Кіріспе

Даф Йом Сиюм ХаШас (, әліпбиі) аяқталуын мерекелеу. "Алты тәртіптің аяқталуы [Талмудтың]") – бұл Даф Йом (күнделікті Талмуд беті) бағдарламасының аяқталуын атап өту, ауызша Тора және оның түсіндірмелерін оқудың шамамен жеті жарым жылдық циклі. Онда Вавилон Талмудының 2711 бетінің әрқайсысы күн сайын бірінен кейін бірі оқылады. Бірінші Даф Йом циклі Рош Хашананың 5684 жылғы 1-ші күні басталды (11 қыркүйек 1923 жыл); он үшінші цикл 2020 жылдың 4 қаңтарында аяқталды, ал он төртінші цикл келесі күні басталды, ол 2027 жылдың 7 маусымында аяқталады. Сиюм ХаШас – бұрынғы циклдің аяқталуын және келесі циклдің басталуын білдіреді, мерекелік сөздермен, әнмен және бимен толы келеді. Келесі күні жаңа цикл қайта басталады. Тораны күнделікті оқу міндеті бар яһудилер үшін Сиюм ХаШасқа байланысты жарнама мен қызығушылық әр циклмен қатысушылардың, Даф Йоми сабақтарының (шиурим) және Сиюм өткізілетін орындардың көбеюіне әкелді. 13-ші Сиюм ХаШас 2020 жылдың 1 қаңтарында Нью-Джерси штатындағы МетЛайф стадионында 90 000-нан астам адамның қатысуымен өтті. Диршу сияқты басқа ұйымдар, сондай-ақ әлемнің әртүрлі қалаларындағы аудандық топтар мен синагогалар да Сиюм ХаШас іс-шараларын ұйымдастырады, оларға ондаған мың адам қатысуы күтілуде.

Өмірбаян

Дүние жүзіндегі яһудилердің барлығының әр күні бірдей дафты оқып, Талмудты толық аяқтау мақсатымен, 1923 жылғы 16 тамызда Венада өткен Әлемдік Агудат Израильдің бірінші дүниежүзілік конгресінде рабби Мейр Шапиро, сол кезде Польшаның Санок қаласының равиі және болашақ рош ешивасы Шахмей Люблин ешивасы бұл идеяны ұсынды. Сол жылдары Талмудтың 63 трактатының ішінде тек бірнешеуі ғана жүйелі түрде оқылды, мысалы, практикалық заңдарға қатысты Берахот, Шаббат және Эрувин трактаттары, ал Зевахим және Темура сияқты трактаттар көбінесе оқылмайтын. Оның бұл идеясын Конгресске келген 600-ге жуық делегат, соның ішінде Еуропа мен Америкадан келген көптеген Тора басшылары ынтамен қарсы алып, оны барлық яһудилер үшін міндетті деп қабылдады. Даф Йомның бірінші циклі 5684 жылғы Рош Хашананың бірінші күні басталды (11 қыркүйек 1923 жыл). Олар АҚШ Сенатында, Уолл-стриттегі кеңес бөлмелерінде, сондай-ақ Лонг-Айленд темір жолында, Фар Роккавейден Манхэттенге сағат 7:51 және 8:15-те кететін екі пойыздың соңғы вагондарында да оқылады. Даф Йом шиуримдері El Al әуе компаниясының рейстеріндегі дыбыс жүйесіне қосылады. Әдеттегі Даф Йом шиуры бір сағатқа созылады. Қатысушылар мәтінді Рашидің түсіндірмелерімен бірге оқиды. ArtScroll компаниясы 1990 мен 2004 жылдар аралығында 73 томдық "Вавилон Талмудының" ағылшын тіліндегі аудармасы мен түсіндірмесін – "Шоттенштейн" басылымын жариялады, ол Даф Йом бағдарламасына қатысушылардың ағылшын тіліндегі санын едәуір арттырды. "Шоттенштейн" Талмуды еврей тіліне де аударылған. Алғаш рет осы циклді аяқтауға тырысатындарға көмектесу үшін аудиожазбалар, онлайн сайттар және Талмудтың әрбір бетіне арналған лекциялармен алдын ала жүктелген iPod-тар да қолжетімді. 1996 жылы Коллель Айюн Хадаф құрған Dafyomi Advancement Forum ағылшын тіліндегі аудармалар, жоспарлар, кестелер, талдаулар мен лекцияларды ұсынатын, сондай-ақ электрондық пошта арқылы кез келген сұраққа жауап беретін тегін ресурстық орталық. Meoros HaDaf HaYomi 1999 жылы құрылып, апта сайын Даф Йомды оқуға арналған парақтарды еврей және ағылшын тілдерінде электрондық пошта және қағаз пошта арқылы таратады. Олар шиурларды ағылшын, еврей, идиш және француз тілдерінде CD-ROM-ға жазды.

"Сиюм хашас" бағдарламасы

Кез келген сиюм сияқты, Сиюм ХаШас та соңымен басталудың арасында жатыр. Әр Сиюм ХаШасқа ондаған, тіпті жүздеген Гедолей Тора (Тора ғалымдары) қатысады. Ерекше құрметті раввин Талмудтың соңғы бетіндегі соңғы тақырыбын оқып, «Хадран» («Біз қайта ораламыз») дұғасын айту арқылы нарықтандырылады. Раввин содан кейін ғылыми лекция оқиды. Тағы бір құрметті тұлға жаңа Даф Йом циклін Талмудтың бірінші бетіндегі бірінші тақырыпты оқу арқылы бастайды. Басқа раввиндер Талмуд және осы оқиғаның маңыздылығы туралы сөз сөйлеуге шақырылады. Арнайы Қадиш, яғни Қадиш Хагадол да оқылады. Шара көтеріңкі әндер мен билермен аяқталады.

1-ші Сиюм Хашас

1-ші Сиюм ХаШас 1931 жылдың 2 ақпанында (15 шеват 5691) Еуропаның бірнеше қалаларында және Иерусалимде өтті, негізгі орын жаңадан ашылған Люблин хахамей ешивасы (Люблин, Польша) болды. Осы шараларға ондаған мың еврей қатысты. Раввин Мейр Шапиро Польша еврейлерінің көптеген басшыларының куәлігінде өзінің ешивасында Сиюмды басқарды. АҚШ-та Балтимор және Филадельфияда Сиюмим өтті.

2-ші Сиюм Хашас

1938 жылғы 27 маусымда (28 сиван 5698) екінші Сиюм ХаШас өтті. Басты орын бұл жолы да Чачмей Люблин иешивасы болды, бірақ осы иешиваның және Даф Йом бағдарламасын құраушы раввин Мейр Шапиро 1933 жылы 46 жасында қайтыс болғандықтан қатыспады. АҚШ-та Балтимор, Филадельфия және Бруклинде Сиюмдар өтті, жалпы саны шамамен 15 000 адамды құрады. Германиядағы Фельдафинг босқындар лагерінде де аман қалғандардың шағын тобы Сиюм ХаШас өткізді. АҚШ-та Сиюм Бруклиндегі Боро Парк ауданында, Манхэттеннің батыс жағында және Детройт қаласында атап өтілді. Тель-Авивтегі Сиюм ХаШасқа мыңдаған адам келді, ал одан кейін орталық автобус станциясында би биледі. Бней Брак, Петах Тиква, Хайфа және Тиберияда да көпшілік жиналған Сиюмдар өтті. Тағы бірнеше Сиюмдар Нью-Йорк және Балтимор қалаларында ұйымдастырылды. Лондонда Agudath Israel of Britain (Агудат Израиль Британиясы) Стамфорд-Хиллдегі ратушада Сиюм ХаШас өткізді, оған Манчестер, Гейтсхед және Сандерлендтен келген топтар мен Еуропадан келген Agudath Israel басшылары қатысты. Нью-Йоркте Вашингтон Хайтс, Бронкс, Манхэттеннің батыс жағында және Бенсонхерстте; Балтиморда; Бостонда; Чикагода; және Лос-Анджелесте де Сиюмдар өтті. АҚШ-та 1975 жылғы 15 маусымда Нью-Йорктегі Манхэттен орталығында өткен жетінші Сиюм ХаШасқа 5000-нан астам адам қатысты. Agudath Israel мәліметінше, сегізінші Сиюм ХаШасқа әлем бойынша 250 000-ға жуық адам қатысты. Израильде ең көп адам жиналды: 1982 жылғы 21 қарашада Тель-Авивтегі Яд-Элияху аренасында 10 000 адам, Иерусалимдегі Халықаралық конгресс орталығында 10 000 адам, Вагшал залында Бней-Бракта мыңдаған адам, ал Хайфада, Петах-Тиквада және алғаш рет Ашдодта жүздеген адам болды. Иерусалимде өткен шарада Даф Йомның барлық сегіз айналымын аяқтаған төрт адамға арнайы сертификат табыс етілді. 1990 жылғы 24 сәуірде (5750 жылдың 29 нисанында) Израильдің негізгі қалаларында өткен тоғызыншы Сиюм ХаШасқа үлкен халық жиналды. Олардың арасында Тель-Авивтегі "Яд-Элияху" стадионында, Иерусалимдегі "Байс Яков" орта мектебінің ауласында және Бней Брак қаласында Сиюмдар өтті. Сондай-ақ, Иерусалимде (84 Талмуд Торасы мен мектептерінің оқушылары қатысқан) және Бней Бракта (жетекші раввиндер мен педагогтармен бірге 5000 бала қатысқан) арнайы балалар Сиюмдары ұйымдастырылды. Лондон қаласында өткен тоғызыншы Сиюм ХаШас көпшілік назарына ұсынылып, алты сағатқа созылды, содан кейін тойлық дастархан жайылды. Манчестерде, Гейтсхедте және Англиядағы жергілікті Даф Йоми топтарында да шағын шаралар өтті. Австралияның Мельбурн қаласында Даф Йомның сегіз тұрақты шейуримі бар, орталық Сиюм ХаШасқа 1000 адам келді. Сиюмдар сондай-ақ Торонтода, Онтариода, Канадада; Монреальде, Квебекте; және Австралияның Мельбурн қаласында өтті. Англияда орталық Сиюм ХаШас Лондонның Собел орталығында өтті, оған мыңдаған адам қатысты. Лондондағы Агудат Израиль ұйымдастырған сеудат-мицваға (тойлық дастарханға) 2500-ден астам адам қатысты. Тағы мыңдаған адам Манчестер мен Гейтсхед қалаларындағы Сиюмдарға келді. Ең үлкен мерекелер 2005 жылғы 1 наурызда Нью-Йорк аймағындағы үш жерде өтті: Мэдисон Сквер Гарден, Нью-Джерсидегі Continental Airlines Arena және Джейкоб К. Джавиц конференциялық орталығы, барлығы 45 000 қатысушы болды. Әр бағдарламаның кейбір бөліктері басқа орындарға және ел бойынша 50-ден астам жерге телеарна арқылы көрсетілді. Бағдарламалар сондай-ақ 20 шетелдік орынға трансляцияланды. Израильде 2005 жылғы 1 наурызда Тель-Авивтегі Яд-Элияху аренасында (20 Адар I, 5765) өткен орталық Сиюм ХаШасқа дайындалған 10 000 билет бірден сатылып кетті. Бұл шараны Иерусалим, Бней Брак және Ашдод қалаларынан жерсерік арқылы тікелей эфирде көруге болады. Сиюмдар Иерусалимдегі Халықаралық конгресс орталығында, Зихрон Моше синагогасында, Пинск Карлин бейс медресесінде, Кирият Бельцте және Эрлау иешивасында өтті. Иерусалимдегі конгресс орталығында ағылшын тіліндегі Сиюмға Боян, Карлин Столин, Калив және Питтсбург реббилері, сондай-ақ ағылшын тіліндегі рошеи ешивасы раввині Носсон Цви Финкель, раввин Хаим Пинхас Шейнберг, раввин Ицхак Шейнер және раввин Мендель Вайнбах қатысты. Басқа Сиюмдар Бней Брак, Хайфа, Ашдод, Нетания, Петах Тиква, Реховот, Тель-Сион және Кириат-Ата қалаларында өтті. Сиюм ХаШастың он бірінші мерекесін атап өту шараларының ауқымы туралы бір газетте былай деп жазылған: Сиюм өткізілген [АҚШ] қалаларының арасында Атланта, Балтимор, Бостон, Даллас, Детройт, Де-Мойн, Денвер, Хьюстон, Лос-Анджелес, Лейквуд, Майами, Милуоки, Нью-Орлеанс, Сент-Луис, Сиэтл, Цинциннати, Скрантон, Питтсбург, Филадельфия, Кливленд және Чикаго бар. Сиюмдар сондай-ақ Торонтода, Онтариода, Канадада; Буэнос-Айресте, Аргентинада; Каракаста, Венесуэлада; Сан-Паулуда, Бразилияда; Сантьягода, Чилиде; Йоханнесбургте, Оңтүстік Африкада; Люблинде, Польшада; Мәскеуде, Санкт-Петербургте, Киевте және Одессада бұрынғы Совет Одағында; Гонконгта, Қытайда; және Сиднейде, Австралияда өтті.

12-ші Сиюм Хашас

Нью-Джерси штатының Шығыс-Ратерфорд қаласындағы 82 500 орындық MetLife стадионы 2012 жылдың 1 тамызында 12-ші Siyum HaShas ісшарасының негізгі АҚШ-тағы алаңы болды. Ойын алаңына қосымша 8 500 қысылатын орындық орнатылды, ал шамамен 500 орындық алаңда адморимдер, рошеи ешива және көрнекті раввиндер орналасты. 1 000 орындық қосымша бөлім Daf Yomi сабақтарының оқытушыларына арналды. Барлық 92 000 орын сатылып түгелді. Стадион ішінде жалпы 2 200 плазмалық экран орнатылды, ал стадион сыртында төрт Jumbotron экраны артық қатысушылар үшін қойылды. Қатысушылардың шамамен 20 пайызын әйелдер құрады. Олар стадионның жоғарғы қабатында, 4 метр биіктігі мен 4 километр ұзындығы бар mechitza (бөлгіш перде) артында отырды, ол намаз оқылатын кезде жабылды. Спутниктік хабар тарату және интернет желісі арқылы 100-ден астам жерге, соның ішінде Чикаго, Балтимор, Торонто, Монреаль, Лос-Анджелес, Мехико қаласы, Уругвай, Буэнос-Айрес, Аргентина, Мельбурн, Гонконг және Польшаның Люблин қалаларына сигнал берілді. Іс-шарада Иерусалим және Вавилон Талмудының әртүрлі аспектілері туралы лекциялар оқылды және әйелдер Тора ғалымдары қатысты. Израильде ондаған мың адам Siyum-дарға қатысты. Олардың ішінде Тель-Авивтегі Yad Eliyahu аренасындағы Dirshu әлемдік Siyum-ы, Петах-Тиквадағы Ұлттық Siyum HaShas, Иерусалимнің француз төбесі ауданында Agudath Israel және Degel HaTorah ұйымдастырған Siyum, және Иерусалимдегі Teddy стадионында Shas саяси партиясы ұйымдастырған Siyum болды. Иерусалимдегі Халықаралық конгресс орталығында екі ағылшын тіліндегі Siyum өтті, біреуі 31 шілдеде Dirshu демеушілігімен, екіншісі 5 тамызда Kollel Iyun Hadaf ұйымдастыруымен болды. Әртүрлі діни-ционистік ұйымдар 2 тамызда сол конгресс-орталықта жеке Siyum ұйымдастырды, ал 9 тамызда Иерусалимнің Ұлы синагогасында тағы бір ағылшын тіліндегі Siyum өтті. Koren Publishers 12-ші Siyum HaShas-қа орай Талмудтың жаңа басылымын жариялады. "Koren Talmud Bavli" деп аталатын бұл басылымда раввин Адин Штейнсальцтің аудармасы мен түсіндірмесі бар. 42 томдық жобаны бас редактор ретінде қызмет ететін раввин доктор Цви Херш Вайнреб қадағалайды.

13-ші Сиюм Хашас

13-ші Сиюм ХаШастың оқу циклі 7 Тевет 5780 (4 қаңтар 2020) күні аяқталды, мерекелік шаралар 2020 жылдың қаңтар және ақпан айларында АҚШ, Еуропа, Израиль және басқа елдерде өткізу жоспарланған. Америка Құрама Штаттарындағы негізгі шараны Agudath Israel of America ұйымдастырды, ол 1 қаңтарда 92 000 орындық MetLife Stadium-да және Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданындағы Barclays Center-де, сондай-ақ Венада өтті. Израильде Hadran ұйымы Талмудты, әсіресе Даф Йомиді әйелдердің оқуы мен үйретуіне арналған Сиюм ХаШас мерекесін ұйымдастырды. Dirshu 2020 жылдың 9 ақпанында Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласындағы Prudential Center-де өз Сиюмын өткізді.

Люблинге қайта оралу

Нацистер Чачмей Люблин ешивасын жауып, оны медициналық академияға айналдырғаннан кейін, Сиюм ХаШас көптеген жылдар бойы бастапқы орнында өткізілмеді. 1998 жылы ешива Варшава еврей қауымына қайтарылды, олар жөндеу жұмыстарын жүргізіп, Чачмей Люблин ешивасында 11-ші Сиюм ХаШасты ұйымдастырды. Торонтодағы Бет-Авраам Йозефтің зейнеткер раввині Барух Тауб төрағалық еткен шара Нью-Йорктегі шарамен спутниктік байланыс арқылы қосылды және 200-ден астам қатысушыға ұйымдастырылды.

Басқа қолданыстар

Сийум Хашас – жеке адамның немесе топтың Талмудтың барлық 2711 бетін оқып бітіруі де жатады. Көптеген раввиндер мен Тора ғалымдары өмірінде бір немесе бірнеше рет Талмудты толық оқып шықты. Синагогалар, ұйымдар және қоғамдық топтар да жыл сайын Талмудты оқып бітіріп, Сийум Хашас тойын өткізеді. «Шас А Тон» деп аталатын жоба жүздеген, тіпті мыңдаған қатысушыларды бір күн ішінде Талмудты оқып бітіру үшін біріктіреді. Бұл жоба кейде қаржы жинау мақсатында қолданылады, онда қатысушылар демеушілерден үміткерлік жинайды.