Кіріспе
Шетелдік бәсекеден отандық немесе ұлттық өнеркәсіптерді қорғау үшін шектеу. Халықаралық сауда құқығында, қорғау шарасы – отандық немесе ұлттық өнеркәсіптерді шетелдік бәсекеден қорғауға бағытталған шектеу. Дүниежүзілік сауда ұйымында (ДСҰ) мүше мемлекет, ішкі өндіріске зиян келтіретін немесе зиян келтіру қаупі бар импорттың артуынан қорғау мақсатында, бір өнімнің импортын уақытша шектеу сияқты қорғау шараларын қолдануға құқылы.
In international trade law, a safeguard is a restraint to protect home or national industries from foreign competition. In the World Trade Organization (WTO), a member may take a safeguard action, such as restricting imports of a product temporarily to protect a domestic industry from an increase in imports causing or threatening to cause injury to domestic production.
Өмірбаян
ДСҰ аясында Тарифтер мен сауда жөніндегі жалпы келісімнің (ГАТТ) (XIX бабы) негізінде қорғау шаралары қолданылды. Дегенмен, олар жиі қолданылмады, ал кейбір үкіметтер өз өнеркәсіптерін «сұр аймақ» шараларымен («ерікті» экспортты шектеу келісімдері, мысалы, автомобильдер, болат және жартылай өткізгіштер сияқты тауарлар бойынша) қорғауды ұнатты. ДСҰ келісімі шеңберінде мүшелер «сұр аймақ» шараларынан бас тартып, қорғау шараларын қолдануды реттейтін арнайы ДСҰ-ның Қорғау шаралары туралы келісімін қабылдады. Қорғау шаралары көбінесе демпинг немесе субсидиялар сияқты теріс тәжірибелерге қарағанда, халықаралық құқыққа сәйкес экономикалық даму мен сауда процестеріне жауап ретінде қарастырылады. Әлемдік сауда контекстінде олар тек өте нақты жағдайларда, өтемақымен және барлық елдерге бірдей қолданылуы керек. Мысалы, қорғау мақсатымен импортты шектеуді енгізген мүше барлық басқа елдерден импортты шектеуге міндетті. Алайда, дискриминацияламау принципіне қатысты ерекшеліктер Қорғау шаралары туралы келісімнің өзінде де, сондай-ақ кейбір жеке келісімдерде де қарастырылған. Бұл ретте, Қытай Халық Республикасы 2013 жылға дейін ДСҰ-ның басқа мүшелеріне экспортталатын тауарларына қатысты дискриминациялық қорғау шаралары қолданылуы мүмкін екенін мойындағанын атап өту қажет.
Мысалдар
Қызметтер саласында Қызметтер саудасы жөніндегі жалпы келісімде (GATS) қарастырылғандай, кейбір сақтандыру шараларына жүгінуге болады. Аймақтық сауда келісімдерінің өздеріне тән сақтандыру шараларына қатысты ережелері бар. Сақтандыру шарасының табысты қолданылуының бір мысалы – Лихтенштейннің Еуропалық Одақпен ЕЭА келісімі аясында ЕО-дан иммиграцияны тұрақты келісімге қол қойылғанша шектеу үшін сақтандыру шарасын қолдануы. Солтүстік Ирландия протоколының 16-бабы – Brexit-тен кейін Солтүстік Ирландия, Ұлыбритания және Еуропалық Одақтың қарым-қатынасына әсер ететін ауқымды сақтандыру шарасы.