Роза Клотильда Часель: Испан жазушысының өмірі мен шығармашылығы
Rosa Chacel
Испан жазушысы Роза Клотильда Часель Аримон (1898-1994) өмірі мен шығармашылығы. Вальядолид тумасы, Мадридте өскен, денсаулығына байланысты үйден оқыған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роза Клотильда Шасел Аримон (3 маусым 1898 – 27 шілде 1994) – Испаниядан шыққан белгілі және кейде дау тудыратын жазушы. Ол Вальядолид қаласында туған.
Rosa Clotilde Chacel Arimón (June 3, 1898 – July 27, 1994) was a famous and sometimes controversial writer from Spain. She was a native of Valladolid.
Ерте өмір
Шасел Вальядолиде дүниеге келді, оны Мадридке әжесіне жіберген мұғалімнің қызы. Шаселдің Мадридке көшуі 1908 жылы болды. Денсаулығының нашарлығына байланысты, анасы оны үйде оқытты. 1909 жылы Шаселдің анасы оны Мадридтегі Escuela de artes y oficios мектебіне сурет салуға жазды, бірақ көп ұзамай Шасел өзінің мұғалімі Фернанда Франсеспен бірге жаңа салынған Escuela del hogar y Profesional de la Mujer мектебіне, сондай-ақ Мадридте, оқуға кетті. Осы мектепте оқыған кезде Шасел феминистік көзқарастарды қабылдай бастады. 1915 жылы Шасел мүсін өнеріне қызығып, Сан-Фернандодағы Escuela Superior de Bellas Artes de San Fernando мектебіне түсті, бірақ көп ұзамай бұл тақырыпқа деген қызығушылығын жоғалтып, 1918 жылы мектепті тастады. Содан кейін Шасел Кафе Гранья дель Хенар мен Мадридтегі Атенеоға жиі баратын болды. Бұл екі орын Испания мен Еуропаның басқа елдерінен келген болашақ жазушылардың сүйікті жерлері еді. Ол әйелдер мен олардың мүмкіндіктері туралы конференциядан кейін дау тудырған сөз сөйледі. Сол кездегі әлемнің көп бөлігіндегідей, Испанияда да еркек үстемдігі басым болды, ал Шаселдің осы конференцияда айтқандары Мадрид қоғамының көптеген мүшелері тарапынан негізсіз немесе ақылға сыймайтын деп есептелді. Дегенмен, Шасел феминизмді заманауи әйелдер үшін жаңа өмір салты ретінде жақтады және 1921 жылы сол кездегі белгілі суретші Тимотео Перес Рубиоға тұрмысқа шықты. 1922 жылы Перес Рубио Испания академиясынан стипендия алғаннан кейін, жұбайлар Римге көшіп кетті. Сол жылы Шасел өзінің алғашқы мақаласын "Ультра" журналына жазды. 1927 жылы күйеуімен бірге Мадридке оралды. 1930 жылы Шасел өзінің алғашқы романын – "Estacion, Ida y Vuelta" атты туындысын жазды. Сол жылы Перес Рубио мен Шаселдің Карлос есімді ұлы дүниеге келді. Роза келесі үш жыл бойы ана болуға және романын насихаттауға өзін арнады. 1933 жылы ол анасының қазасы мен шығармашылық дағдарыстан айығу үшін алты ай Берлинде жалғыз өмір сүрді. Испанияға оралғаннан кейін көп ұзамай Испанияда Азамат соғысы басталды. Перес Рубио Республикалық армияға қосылды, ал Шасел, басқалармен қатар, медбике болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол "Hora de España" және "Revista de Occidente" әдеби журналдарына да материалдар жариялады. Бұл жаңа саяси мәселе Шаселді ұлымен бірнеше рет көшіп-қонуға мәжбүр етті, ол Барселонада, Валенсияда, Парижде өмір сүрді. Осы уақытта күйеуі Прадо мұражайының қазынасын соғыстың зардабынан сақтап қалу үшін елден шығару міндетін атқарды. Соғыс аяқталғаннан кейін отбасы қайтадан бірігіп, Бразилияға сапар шекті, онда олар үш он жыл өмір сүрді, сондай-ақ Буэнос-Айресте қысқа уақыт тұрды.
Chacel was born in Valladolid, the daughter of a teacher who sent her to live with her grandmother in Madrid. Chacel's move to Madrid occurred in 1908. Because of her weak health, she was home schooled by her mother. By 1909, Chacel's mother enlisted her at Madrid's Escuela de artes y oficios to study drawing, but, soon after, Chacel followed her teacher, Fernanda Francés, to the newly built Escuela del hogar y Profesional de la Mujer, also in Madrid. It was while in the latter school that Chacel began to take some feminist views. In 1915, Chacel, intrigued by the world of sculpture, enrolled at the Escuela Superior de Bellas Artes de San Fernando, but she soon lost interest in the aforementioned topic and abandoned the school by 1918. Chacel then went on to become a regular at the Cafe Granja del Henar and at the Ateneo de Madrid. These two places were favorite locations for aspiring writers from all over Spain and other European countries. She delivered a controversial speech there, after a conference about women and their possibilities. Like much of the world at that era, machista views predominated in Spain, and Chacel's dialogue on that conference were considered off base or nonsensical by many members of Madrid's society. Chacel, nevertheless, went on championing feminism as a new way to live for modern women, and, in 1921, she married a famous painter of the time, Timoteo Perez Rubio. In 1922 the couple settled in Rome after Pérez Rubio was granted a scholarship at the Academia de España. That same year, Chacel wrote her first article for the Ultra magazine. In 1927, she and her husband returned to Madrid. In 1930, Chacel wrote her first novel, Estacion, Ida y Vuelta. That same year, the Perez Rubio Chacel couple had a child, Carlos. For the next three years, Rosa dedicated herself to motherhood and to promoting her novel. In 1933, she lived alone for six months in Berlin, to recover from her mother's death and a creative crisis. Soon after her return to Spain, the Spanish Civil War broke out. Pérez Rubio enlisted in the Republican Army and Chacel performed, among other things, as a nurse. During the same period she also contributed literary magazines Hora de España and Revista de Occidente. This new, political problem, forced Chacel to move multiple times with her son, and she lived in Barcelona, Valencia, Paris. In the meantime, her husband had the responsibility of moving out of the country the treasuries of the Museo del Prado to preserve them from the war devastation. After the end of the war, the family reunited and travelled to Brazil, where they lived for three decades, with short stays in Buenos Aires.
Жер аудару
Келесі жылдары Шасел салыстырмалы түрде танылмаған күйде өмір сүрді: ол белгілі жазушы болғанымен, бірнеше жылдан бері ешқандай жаңа жобаға кіріспеген еді. Алайда, 1959 жылы ол Гуггенхайм стипендиясын ұтып алып, бұл оған Нью-Йоркке саяхаттап, қайтадан жазуға мүмкіндік берді. Шасел 1961 жылға дейін Нью-Йоркте жұмыс істеді, содан кейін туған еліндегі әлеуметтік жағдай тынышталғаннан кейін Испанияға оралды. 1963 жылдың мамыр айында Шасел Бразилияға оралды және 1970 жылға дейін онда тұрды, сосын Испанияға қысқа мерзімге қайта оралды. Ол Бразилияда тағы үш жыл өмір сүрді, себебі 1973 жылы ол туған еліне екінші рет оралды.
The next years Chacel lived in relative obscurity: a well known writer but one who had made no new projects in years. This changed in 1959, however, when she won a Guggenheim Fellowship, which allowed her to travel to New York City and return to writing. Chacel worked in New York until 1961, when, with her home country living a calmed down social state, she returned to Spain. In May 1963, Chacel returned to Brazil, where she remained until 1970, when she returned to Spain for a short stay. She would live in Brazil for three more years, as, in 1973, she made her second return to her home country.
Испанияға оралу
1977 жылы 56 жылдық өмірінің серігі қайтыс болды, және Мадрид пен Рио-де-Жанейро қалалары арасында жиі ұшқан Часель Испанияда түпкілікті қоныстануға шешім қабылдады. Ол жесір болған соң, бұрынғы жұмыстарын қайта жаңғыртуға және жаңа романдар жазуға тырысты.
In 1977, her husband of 56 years died, and Chacel, who was a very frequent flyer between Madrid and Rio de Janeiro, decided to stay in Spain for good. She used her newly found status as a widow to try to rescue some of her old works and to write more novels.
Өлім және мұра
Ол 1994 жылғы 7 тамызда Мадридте 96 жасында бейбіт түрде қайтыс болды. Испанияның ұлттық әуе тасымалдаушысы Iberia Airlines – Шаселдің өсіп келе жатқан кезін көрген компания болса керек – оны құрметтеу үшін Airbus A340 ұшағына оның есімін берді, дәл Луиза Карвахаль мен Мендозаның жағдайындағыдай. Қызығы, "Роза Шасел Airbus A340" Мадридтің Барахас халықаралық әуежайы мен Буэнос-Айрестің Эзеиза халықаралық әуежайы, немесе Рио-де-Жанейро арасында жиі рейстер жасап тұрады.
She died peacefully in Madrid on Sunday, August 7, 1994, aged 96. The Spanish national airline Iberia Airlines a company which Chacel perhaps saw as it grew just like in Luisa Carvajal y Mendoza's case, decided to honor Chacel by naming an Airbus A340 jetliner airliner after her. Perhaps ironically, the "Rosa Chacel Airbus A340" flies very frequently between Madrid's Barajas International Airport and Buenos Aires' Ezeiza International Airport or Rio de Janeiro.
Кітаптар мен газеттер
Since no English text was provided, and only placeholder dots exist in both the original and reference translation, I will provide a translation consisting of placeholder dots, maintaining consistency with the reference.