Кіріспе

2007 жылы америкалық экипажбен Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) ұшу

STS 117 (ISS құрастыру рейсі 13A) – Space Shuttle Atlantis ұшқан ғарыш миссиясы, 2007 жылдың 8 маусымында Кеннеди ғарыш орталығының 39А ұшыру алақанынан ұшырылды. «Атлантис» ұшыру алаңшасынан сағат 19:38-де (EDT) ұшып кетті. 2007 жылдың 26 ақпанында болған нөсер жаңбырынан келген зақымдар ұшыруды бастапқыда жоспарланған 2007 жылғы 15 наурыздан кейінге жылдырды. STS 117 ұшырылысы – адамзаттың орбитаға жасаған 250-ші ғарыш сапары болды. Бұл сонымен қатар Space Shuttle тарихындағы ең ауыр салмақты ұшу миссиясы еді. «Атлантис» Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) екінші оң жақ ферма сегментін (S3/S4 фермасы) және оған қосымша энергия жүйелерін, оның ішінде күн батареялары жиынтығын жеткізді. Миссия барысында экипаж жаңа ферма сегментін орнатты, бір жиын күн батареяларын жиырып алды және станцияның оң жағында жаңа жиынтықты жайды. STS 117 экспедициясы 15-ші экипаж мүшесі Клейтон Андерсонды станцияға жеткізіп, ISS экипажының мүшесі Сунита Уильямсты Жерге қайтарды. 2007 жылдың 11 маусымында NASA миссия басқарушылары миссияны екі күнге ұзартуды жариялады, соның нәтижесінде төртінші ғарыш кеңістігіндегі жұмыс (EVA) қосылды. Бұл екі күн миссияның уақыт кестесіне 8-ші ұшу күнінен кейін енгізілді. Бұл мүмкіндік ұшыру алдында талқыланған болатын. Ұшыру күніне және кездесу күніне байланысты белгісіздік болғандықтан, ұзарту туралы шешім ұшырылғаннан кейін қабылданды. Орбиталық маневрлеу жүйесінің (OMS) жылу қалқанындағы (жылудан қорғау) бұзылған жерінің жөндеу жұмысы EVA 3 кезінде жүргізілді. STS 117 нашар ауа райы салдарынан 2007 жылдың 21 маусымында қону мүмкіндігінің болмауына байланысты «Атлантис» үшін ең ұзақ миссия болып қала береді. «Атлантис» 2007 жылдың 22 маусымында Эдвардс әуе базасына қонды.

S3/S4 тұтқалық сегменттері

S3/S4 сегментінің толық сипаттамасы мен қосымша ақпаратты қараңыз. S3/S4 сегменттерінің негізгі функциялары – станцияның электроникасына электр қуаты және деректер интерфейсін ұсыну, сондай-ақ күн сәулесін электр энергиясына түрлендіру. Олар сонымен қатар ғарыш станциясының барлық электрлік компоненттерін белсенді түрде жылудан қорғайды және қосалқы бөлшектерді сақтауға арналған платформаларды қосуға мүмкіндік береді. S3/S4 сегменттері S1 сегменті Atlantis STS 112 миссиясы барысында орнатылғаннан кейін, Халықаралық ғарыш станциясының (ISS) тұғыр құрылымына қосылған екінші оң жақ сегмент болды. Екі S3/S4 сегменті 2002 жылдың қыркүйегінде NASA-ға тапсырылды. S3/S3 сегментінің ұзындығы 44 фут (13 метр), ені 16 фут (5 метр), биіктігі 15 фут (5 метр) және салмағы 35,678 фунт (16,183 килограмм) құрайды. Ол тот баспайтын болаттан жасалған. 4-ші ұшу күні іс-шаралары барысында S3/S4 сегменті Атлантистің жүк бөлімінен шатлдың манипуляторы арқылы алынып, станцияның Canadarm2 манипуляторына берілді, онда ол маневрленді және S1 сегментінің сыртқы жағына бекітілді.

Басты жақтағы 3

S3 негізгі құрылымы гексагон тәрізді тот баспайтын болаттан жасалған және төрт бөлектегіш қабырға мен алты тіреуші, қабырғаларды байланыстыратын арқалықтарды қамтиды. Екінші құрылымға тіреуіштер, бекіткіштер, орнату платформалары, ашық ғарыш қызметіне арналған жабдықтар және түрлі механизмдер кіреді. S3 2000 жылдың 7 желтоқсанында Кеннеди ғарыш орталығындағы ғарыш станциясын өңдеу кешеніне жеткізілді. S3-тің негізгі кіші жүйелеріне ірі подшипниктерді қамтитын Күн батареясын айналдыратын буын (SARJ), сегменттен сегментке қосылатын жүйе (SSAS) және пайдалы жүктемені қосу жүйесі (PAS) кіреді. SARJ, S4 және S6 (2009 жылдың наурыз айында STS-119 шаттл миссиясымен ұшырылған) сегменттеріндегі Күн батареясы қанаттарын (SAW) Күнге қарай бағыттап, Ғарыш станциясы Жерді айналып келе жатқанда үздіксіз айналады. S3 сондай-ақ SSAS арқылы S1 сегментіне пассивті қосылу нүктесін қамтамасыз етеді. PAS платформаларды S3-ке қосып, қосымша ғылыми жүктемелерді немесе орбитада ауыстырылатын құрылғыларды (ORU) сақтауға мүмкіндік береді.

Басты жақтағы 4

S4 конструкциясының негізгі жүйелері – порттық ішкі фотоэлектрлік модуль (PVM), фотоэлектрлік радиатор (PVR), Альфа буынды интерфейс құрылымы (AJIS) және өзгертілген Rocketdyne конструкциясын бекіту жүйесі (MRTAS). PVM-нің негізгі функциялары – сегмент ішіндегі және басқа станция сегменттеріндегі тұтынушыларға электр қуатын жинау, түрлендіру, сақтау және тарату. S4-те екі SAW бар, олардың әрқайсысы бір-біріне қарама-қарсы бағытта орналастырылған. Әрбір SAW формалық жад қорытпасынан жасалған ортақ мачтаға орнатылған екі күн сәулесінен тұрады. SARJ-дан басқа, SAW-лар Beta Gimbal Assembly (BGA) арқылы да бағдарланады, ол күн сәулесін айналдыру арқылы қанаттардың бұрышын өзгерте алады. PVR орбитада орналастырылуы мүмкін және ғарышқа 14 кВт дейін жылуды таратуға қабілетті. PVR-дың салмағы 1633 фунт, ал орнатылғанда өлшемдері 44 х 12 х 7 фут (2 метр) құрайды. AJIS S3 және S4 құрылымдары арасындағы құрылымдық байланысты қамтамасыз етеді. S4, S5 құрылымдық бекітілімін қамтамасыз ететін MRTAS-тың пассивті бөлігін қамтиды. S4 2001 жылдың 15 қаңтарында Кеннеди ғарыш орталығындағы Ғарыш станциясын өңдеу кешеніне жеткізілді.

Сутекті шанақ клапаны

Атлантис ғарыш станциясына ортаңғы палубада сутегі шығару клапанын (вентиль) алып барды. Сутегіні сыртқа шығаруға қолданылатын бұл клапан оттегі өндіру жүйесінің (ОЖЖ) құрамына кіреді. ОЖЖ экипажға эксперименттерді жүргізу кезінде, шлюздерді герметикалықтан шығару және желдету кезінде жоғалған оттегіні толықтыру үшін оттегі өндіруге көмектеседі.

Басқа да нысандар

Ортаңғы палубада тасымалданатын басқа заттарға ХҒС-қа су беруге арналған резервтік су контейнері, S3 ұшыру шектеулерін алып тастауға арналған "өзгертілген айналым моментін көбейтуші" құралы және STS-115 және STS-116 миссиялары кезінде шаттл мен станция арасындағы байланыста туындаған қиындықтарды жоюға арналған аудио интерфейс жабдықтары кірді. STS-117 миссиясы кезінде ортаңғы палубаның жүк салмағы 1000 фунттан аспады. Көптеген жүктердің ішінде "Атлантис" ғарышқа шамамен 400 жылдық артефакт (металл жүк табелі) алып барды, оған тарихи Джеймстауннан "Ямс Таун" деген мақсаты жазылған және алғашқы американдық зерттеушілерді құрметтеу үшін төрт ескерткіш монета. XVII ғасырдағы металл өңдеуші жаңа дүниеге бара жатқан жүктерді белгілеу үшін табель дайындаған. Бұл табель 2006 жылы Джеймстаунда, 1607 жылы Америкадағы алғашқы тұрақты ағылшын қонысының орнында табылған. STS-132 миссиясының толық тізімі мен олардың сипаттамалары ресми ұшу жинағында келтірілген.

Шаттл өңдеуі

STS 117 бастапқыда 16 наурызда ұшырылатын болды, бірақ ұшыру терезесін кеңейту және сол уақыт аралығында сәтті ұшыру мүмкіндігін арттыру үшін ұшыру күні кейінге жылжытылды. Осы ертерек ұшыру күніне дайындық үшін 2007 жылдың 7 ақпанында «Атлантис» көлік құралын құрастыру ғимаратына жеткізілді. Бірінші қозғалыс 06:19 EST-де болды. Шатл құрастыру қондырғысына келгеннен кейін «Атлантис» кезінде екі көпірлік кран орнатылды, олар оны сыртқы отын резервуарымен және қатты ракеталық бустерлермен қосу үшін орналастырды. Орбитор мен жиынтық 2007 жылдың 12 ақпанында жұптастырылды. Ұшыруға дейінгі дайындықтардың қалған бөлігі жоспарға сәйкес жалғасты, S3/S4 фермасы және күн батареялары жиынтығын қамтитын пайдалы жүк контейнері 2007 жылдың 12 ақпанында сағат 02:54 EST-де ұшыру алаңына жеткізілді. Контейнерді көтеру сол күні таңертеңгі сағат 05:40-де басталды, ол ХҒС-тің ферма сегменттерін және басқа жүктерді жаңадан жаңартылған 39A алаңының айналмалы қызметтік құрылымындағы пайдалы жүк алмастыру бөлмесіне ауыстыруға дайын болды. «Атлантис» бастапқыда 2007 жылдың 14 ақпанында 39A ұшыру алаңына (төрт жылдан бері 39A-да алғашқы шаттл ұшыруы) шығуы жоспарланған еді, алайда оң жақ қатты ракеталық бустердің алдыңғы бөлігіндегі операциялық қысым түрлендіргіштерінің (OPT) біріндегі камералық қысымның тұрақсыздығы салдарынан, ұшыру 2007 жылдың 15 ақпанының таңертеңгі сағат 07:00 EST-ге кейінге жылдырылды. Генераторды жылжымалы ұшыру платформасына беру мәселесі сияқты түрлі проблемалар стектің алғашқы қозғалысын жоспарланған уақыттан кейінге жылдырды және ол 08:19 EST-де ғана орын алды. 5 шақырымдық (3,4 миль) алты сағаттық сапар сол күні аяқталды, «Атлантис» 15:09 EST-де ұшыру алаңына жетті. ОПТ мәселесі ұшыру алаңында шешілетіні шешілді, бұл STS 117 жиынтығындағы барлық алты түрлендіргішті алып тастауды және ауыстыруды қажет етуі мүмкін. 2007 жылдың 21 ақпанында STS 117 экипажы Хьюстоннан Кеннеди ғарыш орталығына (KSC) терминалдық кері санау демонстрациялық тестіне (TCDT) қатысу үшін сапар шекті. Астронавттар 2007 жылдың 21-23 ақпаны аралығында KSC-де болды, бұл уақытта олар ұшыру іс-шараларын жаттықты, қауіпсіздік жаттығуларын жүргізді, пайдалы жүкті тексерді және сынақты негізгі қозғалтқыштың симуляциялық тоқтау жаттығуымен аяқтады. Содан кейін олар Т-38 ұшақтарымен Хьюстонға оралды, ұшырудан бірнеше күн бұрын KSC-ге оралуды жоспарлады. Ұшыру дайындықтарының келесі маңызды кезеңі 2007 жылдың 27-28 ақпанындағы ұшуға дайындық туралы мәжіліс болды, онда менеджерлер, инженерлер және мердігерлер ғарыш кемесінің, ұшу экипажының және пайдалы жүктің дайындығын тексеріп, барлық нәрсе ұшыруға дайын екенін анықтады.

Ғарышқа шығу

EVA Spacewalkers Start (UTC) End Duration EVA 1 James F. Reilly John D. Olivas 11 маусым, 2007 20:02 12 маусым, 2007 02:17 6 сағат 15 минут Рейли мен Оливас S4 төрт күн массиві қораптарының ұшыру шектеулерін босатты. Олар ротациялық буынды құлыптау құрамын (DLA 1) орнатты және қажет болған жағдайда кеңейтілуіне мүмкіндік беретін радиатордың бүгілетін панелінің құлыптарын ашты. EVA 2 Патрик Г. Форрестер Стивен Свонсон 13 маусым, 2007 18:28 14 маусым, 2007 01:44 7 сағат 16 минут Форрестер мен Свонсон 10 фут (3 м) ені бар күн альфа айналу буынын ұстап тұрған барлық ұшыру құлыптарын алып тастады. Форрестер диск құлыптау құрамын (DLA 2) орнатуға тырысты және оған жіберілген командалар іс жүзінде DLA 1 арқылы қабылданатынын анықтады. Сондай-ақ, ғарышкерлер P6 күн массивін жартылай кері қайтарып алуға көмектесті. Олар бес жарым бөлімдік панельдерді дұрыс бүктеуге итермеледі. EVA 3 Джеймс Ф. Рейли Джон Д. Оливас 15 маусым, 2007 17:24 16 маусым, 2007 01:22 7 сағат 58 минут Оливас алғашқы екі сағатты шатлдың медициналық жиынтығынан хирургиялық тігішті пайдаланып, Атлантис OMS модуліндегі жылулық жамылғыны тігіп бекітті. Рейли Дестини зертханасындағы жаңа оттегі генерациясы жүйесінің сутегі шығару клапанын орнатты. Осы тапсырмалар аяқталғаннан кейін, Рейли мен Оливас P6 күн массивін қорғаныш қорабына кері қайтаруға қолдау көрсетті. EVA 4 Патрик Г. Форрестер Стивен Свонсон 16 маусым, 2007 16:25 16 маусым, 2007 22:54 6 сағат 29 минут Свонсон мен Форрестер телекамераны және оның тіреу құрылымын сақтау платформасынан алды. Олар диск құлыптау құрамының (DLA) 2 конфигурациясын тексеріп, соңғы алты SARJ ұшыру тіреуін алып тастады. Екі астронавт сонымен қатар Unity торабына компьютерлік желі кабелін орнатты, Destiny зертханасындағы сутегі шығару клапанын ашты және станцияның қызмет көрсету модуліне екі орбиталық қоқыс қалқаны панелін бекітті.

Ояту қоңырауы

NASA ғарышқа ұшулары үшін дәстүрге айналған, «Gemini» кезеңінен бері жалғасып келеді. STS-117 экипажына әрбір күні ғарышта басталар алдында арнайы музыкалық трек ойнатылады. Әр трек ерекше таңдалады және көбінесе экипаж мүшесінің бірі үшін ерекше мағынаға ие немесе олардың жағдайына қатысты болады.

Flight Day әні Ойнатылды Link үшін
2 күн "Big Boy Toys" Aaron Tippin Rick Sturckow wav mp3 транскрипті
3 күн "Riding the Sky" David Kelldorf және Brad Loveall (екеуі де Джонсон Ғарыш орталығында жұмыс істейді) Clayton Anderson wav mp3 транскрипті
4 күн "It Probably Always Will" Ozark Mountain Daredevils Steven Swanson wav mp3 транскрипті
5 күн "What a Wonderful World" Louis Armstrong John "Danny" Olivas wav mp3 транскрипті
6 күн "Questions 67 and 68" Chicago Lee Archambault wav mp3 транскрипті
7 күн "Indescribable" Chris Tomlin Patrick Forrester wav mp3 транскрипті
8 күн "Radar Love" Golden Earring Steven Swanson wav mp3 транскрипті
9 күн "University of Texas El Paso Fight Song" UTEP John "Danny" Olivas wav mp3 транскрипті
10 күн "Band of Brothers" фильмінен тақырыптық ән James Reilly wav mp3 транскрипті
11 күн "Redeemer" Nicole C. Mullen Patrick Forrester wav mp3 транскрипті
12 күн "Feelin' Stronger Every Day" Chicago Lee Archambault wav mp3 транскрипті
13 күн "If I Had a Million Dollars" Barenaked Ladies Sunita Williams wav mp3 транскрипті
14 күн "Makin' Good Time Coming Home" John Arthur Martinez Rick Sturckow және Jim Reilly wav mp3 транскрипті
15 күн "The Marines' Hymn" The Marine Corps Band Rick Sturckow wav mp3 транскрипті

Миссияның белгісі

STS 117 экипажының таңбасы ғарыш станциясының құрылысын жалғастыруды және ғарышта адамның қатысуын көрсетеді. Халықаралық ғарыш станциясы Жердің үстінен жоғары орбитада бейнеленген. STS 117 экипажы орнататын Халықаралық ғарыш станциясының бөлігін көрсету үшін алтын түс қолданылған. STS 117 экипажының есімдері орбиталық бекеттің жоғары және төмен жағында орналасқан. Таңбаның төменгі жағындағы «117» санынан шығатын екі алтын астронавт офисінің символы, ғарыш кемесі мен ғарыш станциясы бағдарламаларының станцияны аяқтауға бағытталған бірлескен күш-жігерін білдіреді. Ұшқыш аппарат және қызыл, ақ және көк түстердегі жалау ғаламды зерттеуді жалғастыратын американдықтардың жаңадан оянған патриотизмін көрсетеді.

STS-317

STS 317 – бұл STS 116 миссиясы барысында «Space Shuttle Discovery» шатлы қанатты аппараты істен шыққан жағдайда іске қосылатын Төтенше жағдай экипажына қолдау көрсету миссиясына берілген тағайындама. Бұл STS 117 миссиясының өңделген нұсқасы болар еді, ол ұшыру күнін алға жылдыруды қарастыратын. Қажет болған жағдайда, ол 2007 жылдың 21 ақпанынан бұрын ұшырылмауы тиіс еді. Бұл миссияның экипажы STS 117 миссиясының толық экипажының 4 адамнан тұратын бөлігі болуы керек еді.

Авария туралы бұрыс баспасөз хабарламалары

2007 жылдың 9 маусымында Францияның Agence France Presse (AFP) жаңалық агенттігі Атлантис ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай жарылғанын хабарлады. Бұл ақпарат бірнеше минут бойы тарады және Libération және Romandie News сияқты бірнеше веб-сайттарда пайда болды. Кейіннен AFP 1986 жылғы «Челленджер» ғарыш кемесінің апатынан кейін әрбір шаттл ұшырылысына осындай хабарлама дайындап, оны қателікпен жариялағандығы белгілі болды. Бұл бұрынғы қателікпен таратылған автоматтандырылған баспасөз хабарламаларымен тең келеді, мысалы, 1999 жылы NBC телеарнасы бейсболшы Джо ДиМаджионың өлімі туралы жалған ақпарат таратқан оқиға, бұл оқиға оның нақты өлімінен алты апта бұрын болған.