Еквтиме Такаишвили: Грузияның тарихшысы, археологі және ұлттық мүлік сақтаушысы
Ekvtime Takaishvili
Эквтиме Такаишвили – грузинский историк, археолог, меценат. Исследовал историю Грузии, возглавлял этнографическое общество, руководил экспедициями в Тао-Кларджети.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Еквтим Тақаишвили (; 5 қаңтар 1862 - 21 ақпан 1953) – грузин тарихшысы, археолог және қоғамдық қайыраткер. Батыс Грузияның Гурия аймағындағы Лихаури ауылында, жергілікті дворян Свимон Тақаишвилидің отбасында дүниеге келген. 1887 жылы Санкт-Петербург университетін бітірген. 1887 жылдан 1917 жылға дейін Тбилисидегі түрлі беделді оқу орындарында, соның ішінде Тбилиси дворяндар гимназиясында Грузия тарихынан дәріс берген. Осы жылдары ғылыми зерттеулерге белсенді қатысып, 1907 жылдан 1921 жылға дейін Грузия тарих және этнография қоғамын басқарған. 1907-1910 жылдары Грузияның тарихи Тао-Кларджети (қазіргі Түркия) аймағына бірнеше археологиялық экспедиция ұйымдастырған. Ақпан революциясынан кейін саяси өмірге де қатысып, 1917 жылы Грузияның Ұлттық-демократиялық партиясын құруға мүше болған және 1919 жылдан 1921 жылға дейін Грузия Демократиялық Республикасының Құрылтай жиналысында төрағаның орынбасары болып сайланған.
Ekvtime Takaishvili (also spelled Taqaishvili, ; January 5, 1862 – February 21, 1953) was a Georgian historian, archaeologist and public benefactor. Born in the village of Likhauri in the western Georgian province of Guria to a local nobleman Svimon Takaishvili, he graduated from St. Petersburg University in 1887. From 1887 to 1917, he lectured on the history of Georgia at various prestigious schools in Tbilisi, including the Tbilisi Gymnasium for Nobility. During these years, he was actively involved in extensive scholarly activities and chaired, from 1907 to 1921, the Society of History and Ethnography of Georgia. Between 1907 and 1910, he organized a series of archaeological expeditions to the historic Georgian region of Tao Klarjeti (now part of Turkey). After the February Revolution, he engaged also in politics, taking part in the establishment of the National Democratic Party of Georgia in 1917 and being elected to a post of Deputy Chairman in the Constituent Assembly of the Democratic Republic of Georgia from 1919 to 1921.
Грузияның ұлттық қазынасы
1917 жылы ол Тбилиси мемлекеттік университетінің (ТМУ) негізін қалаушылардың және профессорларының бірі болды. 1921 жылы Большевиктік Ресейдің 11-ші Қызыл Армиясы Грузияның тәуелсіздігіне нүкте қойғанда, ол парламентте де, ТМУ-да да қызметінен айырылды. Ол Грузия үкіметімен бірге француздық жерсінбіліске кетіп, Грузияның ұлттық қазынасын – грузин материалдық мәдениетінің көптеген құнды мұраларын Еуропаға алып өтті. Қазына 39 үлкен жәшікке толы болды, олар Марсельге жіберіліп, банк сақтау орнына қойылды. Кейін бұл құнды жүк Париждегі банктердің біріне аударылды. Бұл қазына ресми түрде эмиграциядағы Грузия үкіметінің меншігі болғанымен, іс жүзінде осы үлкен жиынтықты Еквтиме Тақаишвили бақылады. 1930 жылдардың басында Тақаишвили соңғы Мингрел князі Нико Дадианидің қызы Саломе Оболенскаяға қарсы сотта жеңіске жетті. Оболенская Зугдидидегі бұрынғы Дадиани сарайынан алынған қазынаның бір бөлігіне талаптанды. Әртүрлі еуропалық мұражайлардың осы қазынаның бөліктерін сатып алуға жасаған көптеген әрекеттеріне және ауыр экономикалық жағдайға қарамастан, Тақаишвили бағалы жиынтықтың бір де бір бөлігін сатпады және 1933 жылға дейін, Ұлттар Лигасы Кеңес Одағын мойындағанға дейін оны қорғады. Осы кезде қазына Франция мемлекетінің меншігіне өтті. 1935 жылы Тақаишвили француз үкіметінен жиынтықтарды Грузияға қайтаруды сұрады, бірақ екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1944 жылдың қарашасында ғана ол совет елшісі Александр Богомоловтың назарын грузин қазынасының тағдырына аудара алды. Иосиф Сталиннің генерал Шарль де Голльмен жақсы қарым-қатынасы Тақаишвилиге қазынаны Грузияға қайтаруға мүмкіндік берді. Алайда, Тақаишвили Тбилисиде ұзақ уақытын үй қамауында өткізді, оны түрмеге салуға тым қарт деп есептеді. Ол Грузия және Кавказ тарихы мен археологиясы бойынша көптеген ғылыми еңбектердің авторы, олардың құндылығы бүгінгі күнге дейін сақталған. Тбилисидегі екінші гимназияға оның есімі берілді. Грузин православие шіркеуі оны қасиетті санады. 2013 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Грузияның Ұлттық Батыры атағымен және орденімен марапатталды.
In 1917, he was among the founders and professors of the Tbilisi State University (TSU). He lost his tenure both in the parliament and at the TSU in 1921, when Bolshevik Russia's 11th Red Army put an end to Georgia's independence. He followed the Georgian government in their French exile, taking the Georgian national treasury – numerous precious pieces of Georgian material culture with him to Europe. The treasury, filling 39 immense boxes, was shipped to Marseille and placed in a bank depository. Subsequently, this precious cargo was transferred to one of the banks in Paris. Although the treasury was officially the property of the Georgian government in exile, it was actually Ekvtime Takaishvili who supervised this huge collection. In the early 1930s, Takaishvili won a lawsuit against Salome Obolenskaya, daughter of the last Mingrelian prince Niko Dadiani, who also laid claim to a part of the treasury taken from the former Dadiani Palace in Zugdidi, Georgia. Despite numerous attempts by various European museums to purchase portions of this treasury, and extreme economic hardship, Takaishvili never sold a single piece of the priceless collection to live on and guarded it until 1933, when the League of Nations recognized the Soviet Union; the Georgian embassy in Paris was abolished and transformed into the "Georgian Office". The treasury passed into the possession of the French state. In 1935, Takaishvili urged the French government to hand the collections to Georgia, but it was not until the end of the World War II when he was able, in November 1944, to attract the attention of the Soviet ambassador Aleksandr Bogomolov to the fate of the Georgian treasury. Joseph Stalin's good relations with General Charles de Gaulle enabled Takaishvili to bring the treasury back to Georgia. However, Takaishvili had to spend his long days in Tbilisi under house arrest, seemingly considered to be too old to be imprisoned. He was an author of numerous scholarly works on the history and archaeology of Georgia and the Caucasus which are of special value even today. In Tbilisi, Tbilisi Second Gymnasium has been named after him. He has been canonized by the Georgian Orthodox Church. In 2013, he was posthumously awarded the title and Order of National Hero of Georgia.