Кіріспе

Рогаландтағы қала, Норвегия (сондай-ақ Skudeneshamn немесе жай ғана Skudenes) – Норвегияның Рогаланд округіндегі Кармой муниципалитетіне қарасты қала. Ол Кармой аралының ең оңтүстік ұшында, Бокнафьорден шығанағы мен Кармсундет бұғазының кіреберісінде орналасқан. Қала Хаугаландтың дәстүрлі аймағының құрамына кіреді. Қала 1858 жылдан 1965 жылға дейін ладестед статусына ие болғандықтан, тәуелсіз муниципалитет болды. Қаланың халқы (2019) 3334 адамды құрайды. Бұл Скуденешвенді Норвегиядағы ең кішкентай қалалардың біріне айналдырады (1470 тұрғыны бар Колверейд ең кішкентайы). 1990 жылы қала NORTRA конкурсында Норвегияның ең жақсы сақталған шағын қаласы номинациясында екінші орынды жеңіп алды.

Тарих

Скуденшавн ауылы 1858 жылдың 10 ақпанында ладстед (порт қаласы) деп жарияланды. Қалалар ауылдық муниципалитеттің құрамына кіре алмайтындықтан, Скуденешавн Скуденес муниципалитетінен бөлініп, жеке қалалық муниципалитет ретінде құрылды. Алғашқыда Скуденшавн муниципалитетінде 1209 адам тұрған. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1965 жылдың 1 қаңтарында Скуденшавн қалалық муниципалитеті жаңа құрылған Кармой муниципалитетіне қосылды (Скуденес, Авалдснес, Стангаланд, Копервик және Торвастадпен бірге). Бірігуге дейін Скуденшавнда 1275 адам тұрды. Біріккен кезде Скуденшавн қала статусын (ладстед) жоғалтты. 1996 жылы қалалар туралы заң өзгертілген соң, Кармой муниципалитеті Скуденшавнды қайтадан қала деп жариялады.

Атауы

Қала (бастапқыда муниципалитет және приход) Кармай аралының оңтүстік шетіндегі Скуденес түбегінің атымен аталған. Бірінші элемент – "skúta" сөзінің иелік жайы, ол "ішкі шығыңқы тас қабырға" дегенді білдіреді, бұл түбек жағалауынан жақын орналасқан тасты аралдар мен сайларды көрсетеді. Екінші элемент – "nes", яғни "мүйіс" деген мағынаны білдіреді. Соңғы элемент – "havn", яғни "жағажай" немесе "порт".

Муниципальдік өзін-өзі басқару (1858-1964)

1858 жылдан 1964 жылға дейін Скуденшавн өздік басқару құқығына ие муниципалитет болды. Осы муниципалитет бар болған кезеңде бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық медициналық қызметтер, зейнеткерлерге қызмет көрсету, жұмыссыздық мәселелері, әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму және қалалық жолдарға жауапты болды. Муниципалитет өзінің барлық уақытында тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылды. Ал қала әкімі муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен сайланды.

Муниципалды кеңес

Скуденшавн муниципалитетінің кеңесі (Бистир) төрт жылдық мерзімге сайланған 21 өкілден тұрды. Соңғы муниципалитет кеңесіндегі партиялардың құрамы былай болды:

Көрікті жерлер

Скуденшавнның ескі қаласы (Gamle Skudeneshavn), 225 ағаш үй мен қайық үйлерінен тұрады, және Еуропадағы ең жақсы сақталған қалалардың бірі деп есептеледі. 2004 жылы NRK радиосының Reiseradioen бағдарламасының тыңдаушылары оны Норвегияның "Жазғы қаласы" деп таныды. Әр жыл сайын қараша айының бірінші демалыс күні "Skudeneshavn International Literature and Culture festival" (Skudeneshavn Internasjonale Litteratur og Kulturfestival) (SILK фестивалі) өтіледі.

Skude фестивалі

Жыл сайын Скуденшавнда "Скудефестиваль" деп аталатын қайық фестивалі өтеді. Ол әдетте маусым айының соңында немесе шілде айының басында төрт күн – бейсенбі, жұма, сенбі және жексенбі күндері (күні өзгеріп отырады) жалғасады. Фестиваль Батыс Норвегиядағы жағалау мәдениетінің ең ірі жиыны болып табылады, онда барлық түрдегі қайықтар – ескі ағаш қайықтар, винтаждық қайықтар, заманауи қайықтар, желкенді қайықтар, үлкен кемелер жиналады. Қала порт айналасында, құрлықта да, суда да өмірге толы. Қала алаңында сауда орындары орналасқан. Шеберлер теңіз және кеме жүргізумен байланысты ежелгі қолөнерлерді көрсетеді. Кеме жасаушылар, кеме үлгілері, ескі қозғалтқыштар бар. "Ескі Скуденшавн" қаласындағы басты және тар көше – Сёрагадада әр жыл сайын жаңа фестиваль суретшісі таңдалып, көрме ұйымдастырылады. Келушілер қаланың ескі бөлігіндегі "Бытюнет" көрмесін тамашалай алады. Күндіз және кешке фестиваль шатырында ұлттық және халықаралық әртістер өнер көрсетеді, ал теңіз үйлерінде кельт музыкасы, блюз және эстрадалық поп музыкасы орындалады. Саяжай ойын-сауықтары мен ойын автоматтары әдетте осы танымал фестивальмен бірге келіп, кішкентай балалар мен жасөспірімдерге қосымша қуаныш сыйлайды. Жыл сайын фестивальге шамамен 35 000 адам келеді және 600-дан астам қайық жиналады. 2017 жылғы фестиваль 29 маусым мен 2 шілде аралығында өтті, ол 24-ші фестиваль болды. 2018 жылғы фестиваль 5-8 шілде аралығында өтеді.