Сигишоара – қала және Тырнава Маре өзенінің жағасындағы тарихы

Кіріспе

Арад округінің өзені Сигишоара (; Segesvár; Schäßburg; Трансильваниялық саксон: Schäsbrich, Šesburχ, немесе Scheeßprich;; Castrum Sex немесе Saxoburgum) – Румынияның орталық бөлігіндегі Муреш округінің Тарнава Маре өзені жағасындағы муниципалитет. Трансильвания тарихи аймағында орналасқан Сигишоараның 2021 жылғы халық санауы бойынша 23 927 тұрғыны бар. Қала жақсы сақталған ескі қаласымен танымал, ол ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілген және танымал туристік орын. Қала жеті ауылды басқарады: Ангофа, Аурель Влайку, Хетиур, Рора, Шоромиклеа, Венчи және Вийлор.

Тарих

12 ғасырдың ортасынан бастап, Трансильваниялық сакстар (Siebenbürger Sachsen) деп аталатын неміс шеберлері мен саудагерлерін Венгрияның сол кездегі королі Геза II Трансильванияға қоныстануы және шекараны қорғауы үшін, сондай-ақ аймақтың экономикасын жақсарту үшін шақырды. Хроникер Краусс 1191 жылы қазіргі Сигишоарада саксон қонысын тізімдеген. 1280 жылғы құжатта Рим бекінісі орнында салынған қала Castrum Sex немесе "алты жақты лагерь" деп аталған, бұл бекіністің пішіні дұрыс емес алтыбұрыш болғанын көрсетеді. Басқа атаулары: Шаасбург (1282), Шесбург (1298) және Сегусвар (1300). 1337 жылы Сигишоара королдер үшін патшалық орталыққа айналды, ал 1367 жылы қалаға Сегусвар Сивитас де Сегусвар ретінде қала мәртебесі берілді. Қала бірнеше ғасыр бойы Орталық Еуропаның шетінде маңызды стратегиялық және саудалық орталық болды. Сигишоара Трансильванияның ең маңызды қалалық орталықтарының біріне айналды, Киелі Рим империясының түкпір-түкпірінен келген шеберлер осы елді мекенге тоқталды. Неміс шеберлері мен қолөнершілері қала экономикасын бақылады, сондай-ақ оны қорғайтын бекіністерді де салды. 16-17 ғасырларда Сигишоарада 15 гильдия мен 20 қолөнер саласы болған деп есептеледі. Барокко стиліндегі мүсінші Элиас Николай осы қалада өмір сүрген. Қалада жер аударылған Валахия воеводасы Влад Дракул (Влад Импалердің әкесі) қалада монеталар соқты (әйтпесе монета соғу Венгрия Корольдігінің венгр королінің монополиясы болған), сондай-ақ қаланың румынша атауын тізімдеген алғашқы құжатты шығарды. Румынша атауы алғаш рет 1435 жылы расталды, ол венгр тіліндегі Сегешвар сөзінен шыққан, онда vár – "бекініс" дегенді білдіреді. Албешти жазығында Сегесвар шайқасы болды, онда революциялық венгр армиясы Юзеф Бем басшылығымен орыс армиясынан жеңілді, оған Людерс басшылық еткен (31 шілде 1849 жыл). 1852 жылы шайқаста қаза тапқан орыс генералы Скариатинге ескерткіш орнатылды. Венгр ақыны Сандор Петёфи шайқаста қаза тапқан деп есептеледі, ал 1897 жылы Альбештиде оның құрметіне ескерткіш салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сигишоара Трансильваниямен бірге Австро-Мажарстаннан Румыния Корольдігіне өтті. Орталық Сигишоара ортағасырлық шағын бекіністі қаланың ерекшеліктерін үлгілі түрде сақтап қалды. ЮНЕСКО оны Дүниежүзілік мұра ретінде тізімдеді. Жыл сайын шілде айында ескі қалада ортағасырлық фестиваль өтеді. Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Еуропада Сигишоара әлі де тұрғындары бар бекіністі қалалардың санатындағы сирек қалалардың бірі болып табылады. Қала екі бөліктен тұрады. Ортағасырлық бекініс төбеде салынған және Цитадель (Cetatea) деп аталады. Төменгі қала Тарнава Маре өзенінің аңғарында орналасқан. Сигишоара бекінісіндегі үйлер шеберлер қалашығының негізгі ерекшеліктерін көрсетеді. Алайда, бұрынғы патшаларға тиесілі үйлер де бар, мысалы, Венеция үйі және Мүйізді үй. 2001 және 2003 жылдар аралығында Сигишоара маңындағы Брайте табиғи қорығында Дракула тақырыбындағы ойын-сауық паркін салу қарастырылды, бірақ жергілікті азаматтық қоғамдық ұйымдардың, ұлттық және халықаралық БАҚ-тың, сондай-ақ саяси ықпалды тұлғалардың қатты қарсылығына байланысты бұл жобадан бас тартылды, өйткені ойын-сауық паркі қаланың ортағасырлық стиліне зиян келтіріп, табиғи қорықты жоятын еді.

Starting with the mid 12th century, German craftsmen and merchants known as the Transylvanian Saxons (Siebenbürger Sachsen) were invited to Transylvania by the then King of Hungary, Géza II, to settle and defend the frontier of his realm and improve the region's economy. The chronicler Krauss lists a Saxon settlement in present day Sighișoara by 1191. A document of 1280 records a town built on the site of a Roman fort as Castrum Sex or "six sided camp", referring to the fort's shape of an irregular hexagon. Other names recorded include Schaäsburg (1282), Schespurg (1298) and Segusvar (1300). By 1337 Sighișoara had become a royal center for the kings, who awarded the settlement urban status in 1367 as the Civitas de Segusvar. The town played an important strategic and commercial role at the edges of Central Europe for several centuries. Sighișoara became one of the most important urban centres of Transylvania, with artisans from throughout the Holy Roman Empire visiting the settlement. The German artisans and craftsmen dominated the urban economy, as well as building the fortifications protecting it. It is estimated that during the 16th and 17th centuries Sighișoara had as many as 15 guilds and 20 handicraft branches. The Baroque sculptor Elias Nicolai lived in the town. The Wallachian voivode Vlad Dracul (father of Vlad the Impaler), who lived in exile in the town, had coins minted in the town (otherwise coinage was the monopoly of the Hungarian kings in the Kingdom of Hungary) and issued the first document listing the city's Romanian name, Sighișoara. The Romanian name is first attested in 1435, and derives from the Hungarian Segesvár, where vár is "fort". The nearby plain of Albești was the site of the Battle of Segesvár, where the revolutionary Hungarian army led by Józef Bem was defeated by the Russian army led by Luders on 31 July 1849. A monument was constructed in 1852 to the Russian general Skariatin, who died in the battle. The Hungarian poet Sándor Petőfi is generally believed to have been killed in the battle, and a monument was constructed in his honor at Albești in 1897. After World War I Sighișoara passed with Transylvania from Austria Hungary to the Kingdom of Romania. Central Sighișoara has preserved in an exemplary way the features of a small medieval fortified town. It has been listed by UNESCO as a World Heritage Site. Each year, a medieval Festival takes place in the old citadel in July. In Eastern Europe and Southeastern Europe, Sighișoara is one of the few fortified towns that are still inhabited. The town is made up of two parts. The medieval stronghold was built on top of a hill and is known as the Citadel (Cetatea). The lower town lies in the valley of Târnava Mare river. The houses inside Sighișoara Citadel show the main features of a craftsmen's town. However, there are some houses that belonged to the former patriciate, like the Venetian House and the House with Antlers. Between 2001 and 2003, the construction of a Dracula theme park in the Braite nature preserve near Sighișoara was considered but ultimately rejected, owing to the strong opposition of local civil society groups and national and international media as well as politically influential persons, as the theme park would have detracted from the medieval style of the city and would have destroyed the nature preserve.

Көрікті жерлер

Сигишоара – жақсы сақталған қабырғалы ескі қаласы үшін танымал туристік орын, және ол ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген. Басты цитадельдің ең қызықты жерлері – мұнаралар. Қала Via Transilvanica ұзақ қашықтыққа арналған жолындағы көрікті орын болып табылады.