of salvation, the Reformed view. In a letter dated September 28, 1738, Wesley wrote, "The assurance of which I alone speak I should not choose to call an assurance of salvation, but rather (with the Scriptures), the assurance of faith. [This] is not the essence of faith, but a distinct gift of the Holy Ghost, whereby God shines upon his own work, and shows us that we are justified through faith in Christ. The 'full assurance of faith' (Hebrews 10.22) is 'neither more nor less than hope; or a conviction, wrought in us by the Holy Ghost, that we have a measure of the true faith in Christ.'" The full assurance of faith taught by Methodists is the Holy Spirit's witness to a person who has been regenerated and entirely sanctified. This full assurance of faith "excludes all doubt and fear since the heart has now been perfected in love", consistent with a Wesleyan–Arminian interpretation of 1 John 4:18, which proclaims "There is no fear in love; but perfect love casteth out fear: because fear hath torment. He that feareth is not made perfect in love." quotation|The witness of the Spirit is that inward impression wrought on the soul whereby the Spirit of God immediately and directly assures our spirit that Bible conditions are met for salvation and the work of grace is complete in the soul (Romans 8:16). Therefore, the Spirit bears witness to both the salvation of the sinner and the sanctification of the believer (Hebrews 10: 14 15; (I John 5:10).
Баптистер
Баптистер адам Иеміз Иса Мәсіхтің Ілгі хабарына (Оның өлімі, жерленуі және қайта тірілуі) сенгенде және Иеміздің атын шақырып дұға қылғанда қайта туады деп үйретеді.
Лютерандық
Лютерандық монеригизмді қабылдайды, ол құтқарылу Құдайдың іс-әрекеті арқылы ғана болады деп мәлімдейді және адамның құлдыраған күйінде рухани мәселелерде ерік бостандығы бар деген тұжырымды жоққа шығарады. Лютерандықтар адамдардың азаматтық әділдікке қатысты ерік бостандығы болғанымен, Киелі Рухсыз рухани әділдікке жете алмайтынына сенеді, себебі жүректегі әділдік Киелі Рухтың араласуысыз мүмкін емес. Лютерандықтар сайланғандардың құтқарылуға алдын ала белгіленгенін мойындайды. Лютерандық ілім бойынша, христиандар өздерінің алдын ала белгіленгендердің қатарында екеніне сенімді болуы керек. Лютерандықтар Исаға ғана сенгендер құтқарылуларына толық сенімді бола алады, өйткені олардың сенімділігі Мәсіхтің ісі мен оның уәделеріне негізделген. Бірақ, олар құтқарылудың көзі Мәсіхтің азаптары, өлімі мен қайта тірілуі емес, алдын ала белгілену деп есептейтіндермен келіспейді. Кальвинистерден өзгеше, лютерандықтар құлдырауға алдын ала белгіленуге сенбейді. Оның орнына, лютерандықтар мәңгілік құлдыраудың сенбеушілердің күнәларының, күнә кешіруден бас тартудың және сенімсіздіктің салдары екенін үйретеді, бұл Құдай сенбеушінің өміріне араласпауды таңдаған кезде пайда болады. Христианның басты соңғы үміті – «дене тірілігі және мәңгілік өмір», Апостолдардың Иманында жазылғандай, бірақ лютерандықтар сондай-ақ христиан жандарының өлім кезінде бірден Исаның қасына, жұмаққа көтерілетінін, онда дене тірілігі мен Исаның соңғы күні қайта оралуын күтетінін үйретеді.
Анабаптизм
Консервативті меннониттер мен Жаңа тәртіпті амиш қауымдастықтарына жататын анабаптистер "адамның өмір бойы жанының күйін біле алады" деген сенімді ұстанып, үйретеді. Исаға бағыну, Он қағиданы ұқыпты сақтау, бір-біріне махаббатпен қарау және басқалармен бейбіт қарым-қатынаста болу – "құтқарылғандардың белгілері" деп есептеледі.