Кіріспе

Грузин ақыны және ұлттық азаттық қозғалысының қайраткері, граф Акаки Церетели (1840–1915), көбінесе тек Акаки деп танымал, көрнекті грузин ақыны және ұлттық азаттық қозғалысының қайраткері болған.

Ерте өмір және білім

Церетели 1840 жылдың 9 маусымында Батыс Грузияның Имерети аймағындағы Схвитори ауылында көрнекті грузин аристократ отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – князь Ростом Церетели, анасы – ханшайым Екатерина, Иване Абашидзенің қызы және Имеретия королі Сүлеймен I-нің шөбересі. Ежелгі отбасылық дәстүрге сәйкес, Церетели балалық шағын Саван ауылында шаруа отбасында өткізді. Оны шаруалар тәрбиеледі, бұл оған Грузиядағы шаруалардың өміріне деген ыстық сезім тудырды. 1852 жылы Кутаиси классикалық гимназиясын, ал 1863 жылы Санкт-Петербург университетінің Шығыс тілдері факультетін бітірді.

Еңбек жолы мен мұрасы

Церетели – грузин прогрессивті зиялы жастардың көшбасшысы Илия Чавчавадземен жақын дос болған. 1860 жылдары Чавчавадзе мен Церетели бастаған грузиндердің жас буыны патшалық режимге қарсы наразылық білдіріп, грузин мәдениетінің қайта жандануы және өздерін-өздері билеу құқығы үшін күресті. Ол жүздеген патриоттық, тарихи, лирикалық және сатирикалық өлеңдердің, сондай-ақ юмористикалық әңгімелер мен автобиографиялық романның авторы. Церетели білім беру, журналистика және театр саласында да белсенділік танытқан. Грузияның танымал "Сулико" халық әнінің сөзі Церетелиге тиесілі. Ол 1915 жылғы 26 қаңтарда қайтыс болды және Тбилисидегі Мтатсминда пантеонында жерленді. Оның ұлы – ресейлік опера режиссері Алексей Церетели. Тбилиси қаласындағы маңызды бульвардың және Тбилиси метро станциясының бірінің аты оның есімімен аталады. Церетели армянофобиясымен белгілі. Ол армяндарды пайдакүнемдікке ұмтылғандықтары үшін сынап, бір мысалда оларды грузин қанын соратын маса ретінде бейнелеген.