Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби жанр
Literary genre
Әдебиетте психологиялық көркем әдебиет (сондай-ақ психологиялық реализм) – кейіпкерлердің рухани, эмоционалдық және ой-сезім өмірін зерттеу үшін ішкі мінездемеге және олардың қозғаушы күштеріне баса назар аударатын повество жанры. Бұл повество әдісі кейіпкердің әрекеттерінің себептерін қарастырып, осы арқылы сюжетті дамытып, оқиғаның мәнін ашады. Психологиялық реализм кейіпкердің ішкі әлемінің психикалық жағдайларын терең зерттеу және түсіндіру арқылы қол жеткізіледі, көбінесе сана ағыны және кері көріністер сияқты повество тәсілдері қолданылады.
In literature, psychological fiction (also psychological realism) is a narrative genre that emphasizes interior characterization and motivation to explore the spiritual, emotional, and mental lives of its characters. The mode of narration examines the reasons for the behaviours of the character, which propel the plot and explain the story. Psychological realism is achieved with deep explorations and explanations of the mental states of the character's inner person, usually through narrative modes such as stream of consciousness and flashbacks.
Алғашқы мысалдар
11-ғасырда Жапонияда жазылған Мурасаки ханымның "Генджи туралы әңгімесі" Хорхе Луис Борхес бойынша психологиялық роман саналады. Француз теоретиктері Жиль Делез және Феликс Гуатари «Мың плато» еңбегінде 12-ғасырдың Артур әдебиетінің авторы Критиен де Тройестің «Ланселот, арбадағы шабандоз» және «Персеваль, Грааль туралы әңгіме» шығармаларын психологиялық роман стилінің ерте мысалдары деп бағалады. Стендальдің «Қызыл және қара» және мадам де Лафайеттің «Клев принцессасы» психологиялық романның алғашқы белгілері саналады. «Роман энциклопедиясы» бойынша, қазіргі заманғы психологиялық роман Нобель сыйлығының лауреаты Кнут Хамсунның шығармаларында, атап айтқанда, «Аштық» (1890), «Құпиялар» (1892), «Пан» (1894) және «Виктория» (1898) туды.
The Tale of Genji by Lady Murasaki, written in 11th century Japan, was considered by Jorge Luis Borges to be a psychological novel. French theorists Gilles Deleuze and Félix Guattari, in A Thousand Plateaus, evaluated the 12th century Arthurian author Chrétien de Troyes' Lancelot, the Knight of the Cart and Perceval, the Story of the Grail as early examples of the style of the psychological novel. Stendhal's The Red and the Black and Madame de La Fayette's The Princess of Cleves are considered the first precursors of the psychological novel. The modern psychological novel originated, according to The Encyclopedia of the Novel, primarily in the works of Nobel laureate Knut Hamsun – in particular, Hunger (1890), Mysteries (1892), Pan (1894) and Victoria (1898).
Белгілі мысалдар
Бұл жанрдың ең ұлы жазушыларының бірі – Федор Достоевский. Оның романдары идеялармен және оларды бейнелейтін кейіпкерлермен, олардың нақты өмірдегі жағдайларда қалай көрінетінімен және олардың маңыздылығымен тығыз байланысты, ең әйгілілері – "Қарамазовтар" және "Қылмыс және жаза". Америка Құрама Штаттары әдебиетінде Генри Джеймс, Патрик Макграт, Артур Миллер және Эдит Уортон "психологиялық реализмді дамытуға маңызды үлес қосушылар" деп есептеледі.
One of the greatest writers of the genre was Fyodor Dostoyevsky. His novels deal strongly with ideas, and characters who embody these ideas, how they play out in real world circumstances, and the value of them, most notably The Brothers Karamazov and Crime and Punishment. In the literature of the United States, Henry James, Patrick McGrath, Arthur Miller, and Edith Wharton are considered "major contributor[s] to the practice of psychological realism."
Психологиялық триллер
Триллер және психологиялық роман жанрларының бір саласы, шығармадағы кейіпкерлердің ішкі ой-сезімі мен санасын баса көрсетеді. Күрделілігіне байланысты, бұл жанр көбінесе құпия, драма, әрекет, слэшер және қорқыныш элементтерін, әсіресе психологиялық қорқынышты қамтиды немесе олармен тоғысады. Готикалық және детективтік жанрлармен ұқсастықтары бар.
A subgenre of the thriller and psychological novel genres, emphasizing the inner mind and mentality of characters in a creative work. Because of its complexity, the genre often overlaps and/or incorporates elements of mystery, drama, action, slasher, and horror — often psychological horror. It bears similarities to the Gothic and detective fiction genres.
Психологиялық қорқыныш
Қорқыныш және психологиялық романдардың бір саласы, қорқынышты сезімді тудыру үшін кейіпкерлердің психологиялық, эмоционалдық және ақыл-ес жағдайларын пайдаланады. Кейде, оқиғаның кернеуін арттыру үшін психологиялық триллер жанрымен тоғысады.
A subgenre of the horror and psychological novel genres that relies on the psychological, emotional and mental states of characters to generate horror. On occasions, it overlaps with the psychological thriller subgenre to enhance the story suspensefully.
Психологиялық драма
Психологиялық элементтері бар драма фильмдерінің бір тармағы, бұл жанр драмалық туындыдағы кейіпкерлердің эмоционалдық, психикалық және психологиялық дамуына негізгі назар аударады. "Кукушканың ұясы үстінен ұшқандар" (1975) және "Арманның реквиемы" (2000) романдары осы тармақтың айқын мысалдары болып табылады. "Таксиші" (1976) және "Күресші" (2008) – түпнұсқа психологиялық драма фильмдері.
A subgenre of drama films with psychological elements, which focuses upon the emotional, mental, and psychological development of characters in a dramatic work. One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975) and Requiem for a Dream (2000), both based on novels, are notable examples of this subgenre. Taxi Driver (1976) and The Wrestler (2008) are original psychological drama films.
Психологиялық ғылыми фантастика
Психологиялық ғылыми фантастика – кейіпкердің ішкі күресіне, саяси немесе технологиялық күштермен араласуына бағытталған туындыларды қамтиды. "Мұнайлы апельсин" (1971) – осы жанрдың ең танымал мысалы.
Psychological science fiction refers to works that focus is on the character's inner struggle dealing with political or technological forces. A Clockwork Orange (1971) is a notable example of this genre.