Торнике Эристави: Иверон монастырының негізін қалаушысы
John Tornike
Торнике Эристави: грузинский генерал, основатель Ивиронского монастыря на Афоне. Биография, происхождение из знатного рода Багратиони, византийский период.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иоанн Торнике (; Ιωάννης Τορνίκιος), сондай-ақ Торнике Эристави (; 985 жылы қайтыс болды) – зейнеткер грузин генералы және монах, кейіннен грек православиесіне өткен, қазіргі Грекияның солтүстік-шығысындағы Афон тауындағы Ивирон монастырының негізін қалаушы ретінде белгілі болды.
John Tornike (; Ιωάννης Τορνίκιος), also known as Tornike Eristavi (; died in 985) was a retired Georgian general and monk who came to be better known as a founder of the formerly Georgian Orthodox Iviron Monastery on Mount Athos in modern day northeastern Greece.
Өмір
Торнике белгілі грузин ақсүйек отбасынан шыққан және Багратиони билеуші әулетінің жақын шеңберінде болды. Оның әкесі, Хордаванели, грузин ханзадасы Ашот II Куропалатестің сүйемелдеу тобында болған, ол шамамен 950 жылы Константинопольге Византия императоры Константин Порфирогенетке сапармен келген. Оның үш жүрегі туысқан әскери мансапқа ие болды, олардың бірі Варазваче 1037–8 жылдары маңызды Византияның шығыс бекінісі Эдессаның катепано (әскери губернаторы) лауазымын атқарды. Торнике грузин Багратид әулеті тұсында өте сәтті әскери және сарай мансабын атқарды (әсіресе ол эристави, грузинше стратег сөзімен тең болды) және Византияның патрикий титулын да алды. Шамамен 963 жылы ол грузин ханзадасы Дауыт III Таоның генералдық лауазымынан кетіп, Иоанн (Иоаннис немесе Иоанн) деген атпен Афон тауындағы Афанасий лаврасына зейнетке шықты. 970-ші жылдардың басында оған тағы бір зейнеткер грузин офицері Иоан және оның ұлы Эквайм қосылды. 976 жылы Византия империясының Азия провинцияларында Бардас Склерос бастаған көтеріліс болды, бұл император Василий II-нің билігінің басындағы ең ірі дүрбелең болды. Склерос сол кездегі адал генерал Бардас Фокасқа қарсы бірнеше шайқаста жеңіске жетіп, Анатолия арқылы шығыстан Константинопольге қарай жорық жасады. Василий Джон Торникеді өзінің астанасына шақырып, Дауыт III Таомен одақ орнатуға делдалдық жасауды сұрады, бұл жағдайды құтқару үшін қажетті шара болып көрінді. Монах, негізінен, өзінің әріптес монахтарының ықпалымен, императорлық бұйрыққа бағыну Афон қауымының мүддесіне орай келеді деп келісім берді. Дауыт оған қарқынды жауап беріп, императорлық армияны нығайтуға жіберілген 12 000 грузин атты әскерін өзінің бұрынғы қолбасшысына тапсырды. Шешуші шайқас 979 жылдың 24 наурызында Кесария маңындағы Панкалияда болды және көтерілісшілердің күйреуімен аяқталды.
Tornike came from a notable Georgian noble family and was in the immediate circles of the ruling dynasty of the Bagrationi. His father, Chordvaneli, had been in the suite of the Georgian prince Ashot II Kuropalates who had paid a visit to the Byzantine emperor Constantine Porphyrogennetos in Constantinople in c. 950. Three of his nephews had military careers and one of them, Varazvache, held a post of katepano (military governor) of the significant Byzantine eastern outpost Edessa in 1037–8. Tornike served a very successful military and court career (specifically he was eristavi, a Georgian equivalent to strategos) under the Georgian Bagratid dynasty and also gained the Byzantine title of patrikios. He resigned his position as a general of the Georgian prince David III of Tao in c. 963 and, under the name of Ioane (Ioannis, or John), retired to Athanasius’ Lavra on Mount Athos. He was joined, in the early 970s, by another retired Georgian officer Ioane and his son Ek'vt'ime. In 976, a rebellion led by Bardas Skleros broke out in the Asian provinces of the Byzantine Empire, the greatest upheaval of the emperor Basil II’s early reign. Skleros had won a series of battles against the then loyal general Bardas Phokas and marched from the east through Anatolia to Constantinople. Basil summoned John Tornike to his capital to mediate the alliance with David III of Tao, a measure that seemed to be necessary to save the situation. The monk agreed reluctantly, persuaded chiefly by his fellow monks that it would be in the best interests of the Athonite community for him to obey the imperial command. David responded vigorously and entrusted his former general the command of some 12,000 Georgian cavalrymen sent to reinforce the imperial army. The decisive battle was fought at Pankalia near Caesarea on March 24, 979 and resulted in the crushing defeat of the rebels.
Ивирон монастырының құрылуы
Олардың қолдауының құрметі ретінде Дәуіт солтүстік-шығыс Анатолиядағы кең аумақтарды өмір бойы басқару құқығын алды, ал Джон Торникеге синкелос (Константинополь патриархының көмекшісі) шені берілді. Ең маңыздысы, жеңімпаз монах-генерал соғыстан әкелген олжамен, "қымбатты заттармен" және он екі кентанерия (1200 фунт) алтынмен Афонға оралды, бұл грузиндерге Афонда Ивирон деп аталатын өздерінің монастырын құруға мүмкіндік берді. Қазір гректермен толы болғанына қарамастан, монастырь бүгінгі күнге дейін грекше "ибериялықтар", яғни грузиндер деп аталады. Император оған сондай-ақ жерлер мен жеңілдіктер сыйлап, үлестемелер берді және салықтан босатты. Грузин православие мәдениетінің өркенді орталығы болуға тағдырланған жаңа монастырьды Джон Торнике ктетор (негіздеуші) ретінде және оның досы Иоанн Иберийский гегумен (игумен) ретінде бірлесіп басқарды.
In reward for their support, David was awarded with the lifetime stewardship of the extensive lands in northeastern Anatolia, while John Tornike was conferred with the title synkellos (assistant to the patriarch of Constantinople). More importantly, the victorious monk general returned to Athos laden with the spoils of war, "precious objects" as well as twelve kentenaria (1,200 lb) of gold, that enabled the Georgians to establish their own house on Athos, called Iviron. Although populated now with Greeks, the monastery is to this day known by the Greek appellation Iviron, "of the Iberians", i. e., Georgians. The emperor also showered him with lands and privileges, granted him subsidies and exemption from taxes. The new monastic house, destined to become a vibrant center of the Georgian Orthodox culture, was jointly run by John Tornike as ktetor (founder) and his friend John the Iberian as hegoumenos (abbot).