Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық актриса
American actress
Берта Калич (кейде Калиш деп те жазылады, туған кезде Бейльке Калах; 17 мамыр 1874 – 18 сәуір 1939) – украиндық еврей-американдық актриса. Ол Шығыс Еуропада белгілі бір деңгейде танымал болғанымен, XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы американдық идиш театрының "Алтын ғасыры" кезеңінде Нью-Йорк сахналарын билеген бірнеше "ерекше" тұлғалардың бірі ретінде жақсы есте қалады. Тарихшылардың пікірінше, өмірінің барысында Калич жеті түрлі тілде 125-тен астам рөлді сомдаған.
Bertha Kalich (also spelled Kalish, born Beylke Kalakh; 17 May 1874 – 18 April 1939) was a Ukrainian Jewish American actress. Though she was well established as an entertainer in Eastern Europe, she is best remembered as one of the several "larger than life" figures that dominated New York stages during the "Golden Age" of American Yiddish Theatre during the late nineteenth and early twentieth century. Historians estimate that, during her career, Kalich performed more than 125 different roles in seven different languages.
Ерте өмір
Калич Бейльке Калах болып дүниеге келді. Ол Лембергте, Галиция, Австрия-Мажарстан (қазіргі Львов, Украина) кедей щетка жасаушы және әуесқой скрипкашы Соломон Калахтың жалғыз баласы еді. Будапешттегі бірқатар өнер көрсетулерден кейін Голдфаден оған өз компаниясында тұрақты қызмет ұсынды, және Калих сол жылы Румынияға кетті. Ол румын тілін бірнеше айдың ішінде үйреніп, кейін мемлекеттік театрдың басты рөлдерінде ойнай алды. Тарихшы Даниэль Сойердің айтуынша, "Ол соншалықты табысқа жетті де, оған пияз лақтыру ниетімен келген антисемит көрермендер гүлдер тастады". Жаңа мекенінде Калич музыкалық дағдыларынан гөрі актерлік шеберлігін көрсетуге тырысты, идиш театры қозғалысының жақтаушысы ретінде көп еңбек етті, театрларға танымалдылықпен қатар сенімділік те қажет деп ойлады. Америкадағы антисемитизм бастапқыда көрермендерді еврей иммигранттары тек төмен деңгейлі, миньстрельдік ойын-сауықтан басқа ештеңе жасай алмайды деп ойлатты, бірақ "Талия" театры Шекспирдің идиш тіліне революциялық аудармаларымен танымал болды. Ол ағылшын тілін оңай үйренді, бірақ акценті көп уақыт бойы кетпеді. Ол сөйлеуін түзету үшін айлар бойы Минни Маддерн Фискемен жұмыс істеді, бірақ толыққанды жетістікке жете алмады. Калич Фиске үшін бірнеше пьесада ойнады, соның ішінде өзі идиш тілінде жазған рөлдердің түпнұсқа туындылары мен бейімдеулерінде.
Kalich was born Beylke Kalakh in Lemberg, Galicia, Austria Hungary (today Lviv, Ukraine), the only child of Solomon Kalakh, a poor brush manufacturer and amateur violinist. After a series of performances in Budapest, Goldfaden offered her a permanent position with his company, and Kalich left later that year for Romania. She was able to pick up Romanian in a matter of months, and was subsequently able to appear in major roles there with the state theater. According to historian Daniel Soyer, "she was such a success that anti Semitic theatergoers, who had come with the intention of pelting her with onions, threw flowers instead." In her new home, Kalich set out to emphasize her dramatic skills over her musical talents, working hard as a proponent of the Yiddish theater movement, hoping to help the theatres gain credibility in addition to notoriety. Anti semitism in America had initially led audiences to believe that Jewish immigrants were incapable of producing anything more than low brow, minstrel entertainment, but the Thalia had made a name for itself with its revolutionary Yiddish language translations of Shakespeare. She picked up English easily; however, her accent was slow to fade. She worked with Minnie Maddern Fiske for months to correct her speech, but was never completely successful. Kalich acted in a number of plays for Fiske, both original works and adaptations of roles that she had created in Yiddish.
Соғысқа ұшыраған
Бірақ 1910 жылға қарай, "оның көңілді американдық театрларында ойнауға лайықты рөлдерді табу қиын болып келді, себебі оның өте эмоционалды және трагедиялық стиліне сай келмейтін".
By 1910, though, "she was having trouble finding suitable roles in the light American theater for her more emotional and tragic style."
Кейінгі жылдар
1920 жылдардың аяғына қарай Каличтің көру қабілеті нашарлап, ол бірте-бірте соқыр болды. 1931 жылы ресми түрде зейнеткерлікке шықса да, ол кейде сахнада пайда бола берді, әсіресе оның құрметіне арналған кештерде, олар идиш театры қауымдастығында оның есімін ұлықтауға себін тигізді. Өмірінің соңында ол радиостанция WEVD-де "The Forward Hour" бағдарламасы үшін Голдфаденнің тарихи пьесаларынан үзінділерді жаздырды, бірақ нашар денсаулығының салдарынан тіпті қысқа рөлдерге де ұзақ, шаршатарлықтай сағаттар бойы дайындалуға мәжбүр болды. Оның соңғы қоғамдық өнері 1939 жылғы 23 ақпанда Джолсон театрында өткен оған арналған қайырымдастық кешінде болды, онда ол Луи Унтермейердің "Хейненің өлімі" поэмасының соңғы сахнасын оқыды.
By the late 1920s, Kalich's eyesight was failing, and she gradually became blind. Though she officially retired in 1931, she continued to appear onstage occasionally, especially at evenings mounted in her honor that served to elevate her legacy in the Yiddish theatre community. Late in her life, she recorded scenes from Goldfaden's historical plays for "The Forward Hour" on radio station WEVD, but her poor health meant that she needed to rehearse long, grueling hours even for short parts. Her last public appearance came on February 23, 1939, at a benefit for her at the Jolson Theater, where she recited the final scene of Louis Untermeyer's poem Heine's Death.
Өлім
Берта Калич 1939 жылғы 18 сәуірде 64 жасында себебі белгісіз аурудан қайтыс болды. Оның денесі Нью-Йорк штатының Куинс округіндегі Флашинг қаласындағы Маунт Хеброн зиратына жерленді. Оның қоштасу рәсіміне 1500 адам қатысты, бірақ еврей қауымындағы оның беделін ескеретін болсақ, бұл сан көңіл көншітпейді. Сойердің сөзінше, ол "театр өнерінің өткенге кеткен бір бейнесі, тіпті идиш сахнасы үшін де тым романтикалық және әсем мінез-құлқымен" көзге түсті. "Дегенмен, ХХ ғасырдың басындағы өркендеген кезеңінде Калич идиш театрының өнер деңгейін көтеруге жасалған тырашаңдықтарға зор үлес қосты, сонымен қатар ағылшын тілінде сөйлейтін көрермендер арасындағы табысымен оның мәртебесін де арттырды".
Bertha Kalich died on 18 April 1939, aged 64, from undisclosed causes. Her remains were interred at Mount Hebron Cemetery in Flushing, Queens, New York. Fifteen hundred people attended her funeral, considered a disappointing turnout, considering her status in the Jewish community. She had come to be seen as "a relic of the theatrical past, with a manner too romantic and grand even for the Yiddish stage", Soyer notes. "But, nevertheless, in the prime of her career at the beginning of the twentieth century, Kalich played an important role in efforts to improve the artistic standards of the Yiddish theater, whose status she also helped to raise with her success with English speaking audiences."