Кіріспе

Музей Чеширде, Англия

Ұлттық су жолдары мұражайы (NWM) Англияның Чешир қаласында, Шропшир Одағы каналының солтүстік жағында, Манчестер кеме каналымен қосылатын жерде орналасқан. Мұражайдың коллекциялары мен мұрағаттары Ұлыбританияның кеме жүретін ішкі су жолдарына, оның ішінде өзендер мен каналдарға арналған, және каналдық қайықтар, дәстүрлі киімдер, боялған каналдық сәндік заттар мен құралдарды қамтиды. Бұл, The Waterways Trust-қа мұрагер болған Canal & River Trust басқаратын бірнеше мұражайлар мен көрікті жерлердің бірі.

Өнеркәсіптік дәуірі

NWM сайты бұрынғы Недерпул портын алып жатыр, оны Томас Телфорд Уильям Джессоптың басшылығымен тағдырлы Ельсмир каналы үшін жобалаған. Англия мен Уэльстегі жоспарланған су жолы Мерси және Северн өзендері арасындағы тауар айналымын қамтамасыз етуге арналған еді. NWM-нің тарихи ғимараттары – бұл Ливерпульдің кемежайларына жүк тасымалдайтын өзен кемелеріне жүктерді ауыстыратын ішкі порттың қалдығы. Ельсмир каналының солтүстік бөлігі, 10 мильдік (16 км) контурлы канал ретінде салынған, 1797 жылы Недерпул портын Честер каналымен байланыстырды. Оның ашылуымен, кірісі Ельсмир каналының қалған бөлігін қаржыландыруға көмектеседі деп күтілген. Алайда, 1805 жылға қарай жұмыс тоқтап қалды, себебі шығындар өсті және тауарлық кемелерден күтілген кіріс түспеді. Шрусбери каналына дейінгі оңтүстік бөлігін салу және Понтсисилте мен Честер арасындағы байланыс жоспарлары тоқтатылды. Келесі 40 жыл бойы порт Честер каналын пайдаланатын кемелерге қызмет етті, 1845 жылы Шропшир Одағы темір жолдары мен канал компаниясының меншігіне өтті. Бұл компания бұрынғы Ельсмир каналының учаскелерін, Монтгомери каналының шығыс және батыс тармақтарын, Шрусбери каналын және Шропшир каналын біріктіріп, Шропшир Юнион каналын құрды. Недерпул порты 1950 жылдарға дейін жұмыс істеді, содан кейін жабылды.

Су жолдары мұражайы

1970 жылдары қолданыстан шыққан портта Солтүстік-Батыс ішкі су жолдары мұражайы ашылды. Кейіннен ол «Қайық мұражайы» деп, ал 2012 жылға дейін – Елсмир портындағы Ұлттық су жолдары мұражайы деп аталатын болды. 1990 жылдары «The Waterways Trust» Ұлттық су жолдары мұражайының басқаруын өз мойнына алды. «Heritage Lottery Fund» қорынан бөлінген қаржы жаңа көрмелер жасауға және келушілерге арналған жағдайды жақсартуға көмектесті. 2012 жылы «Waterways Trust» «Canal & River Trust» ұйымына біріктірілді. «Ұлттық су жолдары мұражайы» деген атау бұрын Англиядағы тағы екі мұражайдағы ішкі су жолдары коллекциясын да қамтыды, қазір олар Глостердегі Глостер су жолдары мұражайы және Нортгемптонширдегі Сток-Брюэрндегі Канал мұражайы деп аталады.

Қаржыландыру

NWM Мұражайлар, кітапханалар және мұрағаттар кеңесі анықтағандай, арнайы коллекция мәртебесіне ие коллекцияны сақтауға міндеттелген. Дегенмен, коллекцияны басқару стандарты су жолдары баспасөзінде үлкен алаңдаушылық пен сын тудырды, себебі NWM коллекциядағы көптеген тарихи қайықтарды күтіп ұстауға жеткілікті қаржыға ие емес. Ұлттық теміржол мұражайынан өзгеше, ол тікелей Ұлыбритания үкіметінен қаржы алады, NWM тек Canal & River Trust (бұрынғы Британдық су жолдары) арқылы мемлекеттік қаражат алады. 2008–2009 жылдардың қысында Глостер және Элсмир порттарындағы жұмыс уақыты аптасына екі күнге дейін қысқартылды, бұл қиын қаржылық жағдайды басқаруға бағытталған шара болды. 2009 жылдың басында бірнеше қайықтар Museums Journal журналында сатуға қойылды, оларды қалпына келтіруге жеткілікті қаражат болмады. Элсмир портына келгендер ұлттық мұражайдың қамқорлығындағы қайықтардың суға батқан немесе автоматты сорғылардың көмегімен су үстінде ұсталып тұрғанын көре алады. Алайда, лотерея және басқа да қаржыландыру есебінен мұралық кеме жасау шеберханасын құру NWM-нің жағдайын жақсартты және техникалық қызмет көрсету мәселелерін шешу жұмыстары қазір жүргізілуде. Мұралық кеме жасау шеберханасы жастарды басқа жағдайда жоғалып кетуі мүмкін дағдыларға оқытады. Илькестон және Феррет атты екі қайық Лондонның каналдар мұражайының демеушілігімен жыл сайын олардың күтілу шығындарына үлес қосады.

Жинақтар

NWM бастапқы өнеркәсіптік портың барлық сақталған бөліктерін қамтиды. Соңғы 40 жыл ішінде тарихи орын қалпына келтірілді. Бұған шлюздер, доктар, қоймалар, сорғы және қозғалтқыштар бөлмесі кіреді. 1805 жылы салынған баж салығы төленетін үй және 1871 жылы астық сақтау үшін салынған Арал қоймасы бар. Арал қоймасында қайық жасау тарихына арналған көрме және каналдардың әлеуметтік тарихын баяндайтын көрме орналасқан. Ал қуат залында түрлі қозғалтқыштар жиынтығы бар. Канал мен оның қайықтарына қажетті темір жұмыстары темір соғу шеберханасында жасалатын. Шеберханада тұрақты темірші жұмыс істейді. Аттар мен шошқаларды ұстаған асыл тұқымды мал шаруашылығы орналасқан ғимараттар әлі де сақталған. Бұрынғы баж салығы төленетін үйде уақытша және кезеңдік көрмелер ұйымдастырылады. Портер қатары деп аталатын төрт үйдің қатарында 1840-1950 жылдар аралығындағы әртүрлі кезеңдерді көрсететін жиһаздалған және безендірілген док жұмысшыларының үйлері орналасқан. NWM тарихи қайықтар коллекциясын қамтиды. Шропшир Юнион каналы бойымен қысқа қайық саяхаттары ұйымдастырылады. NWM жыл бойы жарияланған уақыттарда ашық. NWM аумағындағы шлюздер English Heritage ұйымымен ІІ санаттағы мұражайлар тізіміне енгізілген. Сондай-ақ, ІІ санатта каналдың Мерси өзеніне құятын жеріндегі маяқ және шлюзді күзетушінің үйі де тізімде бар.

Теледидар

2010 жылы NWM Ричард Мейсердің BBC Four арнасындағы "Музей сахнасының артында" атты телесериясындағы үш маңызды нысанның бірі болды. 2020 жылы NWM BBC One арнасында Роби Каммингтің "Canal Boat Diaries" телесериясының екінші маусымының басталу орны ретінде көрсетілді. Эпизод NWM-ден Аудлемге дейін Шропшир каналы арқылы саяхаттайды.