Кіріспе
Б.з.д. V ғасыр грек риторигі Корак (Κόραξ, Korax; шамамен V ғасыр) – ежелгі грек риторикасының негізін қалаушылардың бірі (Тизиаспен бірге). Кейбір ғалымдар бұл екі негізін қалаушының тек аңыз кейіпкерлер екенін айтады, ал басқалары Корак пен Тизиас бір адам болған, бір деректе "Тизиас, қарға" деп сипатталған (corax ежелгі грек тілінде "қарға" деген мағынаны білдіреді). Аристотельдің пікірінше, Эмпедокл риториканың негізін қалаушы болған, бірақ бұл да күмәнді. Уильям Шекспир Сикоракс есімін Сиракузалық Коракстан алған деген болжам бар. Корак Сицилияда, Магна Грецияда, б.з.д. V ғасырда өмір сүрген, Сиракуза тираны Трасибул құлатылып, демократия орнаған кезде.
Corax (Κόραξ, Korax; fl. 5th century BC) was one of the founders (along with Tisias) of ancient Greek rhetoric. Some scholars contend that both founders are merely legendary personages, others that Corax and Tisias were the same person, described in one fragment as "Tisias, the Crow" (corax is ancient Greek for "crow"). And according to Aristotle, Empedocles was the actual founder of rhetoric, but this is also unlikely. It is believed that William Shakespeare derived the name Sycorax from Corax of Syracuse. Corax is said to have lived in Sicily, Magna Graecia, in the 5th century BC, when Thrasybulus, tyrant of Syracuse, was overthrown and a democracy formed.
Риторикалық зерттеуге қосқан үлесі
Корак кейбір негізгі қағидаларды қалыптастырды және грек ғалымдарының, әсіресе Сократтың, Платонның және Аристотельдің ізбасарларына жол көрсетіп, негіз салды. Олар осы қасиеттерді басқа риторикалық мақсаттарға, әсіресе үкіметке қолданды. Дегенмен, Корак бұл әдістерді ассамблея үшін емес, сот үшін жасады. Диномендер билігі тұсында көптеген қарапайым азаматтардың жері мен мүлкі тартылып алынды; осы адамдар өздерінің мүлкін қайтару үшін сотқа ағылып келді. Корак қарапайым адамдарға сотта өз ісін қорғауға мүмкіндік беретін риторика өнерін ойлап тапты. Оның ең маңызды үлесі – сот сөздерін әртүрлі бөліктерге құрылымдау: кіріспе, оқиға баяны, аргументтерді жариялау, қарсы аргументтерді жоққа шығару және қорытынды. Осы құрылым кейінгі риторикалық теорияның негізі болып табылады. Оның шәкірті Тизиас заңдық риториканы одан әрі дамытты және, мүмкін, Исократтың ұстазы болған. Сократ туралы біздің білуіміз, Платон, Аристотель және Цицерон сияқты кейінгі авторлардың жазбалары арқылы ғана мүмкін болды. Ол өзінің үйретулерін жазбаға түсірген жоқ, оларды шәкірті Тизиас жазып, жариялады. Әңгімеге сәйкес, Тизиас Коракты әдеттегі ұстаздық ақысынан бас тартуға көндірді, бірақ Тизиас алғашқы сот ісін жеңгенге дейін. Содан кейін Корак Тизиасқа ақы төлеу үшін сотқа шағымданып, егер Корак істі жеңсе, жалақысын алатынын, ал егер Тизиас жеңсе (алғашқы сот ісі), бастапқы келісім шарттарын орындауы керектігін айтты. Кейбір нұсқалары осы жерде аяқталады. Басқалары Тизиасқа қарсы аргумент келтіреді: егер ол істі жоғалтса, бастапқы келісім шарттарына сәйкес төлеуден босатылады (әлі сот ісіне қатыспағандықтан), ал егер жеңсе, ешқандай жаза болмайды, өйткені ол даулы ақшаны алады. Осы сәтте судья екеуін де "κακοῦ κόρακος κακὸν ᾠόν" ("жаман қарғадан туған жаман жұмыртқа") деп айтып, соттан шығарып жіберді.
Логика
Коракс, бәлкім, "кері ықтималдық аргументін" жасауымен танымал, сонымен қатар Коракстың өнері деп аталады. Егер адам қылмыс жасады деп айыпталса, бірақ оның оны жасауы ықтимал емес болса (мысалы, кішкентай адамның үлкен адамға физикалық шабуыл жасауы, онда оның сәтсіздікке ұшырауы әлдеқашан белгілі), оның қорғанысы – қылмыс болғандығы күмәнді. Оның аргументі айыпталушының мүмкіндіктерінің жетіспеуіне негізделген. Алайда, егер адам қылмыс жасауы ықтимал деп айыпталса (мысалы, үлкен адам кішкентай адамға шабуыл жасаған жағдайда), ол оны жасағаны күмәнді деп қорғанысқа да жүгіне алады, себебі бұл тым ықтимал көрінеді. Бұл адам күдік тудырмастан қашу мүмкіндігінің болмауына сүйенеді. Ол көрермендердің күтімін болжап, содан кейін оған қарсы шара қолданады. Көрермендердің күтімін болжап, содан кейін оған қайшы келудің бұл үлгісі кері ықтималдық аргументтерінде бүгінге дейін кең таралған тәсіл болып табылады. Әрине, осыған ұқсас тағы бір қарсы шара қолданылуы мүмкін (мысалы, үлкен адамның осы қылмысты өзін тым анық күдікті деп ойлағандықтан жасағаны айтылуы мүмкін), содан кейін тағы да, тағы да. Осы себепті Коракстың өнері "логикалық парадокс" деп аталды. Бұл аргументация әдісі сондай-ақ квази логикалық деп аталады: "ол адам ақылына тән өзіне сілтеме жасайтын логиканы сақтайды, тіпті ол дөңгелекке түскенмен де".