Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбритания үкіметі
Government of the United Kingdom
Ұлыбританияның алғашқы Макдональд үкіметі 1924 жылдың қаңтар айынан қараша айына дейін қызмет етті. Рамзи Макдональд басшылығындағы Лейборист партиясы 1923 жылдың желтоқсанында өткен жалпы сайлауда 191 орын алып, жеңіске жете алмады. Бірақ оппозицияның жалпы саны консервативті үкіметтің көрсеткіштерін басып өтіп, парламентте ешбір партия басымдыққа ие болмады. Стенли Болдуин 1924 жылдың қаңтарына дейін өкіметте қалды. Консерваторлар 1922 жылы Ллойд Джордж коалициясының ыдырауынан кейін өткен жалпы сайлауда, одақтастарымен бірге 344 орын жеңіп алды. Бұл парламенттік мерзімді толықтыруға жеткілікті көпшілік деп есептелді. Алайда, сайлаудан кейін көп ұзамай консервативті партияның жетекшісі Бонар Лоу қайтыс болды, ал оның орнын Болдуин басты. Болдуин өзінің ізашарының қорғаушылық тарифтерді енгізбейтіні туралы сайлаудағы уәдесін бұзды. Болдуин 1923 жылы сайлаушылардан жаңа мандат сұрады. Нәтижесі шешуші болды – протекционизмге қарсы дауыс берілді, және консерваторлар ең ірі партия болғанына қарамастан, жеңілгені анық болды. Болдуиннің премьер-министр қызметін сақтап қалу мүмкіндігі төмен болды, өйткені билік теңгерімін Эрнест Х. Асквит басқаратын Либералдық партия ұстады. Асквит еркін сауданы жақтады және Асквит пен Ллойд Джордж Либералдық партиясының фракциялары арасындағы келіспеушілікті жоюға дейін белсенді түрде үгіт жүргізді. Болдуин король Георг V-ке Макдональдты шақыруды ұсынды, себебі Лейборист партиясы палатада либералдардан көп орынға ие болды. Макдональд сол күні корольдің тапсырмасын қабылдады және еңбек әріптестерімен бірге толық сарайлық киіммен келді, бұл көптеген адамды қызықтырды, ал кейбіреулерін алаңдатты. Бұл Ұлыбританияның жұмысшы табынан шыққан алғашқы кабинет министрлерін қамтыды деп есептеледі.
The first MacDonald ministry of the United Kingdom lasted from January to November 1924. The Labour Party, under Ramsay MacDonald, had failed to win the general election of December 1923, with 191 seats, although the combined Opposition tally exceeded that of the Conservative government, creating a hung parliament. Stanley Baldwin remained in office until January 1924. The Conservatives had won the previous general election held in 1922 shortly after the fall of the Lloyd George Coalition when along with their Unionist allies, they had won 344 seats. This seemed a significant enough majority to expect a full parliamentary term. Nevertheless, shortly after the election the Conservative leader Bonar Law died and was replaced by Baldwin, who reneged on his predecessor's electoral pledge not to introduce protective tariffs. Baldwin sought a fresh mandate from the electorate in 1923. The result was decisive, being against protectionism, and it was clear that the Conservatives had lost, despite remaining the largest party. Baldwin had little chance of remaining prime minister when the balance of power was held by the Liberal Party under H. H. Asquith, who had campaigned vigorously for free trade, to the point of healing the rift that existed between the Asquith and Lloyd George Liberal Party factions. Baldwin advised King George V to send for MacDonald, since the Labour Party held more seats in the Commons than the Liberals. MacDonald accepted the King's commission later that day, arriving with his Labour colleagues, to the amusement of many and dismay of others, in full court dress. It is regarded as containing Britain's first working class cabinet ministers.
Макдональд және кабинет
Макдональд 1922 жылы Лейбористер партиясының алғашқы нақты басшысы болды. Премьер-министр қызметін атқарумен қатар, ол Сыртқы істер министрі де болды, бұл екі қызметті ол жақсы атқарды, бірақ партиядағы екінші тұлға, Ішкі істер министрі Артур Хендерсонды ренжітті. Филип Сноуден, тәуелсіз Еңбек партиясының (ILP) бұрынғы евангелистік мүшесі, қатаң ортодоксал Қаржы министрі болды, ал партияның келесі екі белгілі мүшесі, Дж. Х. Томас және Дж. Р. Клайнз тиісінше Отарлар жөніндегі хатшы және Лорд-хранитель Печати қызметтерін атқарды. Фабиандық Сидни Уэбб, Хендерсонмен бірге 1918 жылғы Лейбористер партиясының бағдарламасын – «Еңбек және жаңа әлеуметтік тәртіп» құруға мүкіндік берген, партияны ұлттандыруға (IV тармақ) міндеттеген адам, Сауда кеңесінің төрағасы болып тағайындалды; тағы бір фабиан, Лорд Оливье – Үндістан мемлекеттік хатшысы болды. Парламенттік партияның бұрынғы төрағасы Уилли Адамсон Шотландия хатшысы болды, ал солшыл Фред Джоуетт пен Джон Уитли тиісінше Ғылым және өнер министрі және Денсаулық сақтау министрі болды. Кабинет негізінен орташа кәсіби одақтардың көзқарасын білдірді, бірақ оған либералдар да кірді. Бұрын министр болғандардың саны үш адам ғана болды (екісі аз ғана уақытқа): Ричард Холдейн, 1-ші Холдейн виконты (бұрынғы либерал), Артур Хендерсон және Дж. Р. Клайнз; ал басқалары хатшылардың орынбасарлары болған.
MacDonald had become Labour's first proper leader in 1922. As well as being Prime Minister, he became his own Foreign Secretary, a dual role which he performed well enough, but which alienated the second man in the party, Arthur Henderson, who became Home Secretary. Philip Snowden, the evangelical ex member of the Independent Labour Party (ILP) became a rigidly orthodox Chancellor of the Exchequer, while the next two prominent members of the party, J. H. Thomas and J. R. Clynes, became Colonial Secretary and Lord Privy Seal respectively. The Fabian Sidney Webb, who had, along with Henderson, been instrumental in conceiving Labour's 1918 programme 'Labour and the New Social Order' which had committed the party to nationalisation (Clause IV), was appointed President of the Board of Trade; another Fabian, Lord Olivier, became Secretary of State for India. A former chairman of the parliamentary party, Willie Adamson, became Scottish Secretary, while left wingers Fred Jowett and John Wheatley became, respectively, First Commissioner of Works and Minister of Health. The Cabinet was characterised by a moderate trade union feel, although it also contained a few Liberals. Only three members had previously been ministers (two only briefly): Richard Haldane, 1st Viscount Haldane (ex Liberal), Arthur Henderson and J. R. Clynes; though others had been under secretaries.
Сыртқы саясат
Көптеген тарихшылар бірінші Лейбористік үкіметтің ең маңызды жетістіктері сыртқы саясат саласында болды деп санайды, оған Рамзи Макдональд көп уақыт пен күш жұмсады, ол Премьер-министр және Сыртқы істер министрі лауазымдарын бірге атқарды. Германия Ұлы соғыс аяқталғаннан кейінгі жылдары өтемақы төлеуін тоқтатты, ал Франция жауап ретінде Германияның өнеркәсіптік орталығы – Рур аймағын басып алды. Осы дағдарысты шешу үшін Дауес конференциясы өткізілді және 1924 жылдың тамызында Германия кез келген өтемақы төлеуге кіріспес бұрын экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізуі керек деген шешім қабылданды. Франция Дауес жоспарын қабылдаудан бас тартса да, Макдональд Сыртқы істер министрі ретінде француздарды ықпал етуге бағытталған көп уақытын жұмсады. Макдональд алдымен Бельгия және Франция өкілдерімен Чекерсте келіссөздер жүргізді, содан кейін 1924 жылдың шілдесінде Лондонда Достас елдердің конференциясын өткізді. Шебер келіссөздер жүргізу және әсер ету қабілеттері арқасында Макдональд Франция Премьер-министрі Эдуард Эрриоты Рур аймағынан дереу шығудан басқа, Дауес жоспарының барлық ұсыныстарына келісуге көндіре алды. Сол тамызда Германия мен Одақтастар арасында бейбітшілік және өтемақы туралы жаңа келісімдер Лондонда қол қойылды. Макдональдтың осы кездегі халықаралық келіспеушіліктерді шешуге көмектесудегі жетістігі, әрине, бірінші Лейбористік үкіметтің ең маңызды жетістіктерінің бірі болды.
Many historians have argued that the first Labour Government's most notable achievements were in foreign affairs, of which Ramsay MacDonald had devoted much time and effort, having taken the posts of both Prime Minister and Foreign Secretary. Germany had failed to maintain reparation payments in the years following the end of the Great War, and France, in response, occupied Germany's industrial heartland, the Ruhr. The Dawes Conference was subsequently held to find a solution to the crisis, and, in August 1924, it concluded that Germany had to achieve economic stability before paying out any reparations. Although France refused to adopt the Dawes Plan, MacDonald spent most of his time as Foreign Secretary trying to win over the French. Macdonald first held talks with both the Belgians and French at Chequers and then hosted an Inter Allied conference in London in July 1924. Through sharp negotiating skills and powers of persuasion, Macdonald was able to successfully make the Prime Minister of France Édouard Herriot agree to all of the proposals in the Dawes Plan, apart from an immediate withdrawal from the Ruhr. That August, fresh agreements on peace and reparations were signed in London between Germany and the Allies. Macdonald's success in helping to resolve international disagreements at this time was arguably one of the first Labour Government's most significant accomplishments.
Үкімет құлдырауы
Ең соңында бірінші Лейбористік үкіметті құлатуға көмектескен «қызыл сүреу» болды, яғни коммунистік қауіптен туған қорқыныш. Консерваторлар Ұлыбританиядағы коммунистік немесе Кеңес әсерін тез байқады, мысалы, Кэмпбелл ісі. Коммунист Джон Росс Кэмпбелл әскерлерді ереуілшілерге атпауға шақырған мақала жариялағаны үшін үкімет тарапынан сотталды. Лейбористер қудалауды кері тартып алғанда, көптеген адамдар бұл коммунистердің жетекшілікке тигізген әсері деп түсінді. Либералдық партияның жетекшісі Х.Х. Асквит осы мәселені зерттеу үшін комиссия құруды ұсынды, себебі бұл Лейбористік партияға даудан шығуға уақыт берер еді, бірақ Макдональд оған рұқсат бермеді. Ол, егер депутаттар комиссияны қолдаса, үкімет отставкаға кететінін мәлімдеді. Олар үлкен көпшілікпен комиссияны мақұлдады, сондықтан Макдональд Лейбористік үкімет тоғыз айлық қызметтен кейін отставкаға кететінін жариялады. Осы отставкадан кейін көп ұзамай Зиновьевтің хаты пайда болды, ол Лейбористік партия тарихының бір бөлігіне айналды. Daily Mail газеті Коммунистік Интернатционалдың (Коминтерн) басшысы Григорий Зиновьевтің жазғандай көрінетін хатты жариялады, онда жақтастары алдағы революцияға дайындалуға шақырылған. Қазіргі таңда Зиновьевтің хатының жалған екені белгілі, себебі 1998 жылы Мемлекеттік архивтерден жарияланған құжаттар хаттың жасалма екенін көрсетті, бірақ бұл Лейбористік партияға сайлау кампаниясы кезінде көп көмектеспеді. Либералдар да үкіметті қолдауды жалғастыруға аздап ықыласты болды, ал Макдональдтың тапсырмаларды бағыныштыларына жүктете алмауы да Лейбористік партияның құлдырауына себеп болды. Ол Сыртқы істер министрінің және Премьер-министрдің лауазымын бірге атқарды, ал тоғыз айдың соңында Макдональдтың шаршап биліктен бас тартқысы келгендей болды. Бірде ол күнделігіне «сағат 7-ден түнгі 1-ге дейін, кейде қосымша жұмыс істегенін» жазған. Нәтижесінде, алғашқы Лейбористік үкімет Лейбористік партияның басқаруға қабілетті екенін көрсетті және ол бес жылдан кейін қайтадан билікке оралды.
What eventually helped to bring down the first Labour government was red baiting, the fear surrounding the alleged Communist threat. Conservatives were quick to point out any Communist or Soviet influence in Britain, one example being the Campbell Case. The Communist John Ross Campbell had been prosecuted by the government for publishing an article calling on troops not to fire on strikers. When Labour withdrew the prosecution, it was seen by many as a Communist influence on the leadership. H. H. Asquith, the Leader of the Liberal Party, called for the appointment of a committee of enquiry, as this would allow Labour time to survive the scandal, but MacDonald would not allow it. He said that if MPs voted in favour of the enquiry, then the government would resign. They consequently voted for the enquiry with a large majority, so MacDonald announced that the Labour government would resign after only nine months in office. Soon after this resignation came the emergence of the Zinoviev letter, which has become part of Labour Party mythology. The Daily Mail published a letter apparently written by Grigory Zinoviev, the head of the Communist International (Comintern), which asked supporters to prepare for imminent revolution. It is now known that the Zinoviev letter was a fake, as documents released by the Public Record Office in 1998 revealed the letter to have been a forgery, but it scarcely helped Labour during their election campaign. The Liberals were also becoming increasingly restive about continuing to support the government, while MacDonald's inability to delegate tasks to subordinates was also a factor in Labour's demise. He had taken the position of Foreign Secretary as well as Prime Minister, and by the end of the nine months it seemed as if MacDonald had wanted to give up power through fatigue. He once wrote in his diary that he worked from "7am to 1 am, with occasional extras". Ultimately, the first Labour government showed that Labour was fit to govern and it returned to office five years later.